پیشنهاد قطر هم می‌تواند گره تنگه هرمز را باز کند و هم محاصره را پایان دهد

علی بیگدلی با اشاره به پیچیدگی وضعیت کنونی روابط ایران و آمریکا گفت: «شکست جمهوری‌خواهان برای ما یک امتیاز بود و سطح انتظارات ما را بالا برد. ترامپ شکست خورده و ممکن است احساس حقارت سیاسی کند و بخواهد دست به اقدامی تلافی‌جویانه بزند. بنابراین، ما باید هرچه سریع‌تر این موضوع را فیصله دهیم. یک نکته ابهام در رابطه ما و آمریکا وجود دارد، اما هیچ راهی به جز دیپلماسی نداریم. جنگ ما را به اهدافمان نمی‌رساند. ونس نیز جنگ ایران را باعث شکست ایران دانست. بنابراین، هم ما و هم آمریکا در نقطه ابهام قرار داریم.»

وی افزود: «شرایط فعلی به گونه‌ای است که نمی‌توان با اتکا به گزینه نظامی انتظار دستیابی به اهداف مورد نظر را داشت. تداوم وضعیت موجود و نامشخص بودن مسیر تحولات آینده، ضرورت بررسی راهکار‌های سیاسی را افزایش داده است. در واقع، در شرایطی که همچنان احتمال بازگشت تنش‌های نظامی وجود دارد، دیپلماسی می‌تواند مسیری برای جلوگیری از تشدید بحران و باز کردن گره‌های موجود در روابط دو کشور باشد.»

زمان آزمودن راه‌های دیگری به جز جنگ فرا رسیده است

این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه ادامه مسیر نظامی نمی‌تواند راه‌حل پایدار بحران باشد، گفت: «اکنون زمانی است که بیش از هر زمان دیگری باید به سمت دیپلماسی حرکت کنیم. ما جنگ را آزموده‌ایم و زمان آن رسیده که روش‌های دیگری را بیازماییم. مسئله اصلی در شرایط کنونی، یافتن راهی برای عبور از وضعیت پرابهام و جلوگیری از تداوم تنش‌هاست. تجربه درگیری نظامی باید زمینه توجه بیشتر به ظرفیت‌های دیپلماتیک را فراهم کند. این در حالی است که اختلافات سیاسی در داخل اسرائیل و تحولات مربوط به آینده سیاسی بنیامین نتانیاهو نیز از جمله متغیر‌هایی است که می‌تواند بر روند تحولات منطقه تأثیر بگذارد. امیدوارم نتانیاهو نیز شانس خود را از دست بدهد و در انتخابات ناموفق باشد.»

پیشنهاد قطر؛ فرصتی برای حل مسئله تنگه هرمز و محاصره دریایی

این کارشناس سیاست خارجی در بخش دیگری از گفت‌و‌گو به احتمال ازسرگیری حملات نظامی آمریکا علیه ایران اشاره کرد و گفت: «اگرچه هنوز این احتمال وجود دارد که آمریکا باز هم حمله کند و حتی کوه کلنگ را هدف بگیرد، اما پیشنهاد قطر می‌تواند گزینه‌ای بسیار مثبت و کارساز باشد که هم مسئله تنگه هرمز را حل می‌کند و هم محاصره را پایان می‌دهد. پیشنهاد قطر را باید در چارچوب تلاش برای ایجاد یک مسیر دیپلماتیک و کاهش هم‌زمان چند کانون تنش بررسی کرد. موضوع تنگه هرمز و محاصره دریایی از جمله مسائلی است که مستقیماً با وضعیت امنیتی و اقتصادی منطقه ارتباط دارد و حل‌وفصل آنها می‌تواند بر فضای کلی مناسبات ایران و آمریکا تأثیر بگذارد. البته تحقق چنین طرحی به میزان انعطاف دو طرف و آمادگی آنها برای پذیرش راه‌حل‌های متقابل بستگی خواهد داشت.»

بیگدلی در جمع‌بندی ارزیابی خود از چشم‌انداز مذاکرات و احتمال دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا خاطرنشان کرد: «همه چیز در نهایت بستگی به این دارد که طرفین از دیپلماسی منعطفی استفاده کنند. هرچند من در نهایت به دیپلماسی خوشبین هستم. با وجود تداوم اختلافات و باقی ماندن احتمال درگیری نظامی، همچنان ظرفیت‌هایی برای حرکت به سمت توافق وجود دارد. پیشنهاد قطر نیز از جمله طرح‌هایی است که می‌تواند در صورت همراهی تهران و واشنگتن، زمینه کاهش تنش‌ها را فراهم کند. با این حال، میزان انعطاف طرفین و نحوه مواجهه آنها با اختلافات باقی‌مانده، تعیین خواهد کرد که آیا این تلاش‌ها به توافقی مرحله‌ای منجر می‌شود یا وضعیت فعلی همچنان ادامه پیدا می‌کند.»

پی نوشت: آخرین پیشنهاد مطرح شده قطر این است که «غنی‌سازیِ ۳.۶۷ ٪ ایران» (که توسط عاصم منیر قول داده شد) پذیرفته شود، «۴۰۰ کیلوگرم اورانیومِ ۶۰٪ ایران در داخل رقیق گردد»، «محاصره دریایی ایران توسط آمریکا رفع گردد»، «بخشی از دارایی‌های ایران آزاد گردد» (رقمی بین ۶ تا ۱۰ میلیارد دلار)، «ایران میانجیِ عربستان و انصارللهِ یمن گردد»، و پس از ورود بازرسان آژانس به خاکِ کشور، ایران تنگه هرمز را باز کند.