ایران در جمع ۱۲ کشور دارای فناوری کامل فضایی جهان

حسن سالاریه یکشنبه ۱۹ مهر در رویداد علمی ترویجی سفر به اعماق کیهان که در افلاک نمای نیشابور برگزار شد، با تأکید بر اهمیت راهبردی صنعت فضایی اظهار کرد: حوزه فضایی با زندگی آینده ما گره خورده است. اگر بخواهیم آینده را در اختیار داشته باشیم، باید در عرصه فضایی سرمایه‌گذاری کنیم، فعالیت داشته باشیم و نیروی انسانی تربیت کنیم. بدون شک آینده همه ما از جنبه‌های مختلف به توسعه این صنعت وابسته است.

وی ادامه داد: امروزه حوزه‌ای وجود ندارد که با صنعت فضایی گره نخورده باشد بدون شک در آینده بسیار نزدیک به فضای ماورای مدار‌های اطراف زمین می‌رسیم.

سالاریه با اشاره به نقش تعیین‌کننده انرژی در معادلات جهانی، تصریح کرد: انرژی در دنیا نقشی تعیین کننده دارد. منطقه خاورمیانه، نیز با موضوعی مواجه است که به محور اصلی بسیاری از جنگ‌ها و مسائل کنونی تبدیل شده است.

وی بیان کرد: در حوزه انرژی، استفاده از ظرفیت فضا برای بهره‌برداری از منابع موجود در کره ماه و سایر سیارک‌ها، امروزه به یک برنامه جدی تبدیل شده است؛ این حوزه نه صرفاً یک برنامه تحقیقاتی، بلکه برنامه‌ای عملیاتی برای کشور‌های صاحب این صنعت است.

رئیس سازمان فضایی ایران با بیان اینکه منابع انرژی و ذخایر معدنی ارزشمندی در ماه و سایر کرات آسمانی وجود دارد، خاطرنشان کرد: این منابع از مواردی هستند که قدرت‌های بزرگ دنیا در حوزه فضایی روی آنها کار می‌کنند. بهره‌برداری از این منابع، برخلاف تصور برخی افراد، صرفاً به آینده‌ای بسیار دور مربوط نیست و در برنامه‌های چند سال آینده نیز مدنظر است.

وی ادامه داد: بسیاری از پیش‌بینی‌کنندگان و افرادی که تحولات صنعت فضایی را دنبال می‌کنند، بازه زمانی مشخص ۲۰۲۸ و ۲۰۳۰ را برای آغاز بهره‌برداری از منابع ماه مطرح می‌کنند. این موضوع بسیار مهم است و ما نیز باید سهم و جایگاه خود را در حوزه فضایی، به ویژه در موارد بسیار پیشرفته و های‌تک، داشته باشیم.

زیرساخت اصلی صنعت فضایی کشور، نیروی انسانی متخصص و نخبه است

سالاریه با تأکید بر اینکه زیرساخت اصلی صنعت فضایی کشور، نیروی انسانی متخصص و نخبه است، اظهار کرد: آن چیزی که صنعت فضایی ما را در کشور ساخته، تجهیزات، زمین و ساختمان نیست؛ بلکه نیروی انسانی نخبه هست. صنعت فضایی، صنعتی است که محوریت آن با نیروی انسانی است.

وی افزود: اگر نیروی انسانی قوی داشته باشیم، به درستی آموزش ببیند، درگیر حل مسائل شود، عالم و دانشمند و هم خستگی‌ناپذیر باشد، قطعاً می‌توانیم این صنعت را در اختیار بگیریم و توسعه دهیم. در غیر این صورت، حتی اگر هزاران تجهیزات و آزمایشگاه هم داشته باشیم، به تنهایی نمی‌توانیم به اهداف موردنظر دست پیدا کنیم.

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در ادامه با اشاره به آسیب‌های وارد شده به کشور در جریان جنگ، بیان کرد: کشور‌های متخاصم و دشمنانی که به دنبال آسیب‌زدن هستند، نقاطی را هدف قرار می‌دهند که آنها را نقاط قوت کشور می‌دانند. حوزه فضایی یکی از بخش‌هایی بود که مورد حمله قرار گرفت، زیرا دشمنان خطر و اهمیت آن را احساس کرده‌اند.

وی تصریح کرد: ما نگران چهار ساختمان که آسیب دیده‌اند نیستیم؛ صنعت فضایی کشور طی بیش از دو دهه فعالیت، به صنعتی کاملاً بومی تبدیل شده که مبتنی بر دانش و تخصص داخلی و متکی بر نیروی انسانی خودمان است. به همین دلیل، مرحله بازسازی نیز با سرعت زیادی انجام خواهد شد.

سالاریه در ادامه با اشاره به روند ساخت ماهواره‌ها در کشور اظهار کرد: هم اکنون ماهواره‌های متعددی در دست ساخت داریم به طوری که تعداد ماهواره‌هایی که الان در مجموعه فضایی کشور، با محوریت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در دست ساخت هستند، از تعداد ماهواره‌هایی که از زمان تأسیس سازمان فضایی ایران تا دو سه سال پیش در دست ساخت بوده، بیشتر است.

وجود برنامه‌های متعدد برای توسعه صنعت هوا فضا در استان خراسان

وی افزود: در حال حاضر بیش از ۳۰ ماهواره در کشور توسط نیروی انسانی نخبه کشورمان و همان نیرو‌هایی که سرمایه اصلی صنعت فضایی ایران هستند در دست ساخت‌اند.

رئیس سازمان فضایی ایران با تأکید بر وجود برنامه‌های متعدد برای توسعه این صنعت، در خصوص توسعه صنعت فضایی و کاربرد‌های آن در استان خراسان رضوی و شهرستان‌های این استان بزرگ، پهناور، زرخیز و مستعد اظهار کرد: این منطقه ظرفیت‌های فراوانی برای استفاده بیش از پیش از صنعت فضایی و توسعه سریع‌تر آن دارد.

سالاریه با اشاره به اقدامات انجام شده برای توسعه همکاری‌ها در استان خراسان رضوی بیان کرد: طی چند روز گذشته تفاهم‌نامه‌ای با استاندار خراسان رضوی به امضا رسید. البته این تفاهم‌نامه صرفاً بهانه‌ای برای پیشبرد کارهاست؛ چراکه اراده همکاری و توسعه از هر دو طرف وجود دارد و ما پیش از این نیز در حال انجام فعالیت‌هایی در این زمینه بودیم.

وی هدف از امضای این تفاهم‌نامه را توسعه سریع‌تر صنعت فضایی و کاربرد‌های آن در استان دانست و با اشاره به ظرفیت‌های علمی و اجرایی استان گفت: تعریف پروژه‌های عملیاتی، یکی از برنامه‌های جدی است و این کار را انجام خواهیم داد.

وی اظهار کرد: موضوعات مختلفی از جمله کشاورزی، آب، معدن و حوزه‌های متعدد دیگر در استان وجود دارد که می‌توان بر اساس ظرفیت داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای روی آنها کار کرد. همچنین در داخل استان، مجموعه‌های دانشی و تحقیقاتی و دانشگاه‌های بزرگی وجود دارند که می‌توانند به کمک این صنعت بیایند و زمینه توسعه آن را فراهم کنند.

سالاریه با اشاره به برنامه‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برای توسعه اقتصاد فضایی بیان کرد: برنامه جدی مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، توسعه اقتصاد مبتنی بر داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای و اقتصاد مبتنی بر فضاست.

وی ادامه داد: در حال حاضر، ماهواره‌های متعددی با دقت تصویربرداری بسیار خوب، در حد یک متر و بهتر از یک متر، در دست ساخت هستند. همچنین منظومه‌های ماهواره‌ای در حوزه ارتباطات بحرانی و امدادی و پروژه‌های متعدد دیگری در مجموعه وزارت ارتباطات تعریف شده‌اند که با همکاری بخش خصوصی و بخش‌های مختلف، مراحل ساخت آنها در حال انجام است.

رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به پیشرفت‌های دو سال گذشته صنعت فضایی کشور گفت: طی دو سال گذشته، در بسیاری از شاخص‌های توسعه صنعت فضایی ایران، رکورد‌های بسیار خوبی ثبت شده است. این دستاورد‌ها حاصل فعالیت‌های مجموعه‌های مختلف و ظرفیت‌های علمی و فنی کشور است.

دستاورد‌های صنعت فضایی ایران در ۲ سال گذشته

سالاریه با تشریح بخشی از دستاورد‌های صنعت فضایی ایران در دو سال گذشته اظهار کرد: نخستین مانور مداری با کمک پیشرانش، نخستین محموله سنگین با جرمی حدود ۳۰۰ کیلوگرم، تثبیت فناوری ماهواره‌بر سیمرغ و ماهواره‌بر قائم ۱۰۰ که توسط همکاران ما در مجموعه وزارت دفاع ساخته می‌شوند، از جمله اتفاقات مهم این حوزه بوده‌اند.

وی ادامه داد: همچنین نخستین پرتاب ماهواره مخابراتی کاملاً بومی ناهید ۲ و عملکرد آن در مدار، از دیگر دستاورد‌های مهم کشور به شمار می‌رود. پرتاب سه‌گانه ماهواره‌های پایا، ظفر و کوثر و همچنین نخستین پرتاب‌های بخش خصوصی، از دیگر اتفاقاتی هستند که نشان دهنده توسعه سریع و رقابتی صنعت فضایی در کشور هستند.

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با تأکید بر اهمیت این دستاورد‌ها بیان کرد: همه این موارد، اتفاقات مهم و بزرگی هستند که طی همین دو سال گذشته رخ داده‌اند و این روند شتاب بیشتری خواهد گرفت.

وی افزود: قطعاً در برنامه‌های ماه‌های آینده نیز تلاش خواهیم کرد، رکورد‌های قبلی خودمان را بشکنیم. ظرفیت خوب نیروی انسانی کشور این امکان را فراهم می‌کند که با سرعت بیشتری به سمت توسعه صنعت فضایی حرکت کنیم.

سالاریه در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های علمی و فرهنگی نیشابور اظهار کرد: مجموعه فرهنگی خیام، افلاک‌نمای خیام و شبیه‌ساز افلاک و کیهان، از ظرفیت‌های بسیار خوب نیشابور هستند. این ظرفیت‌ها بهانه بسیار مناسبی برای گردهمایی محققان، دانشمندان و متخصصان صنعت فضایی و هم‌اندیشی در این حوزه فراهم می‌کنند.

رئیس سازمان فضایی ایران تصریح کرد: حتماً مطالعات اولیه این موضوع را به سرعت انجام خواهیم داد. ما به دنبال نمایش صرف نیستیم، بلکه به دنبال کار عملیاتی هستیم. نشست‌های تخصصی را خیلی سریع برگزار می‌کنیم و این گردهمایی‌ها و مراسم را به فرصتی برای جمع شدن متخصصان، تبادل نظر و پیشبرد اقدامات عملی تبدیل خواهیم کرد.

وی با تأکید بر لزوم بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها گفت: با چنین انگیزه و نگاهی، ایجاد یک رصدخانه و همچنین ایجاد یک مرکز تحقیقاتی با همکاری خود مسئولان و مردم شهرستان می‌تواند سرعت توسعه صنعت فضایی در استان را افزایش دهد.

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در ادامه، با اشاره به نتایج المپیاد نجوم و اخترفیزیک گفت: نتایج المپیاد نجوم و اخترفیزیک اعلام شده و فرزندان ایران در این رقابت‌ها هر پنج مدال طلا را به دست آوردند.

وی افزود: این موفقیت نشان‌دهنده ظرفیت بالای علمی در کشور است؛ با اتکا به همین ظرفیت‌ها، به دنبال ارتقای جایگاه صنعت فضایی کشور خواهیم بود.

ایران در جمع کشور‌های دارای چرخه کامل فناوری فضایی

سالاریه با اشاره به جایگاه ایران در صنعت فضایی جهان اظهار کرد: در حال حاضر، حدود ۱۰ تا ۱۲ کشور در دنیا وجود دارند که قابلیت ساخت ماهواره‌بر، ساخت ماهواره، پرتاب آن و از سویی هم پایگاه پرتاب دارند و هم قادر به کنترل ماهواره در مدار هستند و داده‌های آن را می‌توانند دریافت کنند که ایران یکی از این ۱۰ تا ۱۲ کشور برتر جهان در این حوزه است.

وی این جایگاه را حاصل تلاش متخصصان داخلی دانست و بر ضرورت ادامه مسیر توسعه تأکید کرد و با ابراز امیدواری نسبت به آینده همکاری‌های علمی و فضایی در نیشابور گفت: این مجموعه می‌تواند به مرکزی برای هم‌اندیشی، توسعه و پمپاژ ایده‌ها تبدیل شود و به توسعه هرچه سریع‌تر صنعت فضایی کشور کمک کند.