طی یکی دو هفته اخیر بازداشتی جدیدی از دانش آموزان گزارش نشده است

صادق حسین‌زاده ملکی در نشست خبری با اصحاب رسانه که امروز ۵ اسفندماه، به مناسبت هفته امور تربیتی و تربیت اسلامی برگزار شد، با اعلام اینکه سال فعالیت‌های پرورشی از هشتم اسفندماه آغاز می‌شود، اظهار کرد: در روز‌های اخیر نشست‌های متعددی برای ارزیابی عملکردها، نقد برنامه‌های جاری و جمع‌بندی اقدامات سال آینده برگزار شده است. حوزه پرورشی عرصه‌ای فرادستگاهی و فرادولتی است که با همه اقشار جامعه ارتباط دارد. مهم‌ترین رکن تربیت، خانواده است و نظام تعلیم و تربیت نقش مکمل آن را ایفا می‌کند.

کیفیت آموزشی؛ مسئله‌ای وابسته به تحول پرورشی

وی ادامه داد: یکی از پرتکرارترین مطالبات در نظام آموزشی، ارتقای کیفیت یادگیری است. اما این هدف بدون تقویت فعالیت‌های پرورشی محقق نخواهد شد. بسیاری از مهارت‌های زندگی در کلاس درس آموزش داده می‌شود، اما تمرین عملی این مهارت‌ها در بستر فعالیت‌های پرورشی شکل می‌گیرد.  تا زمانی که دانش‌آموز فرصت گفت‌و‌گو، تعامل، تجربه کار اجتماعی و کار گروهی را پیدا نکند، آموزش به نتیجه کامل نخواهد رسید.

پرورش نوین؛ بازطراحی یک مدل قدیمی با اقتضائات جدید

حسین‌زاده ملکی از طراحی الگوی پرورش نوین خبر داد و گفت: این الگو ریشه در بازمهندسی امور تربیتی پس از انقلاب اسلامی و مبانی پایه‌گذاری‌شده توسط شهیدان رجایی دارد، اما اکنون متناسب با تحولات اجتماعی، نیاز‌های نسل نوجوان و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین بازطراحی شده است. الگوی پرورش نوین چند لایه دارد که هرکدام نقش مشخصی در ساختار جدید تربیتی ایفا می‌کنند.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش نخستین لایه ارتباطی با دانش‌آموزان را سرگرمی دانست و عنوان کرد: در این حوزه غفلت شده است. سرگرمی صرفاً بازی نیست، بلکه یکی از ابعاد آن است. در سال‌های آینده، لایه بیرونی فعالیت‌های پرورشی بر پایه سرگرمی‌های مفید فردی و گروهی بنا خواهد شد. در همین چارچوب، طرح «ایران من» اجرا شده است و در قالب بسته‌های فرهنگی و تربیتی مدارس، سازوکاری مبتنی بر انتخاب‌گری مربیان طراحی شده است. همچنین در کتابچه فانوس، مجموعه‌ای از سرگرمی‌های قابل اجرا با حداقل امکانات مدرسه‌ای در اختیار مربیان قرار گرفته است.

وی مشارکت و نقش‌آفرینی اجتماعی دانش‌آموزان را دومین لایه پرورش نوین معرفی و تصریح کرد: فرصت نقش‌آفرینی در سال‌های گذشته به دلایل مختلف کمرنگ شده است و ساختار مدرسه نیازمند تغییر است. از این پس، میزان مشارکت دانش‌آموزان یکی از شاخص‌های ارزیابی مدارس در حوزه پرورشی خواهد بود.

حسین‌زاده ملکی در ادامه بیان کرد: تعطیلی پنجشنبه‌ها، فشردگی برنامه‌های درسی و تعطیلات متعدد باعث شده معلمان حتی فرصت کافی برای آموزش دروس خود نداشته باشند و در چنین شرایطی، نخستین بخش حذف‌شده، فعالیت‌های مشارکتی دانش‌آموزان است.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش ارتقای مصرف فرهنگی و تربیتی را لایه دیگر این الگو دانست و تصریح کرد: دانش‌آموزان باید فرصت گفت‌و‌گو، تحمل و تفکر پیدا کنند. در بسته‌های کنش‌آفرین درون مدرسه مانند بسته‌های نمایشگاهی، تلاش شده دانش‌آموز صرفاً مصرف‌کننده محتوا نباشد، بلکه به تحلیل و گفت‌و‌گو بپردازد.

وی همچنین به گلایه مربیان پرورشی درباره کمبود زمان فعالیت‌های تشکیلاتی اشاره و اظهار کرد: همان‌گونه که ساعت ورزش در مدارس وجود دارد، ساعتی برای سرگرمی مفید گروهی پیش‌بینی شود تا دانش‌آموزان فرصت تمرین کار گروهی، گفت‌و‌گو و تنفس ذهنی داشته باشند. به گفته وی، از ظرفیت بازی، فیلم و تولیدات فرهنگی و هنری می‌توان در قالب درس پرورشی استفاده کرد؛ ظرفیتی که تاکنون به شکل مطلوب در اختیار دانش‌آموزان قرار نگرفته است. البته طراحی و طی مراحل قانونی این تغییرات ممکن است چند سال زمان ببرد، اما آغاز گام‌های بزرگ با برش‌های زمانی مشخص ضروری است.

حسین‌زاده ملکی با بیان اینکه درونی‌ترین و مهم‌ترین لایه پرورش نوین، استعدادیابی است، تاکید کرد: بزرگ‌ترین سرمایه کشور، استعداد‌های دانش‌آموزان است. الگو‌های فراگیر استعدادیابی با تکیه بر نظرات اساتید دانشگاه‌های مختلف طراحی شده و آموزش و پرورش در حال آماده‌سازی سازوکار‌های فناورانه، اداری و قانونی آن است.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش افزود: در سال‌های آینده بخش عمده‌ای از فعالیت‌های پرورشی به سمت خدمت‌رسانی برای بروز و شکوفایی استعداد‌ها هدایت خواهد شد و حتی در قالب پروفایل شخصی دانش‌آموزان، فرصت بروز استعداد‌های متنوع آنان فراهم می‌شود. اجرای این طرح دشوار و زمان‌بر است، اما با نگاه ۱۰ ساله دنبال خواهد شد.

پنج نظام تحولی و غربالگری ۸ میلیون دانش‌آموز

وی از اجرای پنج نظام تحولی در مدارس خبر داد و گفت: در قالب برنامه ملی «نماد»، ۸ میلیون دانش‌آموز غربالگری شده‌اند. همچنین در چند ماه گذشته بیش از ۳۷۷ هزار دانش‌آموز نیازمند رسیدگی فوری تحت مداخلات مدرسه‌ای قرار گرفته‌اند، حدود ۱۰۷ هزار دانش‌آموز در مراکز خدمات مشاوره‌ای مورد رسیدگی قرار گرفته‌اند. همچنین در یک سال گذشته بیش از ۲۶ هزار دانش‌آموز به دستگاه‌های مختلف ارجاع شده‌اند. از این تعداد، حدود ۹۰۰۰ پرونده به مرحله پیگیری تکمیلی رسیده و ۷۰۰۰ پرونده به طور کامل مختومه شده است و پس از اعلام پایان رسیدگی نیز تا ۶ ماه پیگیری تکمیلی انجام می‌شود.

حسین‌زاده ملکی به کمبود مشاوران و مربیان پرورشی نیز اشاره کرد و گفت: نظام اداری کشور در تأمین نیروی انسانی با محدودیت‌هایی مواجه است و مشاوران با حداقل امکانات، مسئولیت‌های چندبرابری دارند که با همکاری سازمان امور اداری-استخدامی، بخشی از این کمبود‌ها باید جبران شود.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه از میان ۱۲هزار مسجد میزبان اعتکاف امسال، بیش از ۶۰۰۰ مسجد به صورت تخصصی به اعتکاف دانش‌آموزی اختصاص یافته و در این مساجد بیش از ۶۳۰ هزار دانش‌آموز حضور داشته‌اند، تصریح کرد: با احتساب مساجد عمومی، عدد قطعی و حداقلی حضور دانش‌آموزان در اعتکاف امسال بیش از ۸۰۰ هزار نفر است. در برخی مساجد عمومی نیز ۸۰ تا ۹۰درصد شرکت‌کنندگان را دانش‌آموزان تشکیل داده‌اند.

وی اضافه کرد: بیشترین حضور مربوط به دانش‌آموزان متوسطه اول بوده و به دلیل شرایط سنی، ابتدایی‌ها کمتر مشارکت داشته‌اند. امسال از هر هشت دانش‌آموز ایرانی یک نفر در اعتکاف شرکت کرده و در میان دختران متوسطه اول نیز از هر هشت نفر، یک نفر معتکف شده است. دهه هشتادی‌ها بیش از دهه هفتادی‌ها و دهه شصتی‌ها در مراسم اعتکاف مشارکت داشته‌اند و دهه نودی‌ها پررنگ‌ترین حضور را ثبت کرده‌اند.

حسین‌زاده ملکی از تقویت جریان دانش‌آموز خبرنگار خبر داد و گفت: نزدیک به ۴۰۰هزار دانش‌آموز این نقش را انتخاب کرده‌اند و برنامه‌هایی برای آموزش و سازماندهی آنان در حال اجراست. همچنین برنامه «رابینو» در حوزه روایتگری دانش‌آموزی اجرا شده و دانش‌آموزان در آن به روایت مسائل مدرسه و رویداد‌های مختلف پرداخته‌اند و شیوه‌های نوین روایت رسانه‌ای را تمرین می‌کنند.

وی تصریح کرد: سهمیه اعزام دانش‌آموزان به عمره نسبت به سال گذشته تقریباً دو برابر شده و بیش از ۱۲۰۰ دانش‌آموز اعزام شده‌اند. حضور در راهیان نور و برگزاری جشن‌های دهه فجر با محوریت دانش‌آموزان نیز از دیگر برنامه‌ها بوده است.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش گفت: در حوزه مسئولیت اجتماعی، طرح «با انرژی‌ها» با هدف مدیریت مصرف آب و انرژی آغاز شده و طی دو هفته نخست بیش از ۲۵۰۰ مدرسه به آن پیوسته‌اند. در این طرح، دانش‌آموزان با تحلیل الگوی مصرف مدرسه راهکار ارائه می‌کنند و در صورت موفقیت، با همکاری وزارت نیرو مشوق‌هایی برای مدارس در نظر گرفته می‌شود. این الگو به تدریج در منازل نیز اجرا خواهد شد تا دانش‌آموزان با تحلیل قبوض خانوار، راهکار‌های کاهش مصرف را استخراج و ارزیابی کنند.

حسین‌زاده ملکی تأکید کرد: هدف این برنامه‌ها اجرای اقدامات مقطعی نیست، بلکه جریان‌سازی اجتماعی، تقویت کار گروهی، ارتقای مصرف فرهنگی، کشف استعداد‌ها و تبدیل دانش‌آموز از مخاطب منفعل به کنشگر فعال اجتماعی است؛ مسیری که با برنامه‌ریزی ۱۰ ساله و گام‌بندی مرحله‌ای دنبال خواهد شد.

وی در ادامه گفت: طی ناآرامی‌های اخیر دی‌ماه سال جاری، هیچ بازداشتی خاصی در میان دانش‌آموزان نداشتیم. تا آنجا که اطلاع داریم، چون این موضوع را رصد می‌کنیم، در صورت بروز هر مسئله‌ای سامانه‌های مشاوره‌ای ما فوراً فعال می‌شوند. بین مسئولان کشور و مسئولان مدارس نیز وفاق جدی وجود دارد. طی یکی دو هفته اخیر بازداشتی جدیدی گزارش نشده است و اگر هم رخ دهد، وظیفه ما ارائه خدمات مشاوره‌ای و حمایتی در مدارس است که با جدیت و در حد توان دنبال خواهد شد.