فریدون مجلسی

دیپلمات پیشین ایران و تحلیلگر ارشد سیاست خارجی با بیان اینکه دیپلماسی ایران و آمریکا اکنون تلاشی برای مدیریت یک دشمنی مزمن است، گفت: اقتصاد جهانی دیگر کشش یک شوک بزرگ انرژی را ندارد. به همین دلیل، همه بازیگران حتی آن‌ها که در ظاهر لحن تندی دارند عملا به سمت جلوگیری از انفجار کامل بحران حرکت می‌کنند.

یک دیپلمات پیشین معتقد است: هر توافقی درباره هرمز، ذاتاً موقتی و وابسته به توازن قوا در میدان خواهد بود، نه یک تضمین پایدار. در این میان، سفر به مسکو اهمیت مضاعفی پیدا می‌کند. روسیه در شرایط کنونی، صرفاً یک شریک سیاسی نیست، بلکه یک «ضامن حداقلی موازنه» برای ایران محسوب می‌شود.

تحلیلگر ارشد سیاست خارجی با تأکید بر نقش ژئوپلیتیک تنگه هرمز، گفت: هر توافقی درباره هرمز ذاتاً موقتی و وابسته به توازن قواست و آن را نه یک تضمین پایدار، بلکه نتیجه شرایط متغیر میدانی و سیاسی توصیف کرد.

یک تحلیلگر سیاست خارجی می گوید: محاصره تنگه هرمز را باید اقدامی پرریسک یا شاید بزرگ ترین ریسک جنگ ارزیابی کرد. زیرا چنین تصمیمی، به‌جای آنکه دست برتر را برای آمریکا ایجاد کند، عملاً این امکان را فراهم می کند که ایران با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر از ایالات متحده وضعیت را به نفع خود تغییر دهد.

یک تحلیلگر مسائل سیاسی می گوید: امروز آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، درک «منطق رفتار بازیگران» است. آمریکا به‌دنبال آن است که با ترکیب فشار نظامی و تهدید، ایران را به پذیرش شرایطی وادار کند که در قالب مذاکرات مستقیم به‌دست نیامده است. این همان الگوی آشنایی است که در سال‌های گذشته نیز مشاهده شده است.

یک دیپلمات با سابقه ایرانی می گوید: قبل از جنگ و حتی در دوران پیش از وقایع دی ماه نیز برخی مقامات آمریکا زمزمه هایی مبنی بر لزوم مسلح سازی مخالفان داخلی مطرح می کردند. بنابراین آمریکایی ها ابایی از مسلح کردن افراد برای مبارزه با حاکمیت ندارند.

یک کارشناس مسائل آمریکا گفت: سیاست‌هایی مانند شروع آزمایش هسته‌ای می‌تواند به اعتبار و حیثیت بین‌المللی آمریکا آسیب وارد کند.

یک کارشناس ارشد سیاست خارجی در ادامه گفت: آمریکا تلاش دارند برنامه های خود را به‌گونه‌ای تنظیم کند که هدف اصلی خود را پیش ببرد. این هدف، تحمیل نوعی «تسلیم بلاشرط» به ایران است. مدل رفتاری که یادآور رفتارهای آمریکا در قبال برخی دیگر از کشورها طی دهه‌های گذشته است.

یک تحلیلگر ارشد سیاست خارجی می گوید: درباره جزایر سه گانه آمریکا می‌داند به محض ورود به جزایر با مقابله مستقیم از سوی سواحل ایران رو به رو می شود. به هر ترتیب، جنگ زمینی و دریایی بسیار پیچیده است. من معتقدم اگر جنگی رخ دهد، الگوی دوم جنگ پیشین خواهد بود و بیشتر بر آسمان و حمله هوایی متمرکز است. هدف اولیه این جنگ آسیب زدن به امکانات لجستیک، موشکی و فرماندهی ایران است تا مانع از ضربات ایران به اسرائیل شود. آمریکا تا وقتی که این موضوع را حل کند این جسارت را نخواهند داشت که وارد جزایر سه گانه یا تنگه هرمز شود.

یک تحلیلگر مسائل سیاسی می‌گوید: ادبیاتی که در فضای سیاست خارجی این روز‌ها مطرح می‌شود یا ادعا‌هایی که مطرح می‌شود بیشتر شبیه کری خوانی غیر رسمی و نامعتبر است تا ساز و کار‌های سیاست خارجی. نوع ادبیات ترامپ کاملا ادبیات متضاد با علوم سیاسی است.

یک دیپلمات پیشین در پاسخ به این پرسش که واکنش دستگاه سیاست خارجی و نظامی ایران به ادعاها درخصوص جزایر سه گانه و اینکه کشورهای عضو خلیج فارس خیال می کنند ایران در شرایط ضعف و بحران قرار گرفته و می‌توانند با طرح این موضوعات غیرواقعی، لقمه‌ای برای خود بگیرند؛ چه باید باشد، می‌گوید: اولا که وزارت خارجه باید اصل موضوع را تکذیب کند. در وهله بعدی ایران نباید خود را قربانی مشکلات کشورهای عربی کند.

یک تحلیلگر ارشد سیاست خارجی گفت: «طرح «میانجی گری بزرگ» پرونده‌ای است که طی دهه های گذشته بسیاری از روسای جمهور ایالات متحده، درگیر آن بوده اند. طرح «صلح غزه» برای ترامپ صرفاً یک پروژه دیپلماتیک نیست، بلکه ابزاری برای تبلیغات است.

یک دیپلمات با سابقه ایران گفت: در چنین فضایی، ایران نیز می‌تواند نقشی کلیدی ایفا کند. تجربه‌های گذشته نشان داده است که دیپلماسی فعال و عقلانی قادر است حتی در شرایط پیچیده، مسیرهایی تازه را برای کاهش فشارها و باز کردن کانال‌های گفت‌وگو ایجاد کند.

یک تحلیل‌گر روابط بین‌الملل معتقد است: خروج از پیمان NPT اقدامی به‌غایت پرریسک است که می‌تواند کشور را در معرض خطر انزوا و حتی رویارویی نظامی قرار دهد. پایبندی هوشمندانه به پیمان منع گسترش سلاحهای کشتار جمعی، می‌تواند دست ما را برای چانه‌زنی‌ها باز کرده و از موقعیت های انفعالی پیشگیری کند.هنوز هم می توان امیدوار بود رئیس‌جمهور در جریان حضور در نیویورک ابتکاری متفاوت نشان دهد و باب گفت‌وگوهای تازه را بگشاید. چنین اقدامی نه به معنای عدل از اصول، بلکه تلاشی برای حفظ منافع ملی در پرتو واقعیت‌های جهانی است.

یک دیپلمات پیشین کشورمان نوشت: توافق ایران با آژانس تا زمانی معتبر خواهد بود که هیچ‌گونه «تحرک خصمانه» علیه ایران رخ ندهد،مفهوم «تحرک خصمانه» در این چارچوب عمدتا به اقدامات جنگی اشاره دارد؛ یعنی در صورت تشدید حملات نظامی، دیگر امکان ادامه همکاری و تعامل وجود ندارد. در سطح بین‌المللی اما، این توافق را باید موقتی و در حد مسکنِ «آسپرینی» برای بیماری حاد کنونی توصیف کرد.

یک دیپلمات با سابقه ایرانی می گوید: نباید در برابر طمع ورزی امارات و دیگر کشورهای عرب منطقه سکوت کنیم. وقتی آن ها صحبت از قوانین حقوق بین الملل می کنند، ما نیز باید به همین قوانین اتکا کنیم و هر نوع سکوت و انفعال بیش از این، می تواند وزن ژئوپلیتیک ما را در منطقه تضعیف کند. از همین امروز باید بر مبنای حقوق بین الملل برای احقاق حق خود تلاش کنیم.

یک تحلیلگر مسائل بین‌الملل گفت: کسانی که از بستن تنگه هرمز حرف می‌زنند، این کار را انجام دهند تا ببینند چند ساعت می‌توانند وضعیت را حفظ کنند.با این کار، با یک جنگ بین‌المللی مواجه می‌شویم و از عربستان، امارات و کویت گرفته تا آمریکا، هند و چین، همه علیه ما خواهند شد. مگر تنگه هرمز ملک ماست که برای آن چنین تصمیمی بگیریم؟

یک کارشناس مسائل بین‌الملل می گوید: منطق و عقلانیت حکم می‌کند که در شرایط دشوار اقتصادی، در شرایطی که کمبودها و مشکلات شهری و تنهایی استراتژیک نیز به چالش‌ها اضافه شده، از تکرار جنگ بی‌فرجام اجتناب شود. به نظر می‌رسد راهی غیر از مذاکره باقی نمانده است.

یک تحلیل‌گر روابط بین‌الملل می گوید: در فضای ناپایدار بین‌المللی امروز، با تنش‌هایی که از شرق اروپا تا شرق آسیا در جریان است، سیاست خارجی ایران نیازمند تعقل و شفافیت راهبردی است. اظهارات چهره‌هایی چون لاوروف، بیش از آن‌که بازتاب‌دهنده یک واقعیت قریب‌الوقوع باشند، بخشی از ابزارهای بازی ژئوپلیتیک‌اند. ایران باید آگاهانه میان منافع کوتاه‌مدت برخی بازیگران جهانی و منافع پایدار ملت خود تمایز قائل شود.