تلاش برای دور نگه‌داشتن توافق درباره حج از تنش‌های سیاسی منطقه

علیرضا رشیدیان در پاسخ به این پرسش که با توجه به تنش‌های منطقه‌ای و وضعیتی که عربستان دارد شرایط برای حج سال ۱۴۰۶ چطور ارزیابی می‌شود و عربستان با توجه به این شرایط چه تضمین‌های را برای حضور کامل ایرانی‌ها در حج داده است، گفت: همان‌طور که مطلع هستید مسئله حج به عنوان یکی از ارکان دینی برای همه مسلمانان واجب است؛ یعنی همه مسلمانان که به استطاعت می‌رسند و حج بر آنها واجب می‌شود باید حج را به جا آورند. دولت عربستان؛ امیران و حاکمان این کشور نیز موضوع خدمت به حجاج را از مسائل سیاسی حتی روابط و تعاملات بین کشور‌ها منفک کرده است، به طوری که ما در سال‌هایی که حتی قطع روابط بودیم و در عربستان سفارتخانه نداشتیم، اعزام زائران حج را بدون مشکل انجام دادیم.

او اضافه کرد: در تفاهم‌نامه‌ای هم که بین نمایندگی کشور‌های مختلف با وزارت حج و عمره عربستان بسته می‌شود، در واقع دولت عربستان، سلامت، عزت، امنیت و کرامت حجاجی را که به این سفر می‌روند، تضمین می‌کند و به عهده می‌گیرد. برای همین، از نظر تعاملات دولت عربستان در موضوع حج و ارائه خدمات و نحوه برخورد با حجاج نگرانی نداشتیم و نداریم.

رشیدیان افزود: در حج سال گذشته نیز فضای بسیارسنگینی در داخل از سوی بعضی افراد ایجاد شده بود؛ می‌گفتند با توجه به شرایط جنگی منطقه، احتمال دارد ایرانی‌هایی که برای حج به عربستان می‌روند، گروگان گرفته شوند و یا با آنها برخورد نامناسب و دوراز شأن، عزت و کرامت‌شان انجام شود. درحالی‌که شاهد بودیم تمام حاجیان ایرانی که آن سفر را تجربه کردند متفق‌القول بودند که عزت، جایگاه و کرامت زائرین ایرانی حفظ شد. حجاج کشور‌های دیگر از جمله سعودی‌ها هم در استقبال و هم در تعامل بسیار مثبت و همراه عمل کردند. برای همین ما از نظر دولت عربستان در رابطه با موضوع ارائه خدمات برای حجاج ایرانی، نگرانی نداشته و نداریم. البته شرایط جنگی و ناامنی که در منطقه وجود دارد در همه ابعاد اثر خود را می‌گذارد، به طوری که حتی مسابقات لیگ ملت‌های آسیا در عربستان به تعویق افتاد.

رییس سازمان حج و زیارت، از جمله تاثیرات شرایط منطقه را در عمره دانست و گفت: ما اقدامات لازم را برای اعزام زائران ایرانی به عمره از مهرماه ۱۴۰۵ انجام داده بودیم، اما به دلیل تحریم‌های غیرقانونی که نسبت به هواپیمایی جمهوری اسلامی انجام شد تا الان موفق به انجام پرواز‌ها و انتقال زائران ایرانی به عربستان نشده‌ایم.

او در پاسخ به این پرسش که آیا قرار است در سفر به عربستان و در دیدار با مقامات حج این کشور که در هفته پیش‌رو انجام می‌شود، در این مورد مذاکراتی صورت گیرد و با توجه به تحریم هوایی، ایران با چه پیشنهادی قرار است با عربستان مذاکره کند؟ اظهار کرد: هر سال همه کشور‌ها در یک موسم و در واقع حدود جمادی‌الثانی برای عقد قرارداد حج پیش‌رو به عربستان می‌روند. برعکس عمره که موضوع تعاملات، اقدامات و اجرای آن به شرکت‌های غیردولتی برمی‌گردد، حج کاملاً دولتی و حکومتی است و روابط بین دو کشور از جمله تعیین سهمیه، که پیرو مصوبه سازمان کنفرانس اسلامی بر مبنای درصدی از جمعیت آن کشور محاسبه می‌شود؛ یعنی بر اساس جمعیت ۸۵ میلیون نفری جمهوری اسلامی ایران ۸۵ هزار نفر هر سال سهمیه داریم؛ این موارد کاملاً در تعاملات بین دو کشور و دولت با دولت مدیریت می‌شود. برای همین هم اصل سفر ما برای عقد تفاهمنامه است.

رییس سازمان حج و زیارت ادامه داد: با توجه به آسیب‌شناسی که در عملیات اجرایی فی مابین ایران و دولت عربستان در سال گذشته انجام شد، اشکالات، ناهماهنگی‌ها و مسائل و ملاحظاتی که دولت‌های ایران و عربستان داشتند در این سفر مورد بحث قرار می‌گیرد و در تفاهمنامه، سهمیه حج و آن موارد لحاظ می‌شود.

او اضافه کرد: تاکید ما و دولت عربستان بر این بوده که تمام اقدامات، چه به لحاظ اجرایی و چه به لحاظ فرهنگی، تقریباً مشابه همان اقدامات و مسائل فرهنگی سال گذشته باشد و تفاوتی در آن ایجاد نمی‌شود، مگر در تعداد هتل‌ها و ایستگاه‌های پروازی.

رشیدیان گفت: با توجه به مسائل مختلف، پیشنهاداتی تهیه شده است که امیدواریم بتوانیم در این جلسه که با وزیر حج عربستان برگزار می‌شود، مقدمات آن را فراهم کنیم.

رییس سازمان حج و زیارت درباره موضع رسمی عربستان درباره تحریم هوایی و تاثیر آن بر پرواز‌های عمره و حج توضیح داد: ما برای آغاز پرواز‌های عمره از مهرما ۱۴۰۵ و از سه ایستگاه پروازی، درخواست مجوز کرده بودیم، که شامل طائف، جده و مدینه بود. بعد‌ها به لحاظ اتفاقات و ناامنی‌هایی که در فرودگاه‌های عربستان رخ داد، آنها اعلام کردند این درخواست را اصلاح کنیم و به یک ایستگاه پروازی؛ یعنی مدینه محدود شویم. در واقع پرواز‌های ایران به مقصد مدینه انجام شود. سپس، با توجه به تحریم‌های غیرقانونی که آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایران و پرواز‌های جمهوری اسلامی اعمال کرد به ما مجوز پرواز داده نمی‌شود. همان موقع به آنها اعلام شد حتی اگر ایران در تحریم‌های فصل هفتم سازمان ملل قرار گیرد، فعالیت‌های مذهبی از آن تحریم‌ها مستثنا می‌شود. بنابراین، در این‌رابطه، مشابه کاری که در عراق انجام شد، پیشنهاد شد.

او اضافه کرد: در عراق پس از اعمال تحریم‌ها، پرواز‌های نجف متوقف شد، اما با پیگیری‌هایی که صورت گرفت مجوز روزانه ۴۰ پرواز به جمهوری اسلامی ایران و به مقصد نجف داده شد. به عربستان اعلام شد انتظار می‌رود دولت این کشور برای انجام مشابه کاری را که در عراق صورت گرفت، مساعدت کند تا مشکل حل شود. آنها هم از ما مستندات خواستند تا پیگیری کنند. اکنون از طریق وزارت خارجه و هم از طریق دفتر نمایندگی سازمان حج و زیارت در عربستان این موضوع درحال پیگیر است. امیدواریم در این سفر بتوانیم خبر خوشی برای مردم داشته باشیم که آن هم شروع پرواز‌های عمره باشد و مردمی که به هر حال سال‌های سال منتظرند که بتوانند به این سفر بروند.