«ناهید ۳» در راه است/ نسل جدید ماهواره‌های مخابراتی ایران برای مدار زمین‌آهنگ

دکتر حسن سالاریه در نشست خبری امروز با ارائه گزارشی از فعالیت‌های صنعت فضایی کشور در سال ۱۴۰۴، گفت: در حال حاضر پروژه‌های متعددی در صنعت فضایی کشور در دست اجرا است که در سه محور اصلی شامل پروژه‌های زیرساختی، طراحی و ساخت ماهواره و همچنین توسعه خدمات مبتنی بر داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای دنبال می‌شوند.

وی افزود: بخش خدمات فضایی، به معنای ارائه خدمات ارزش افزوده مبتنی بر داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای، یکی از محورهای مهم برنامه‌های سازمان فضایی است و توسعه این بخش به صورت جدی در دستور کار قرار دارد.

رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به پروژه‌های زیرساختی این حوزه، اظهار کرد: این پروژه‌ها از سال‌های گذشته بر اساس سند ۱۰ ساله فضایی کشور و همچنین برنامه هفتم پیشرفت تعریف شده‌اند و حوزه‌هایی همچون ایجاد مراکز کنترل ماهواره، توسعه پایگاه‌های پرتاب، طراحی و ساخت آزمایشگاه‌ها و مراکز حجمی تست ماهواره را شامل می‌شوند. در سال ۱۴۰۴ پیشرفت‌های قابل توجهی در این پروژه‌ها حاصل شد و برخی از مراکز نیز به بهره‌برداری رسیدند که از جمله آنها می‌توان به افتتاح مرکز «سلمان» اشاره کرد. این روند در سال جاری نیز ادامه خواهد داشت.

سالاریه با بیان اینکه توسعه زیر ساخت‌های فضایی کشور در بخش‌های مختلف در حال پیگیری است، خاطر نشان کرد: توسعه آزمایشگاه‌های تخصصی، پایگاه پرتاب چابهار و مراکز کنترل ماهواره از جمله برنامه‌هایی است که با جدیت دنبال می‌شود. مراکز کنترل ماهواره در نقاط مختلف کشور به صورت شبکه‌ای طراحی شده‌اند تا علاوه بر افزایش پایداری ارتباط با ماهواره‌ها، امکان دسترسی به آنها در بازه‌های زمانی کوتاه‌تر فراهم شود.

رئیس سازمان فضایی ایران ادامه داد: توزیع جغرافیایی مراکز کنترل ماهواره موجب کاهش زمان برقراری ارتباط با ماهواره‌ها، کوتاه‌تر شدن فرآیند آزمون‌های مداری و در نهایت افزایش مدت بهره‌برداری از ماهواره‌ها خواهد شد.

ایجاد شبکه ایستگاه‌های فضایی

سالاریه همچنین از برنامه سازمان فضایی برای ایجاد شبکه‌ای از ایستگاه‌های متحرک و سیار خبر داد و گفت: با توجه به شرایط کشور، ایجاد این شبکه در دستور کار قرار گرفته است تا ارائه خدمات مبتنی بر داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای به صورت پایدار و مستمر ادامه یابد.

وی تأکید کرد: در سال ۱۴۰۵ نیز اجرای این برنامه‌ها ادامه خواهد داشت و طی ماه‌های آینده شاهد افتتاح و رونمایی از تعدادی از مراکز و زیرساخت‌های جدید صنعت فضایی کشور خواهیم بود.

ساخت ماهواره‌های مخابراتی ناهید

رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به پروژه‌های در حال اجرای کشور در حوزه ساخت ماهواره، با بیان اینکه در این حوزه نیز پروژه‌های متعددی از سال‌های گذشته در دست اجرا است، یادآور شد: طی یک سال اخیر چند پرتاب مهم فضایی انجام شده است که یکی از مهمترین آنها پرتاب ماهواره مخابراتی «ناهید ۲» بود.

وی ماهواره «ناهید ۲» را نخستین ماهواره مخابراتی کشور دانست که طراحی و ساخت آن در مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و توسط پژوهشگاه فضایی ایران انجام شده است، اضافه کرد: مردادماه امسال نخستین سالگرد پرتاب این ماهواره فرا می‌رسد. این ماهواره یکی از مهمترین دستاوردهای فضایی کشور به شمار می‌رود.

رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: نسخه ارتقایافته این ماهواره نیز هم‌اکنون در پژوهشگاه فضایی ایران در حال طراحی و ساخت است. اگرچه اجرای این پروژه از سال گذشته و پس از آغاز مأموریت «ناهید ۲» کلید خورد، اما روند طراحی و توسعه آن در سال ۱۴۰۵ با جدیت ادامه دارد.

سالاریه با اشاره به نتایج مأموریت «ناهید ۲» اظهار کرد: از آنجا که نخستین ماهواره مخابراتی کشور در مدار پایین زمین قرار گرفته بود، نخستین آزمون‌های عملیاتی آن سال گذشته انجام شد که بخش عمده این آزمایش‌ها با موفقیت همراه بود. تجربه‌های ارزشمند به دست آمده از این مأموریت، مبنای طراحی و توسعه نسل جدید این ماهواره قرار گرفته است.

وی ادامه داد: ماهواره ارتقایافته «ناهید ۲» علاوه بر برخورداری از قابلیت‌های فنی بیشتر، امکان ارائه خدمات به‌صورت منظومه‌ای را نیز برای کشور فراهم خواهد کرد و از پروژه‌های مهم وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و صنعت فضایی کشور محسوب می‌شود.

رئیس سازمان فضایی ایران همچنین از اجرای پروژه ماهواره «ناهید ۳» خبر داد و گفت: پروژه «ناهید ۳» به عنوان نسل بعدی ماهواره‌های مخابراتی کشور، با هدف ارائه خدمات در مدار زمین‌آهنگ در مرحله طراحی قرار دارد و هم‌اکنون ساخت برخی زیرسامانه‌های اصلی آن، از جمله سامانه‌های پیشرانش و تراسترها، در حال انجام است.

وی با تشریح ویژگی‌های ماهواره‌های مخابراتی، افزود: مأموریت اصلی این ماهواره‌ها انتقال داده است و میزان خدمات آنها به ظرفیت انتقال داده و پهنای باند قابل ارائه در باندهای فرکانسی مختلف بستگی دارد.

سالاریه توضیح داد: ماهواره‌های مخابراتی مستقر در مدار پایین زمین معمولا برای ارائه خدمات نیازمند فعالیت در قالب منظومه‌های ماهواره‌ای هستند، اما در مدارهای بالاتر، به دلیل گستره وسیع پوشش، تعداد ماهواره‌های مورد نیاز کاهش می‌یابد. مدار زمین‌آهنگ که در ارتفاع حدود ۳۶ هزار کیلومتری از سطح زمین قرار دارد، این امکان را فراهم می‌کند که یک ماهواره به‌تنهایی خدمات مخابراتی را در محدوده وسیعی ارائه دهد و ماهواره «ناهید ۳» نیز با همین هدف در حال طراحی و توسعه است.