نفت همچنان در کانون تنش‌های ژئوپلیتیکی

تارنمای «visualcapitalist» در این گزارش نوشت: نفت همچنان یکی از مهم‌ترین منابع راهبردی در اقتصاد جهانی به شمار می‌رود. این ماده ارزشمند سوخت سامانه‌های حمل‌ونقل را تامین می‌کند، پایه فعالیت‌های صنعتی را تشکیل می‌دهد و همچنان بر ژئوپلیتیک و جریان‌های تجاری جهانی تاثیر می‌گذارد. در حالی که انرژی‌های تجدیدپذیر در حال رشد هستند، نفت همچنان نقش غالب خود را در تامین نیاز‌های انرژی جهانی حفظ کرده است.

نکات کلیدی

* فقط چهار کشور بیش از نیمی از ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را کنترل می‌کنند.

* با وجود گذار انرژی، سوخت‌های فسیلی همچنان نزدیک به ۷۰ درصد تقاضای انرژی جهانی را تشکیل می‌دهند.

ایران در رتبه سوم بیشترین ذخایر جهانی

در ادامه، این گزارش داده‌های مصور کشور‌ها را بر پایه میزان ذخایر تاییدشده نفت کشور‌ها در پایان سال ۲۰۲۴ رتبه‌بندی می‌کند. داده‌های این تصویرسازی از بولتن آماری سالانه اوپک در سال ۲۰۲۵ برگرفته شده است.

ارقام ذکرشده در تصویر، نشان‌دهنده ذخایر اثبات‌شده نفت در پایان سال ۲۰۲۴ هستند و به میلیارد بشکه اندازه‌گیری شده‌اند. این داده‌ها شامل نفت خام معمولی و همچنین ماسه‌های نفتی (قیردار) می‌شوند.

تسلط چهار کشور بر ذخایر جهانی نفت

ذخایر جهانی نفت بسیار متمرکز هستند. ونزوئلا با حدود حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه، بزرگ‌ترین ذخایر شناخته‌شده نفت جهان را دارد، اما تحریم‌های آمریکا توانایی این کشور برای صادرات نفت خام و بهره‌برداری کامل از این منبع را محدود کرده است.

پس از عملیاتی نظامی که به گفته دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، به بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس جمهوری ونزوئلا منجر شد، ترامپ مدعی شد که واشینگتن کنترل ذخایر نفت ونزوئلا را به دست خواهد گرفت و از شرکت‌های آمریکایی برای سرمایه‌گذاری در بازسازی صنعت نفت ضعیف‌شده این کشور، دعوت خواهد کرد.

عربستان سعودی با ۲۶۷ میلیارد بشکه در رتبه بعدی قرار دارد. ایران، کانادا و عراق به ترتیب پنج رتبه برتر را تکمیل می‌کنند.

نقش اوپک و خاورمیانه

بسیاری از بزرگ‌ترین ذخایر نفت جهان در اختیار اعضای سازمان کشور‌های صادرکننده نفت (اوپک)، به ویژه در منطقه خاورمیانه قرار دارد. عربستان سعودی، ایران، عراق، کویت و امارات متحده عربی تسلط این منطقه را تقویت می‌کنند.

این کشور‌ها از هزینه‌های استخراج پایین و ذخایر بزرگ و قابل دسترس بهره‌مند هستند؛ بنابراین انتظار می‌رود که تولیدکنندگان خاورمیانه‌ای حتی با کند شدن رشد تقاضای جهانی، همچنان تامین‌کنندگان اصلی باقی بمانند.

ماسه‌های نفتی و تولیدکنندگان غیراوپک

در جمع کشور‌های غیر اوپک، کانادا عضوی برجسته محسوب می‌شود و با ۱۶۳ میلیارد بشکه ذخایر، در رتبه چهارم بیشترین ذخایر قرار دارد. عمده ذخایر کانادا از ماسه‌های نفتی است که استخراج آنها گران‌تر و آلاینده‌تر است. روسیه و آمریکا نیز در میان ۱۰ کشور برتر قرار دارند.

به طور کلی، این داده‌ها نشان می‌دهند که چرا کشور‌های نفت‌خیر همچنان از قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی قابل توجهی برخوردار هستند.