بازخوانی تجربه گرانی بنزین در دولت روحانی؛ رئیسی هم بنزین را گران می‌کند؟!

میلاد علوی - اصلاحات نیوز، «قرار است در کشور تصمیم‌های سختی بگیریم»؛ این عین عبارتی است که ابراهیم رئیسی در قامت رئیس سیزدهمین دولت جمهوری اسلامی در اولین همایش بین‌المللی خصوصی‌سازی در اقتصاد ایران به زبان آورد. اظهارنظری که همزمان شد با فعالیت برخی اکانت‌های توئیتری و طرح مباحثی چون تفاوت قیمت بنزین در ایران و کشورهای همسایه از جمله ترکیه. این اکانت‌ها بدون اشاره به تفاوت قیمت درآمد شهروندان ایرانی با کشورهای همسایه و یا کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، در شرایطی بر طبل افزایش قیمت بنزین و حامل‌های انرژی کوبیدند که هنوز جوهر اعتراضات مردمی در شهرها و شهرستان‌های مختلف ایران به ویژه خوزستان و شهرکرد و خرم آباد و کهگیلویه و بویوراحمد خشک نشده است. این اعتراضات پس از تغییر نظام پرداخت یارانه نقدی در ایران و آزادسازی قیمت‌ها و افزایش چند برابری قیمت کالاهای اساسی ایجاد شد و بنا به اخبار غیررسمی و تایید نشده، موجبات بازداشت ده‌ها نفر، قطعی چند روزه اینترنت و البته جان باختن چند تن از شهروندان را فراهم آورد.

قرار است در کشور تصمیم‌های سختی بگیریم، شاید برخی موافق نباشند اما این نگاه نقادانه ما را به افق روشنی که پیش‌ روی اقتصاد است رهنمود می‌کند. به دولت آمده‌ایم تا بستر فسادزا را اصلاح کنیم تا اصلا پرونده‌ای ساخته نشود که قوه قضاییه مجبور به پیگیری باشد.

همزمان برخی از خبرنگاران اصلاح‌طلب نیز در آغاز همکاری «وزارت نفت» با برخی «خبرنگاران» برای ایجاد فضای رسانه‌ای به منظور افزایش قیمت گازوئیل خبردادند. این اخبار در شرایطی مطرح شده که دست کم مقامات دولتی تا لحظه نگارش این گزارش هیچ واکنشی به شائبه‌های مطرح شده درباره افزایش قیمت بنزین یا دیگر حامل‌های انرژی نشان نداده‌اند. آنچه اما تا این لحظه قطعی است، فقدان مجوز افزایش قیمت بنزین و حامل‌های انرژی در بودجه 1401 است. نمایندگان مجلس در هیچ یک از مفاد بودجه مجوز این اقدام را به دولت نداده‌اند اما وجود نهادی چون شورای عالی هماهنگی اقتصادی، سبب شده تا نگرانی‌ها درباره دور زدن پارلمان و تکرار تجربه آبان 98، جدی‌تر از همیشه باشد.

تا پایان سال بنزین گران نمی‌شود

فریدون عباسی، عضو کمیسیون انرژی اما در جریان گفت‌وگوی خود با اصلاحات‌نیوز در واکنش به اخبار منتشر شده مبنی بر افزایش قیمت بنزین گفت: «به نظر من این اخبار دروغ بزرگ است. چه کسی گفته تصمیمات سخت اقتصادی مدنظر آقای رئیسی در حوزه بنزین است؟ البته موضوع بنزین، موضوعی نیست که یک نماینده یا یک عضو کمیسیون انرژی بتواند درباره آن اظهارنظر کند. باید درباره این مساله در وزارت اقتصاد، وزارت نفت، سازمان برنامه و بودجه، مجلس، کمیسیون اقتصادی، کمیسیون برنامه و بودجه، کمیسیون انرژی و دیگر نهادها بحث و بررسی صورت بگیرد. آنچه که من به عنوان نماینده مجلس می‌دانم، این است که به ما گفته‌اند بنزین تا پایان سال گران نمی‌شود. در حال حاضر به نظر من دلیلی هم برای افزایش قیمت بنزین وجود ندارد. ابتدا باید طرح‌شان درباره بنزین را در جزیره کیش به صورت آزمایشی اجرا کنند، سپس داده‌ها را جمع آوری و بررسی کنند و بعد به دنبال اجرای آن در مقیاس بزرگتر باشند. فراموش هم نکنید که روش دولت‌ها در موضوعی نظیر بنزین با یکدیگر متفاوت است ولی باید دید خط و مشی نظام چیست. شخصا معتقدم که دولت می‌خواهد حقوق مردم را حفظ کند. شما خبرنگاران هم به نظرم بهتر است اینقدر دنبال جنجال نباشید و در جامعه التهاب ایجاد نکنید.»

همزمان با این اظهارات برخی از فعالان رسانه‌ای مدعی شده‌اند که منابعی موثق در دولت سیزدهم به آنان گفته‌اند که دولت فعلا قصدی برای افزایش قیمت بنزین ندارد. مشکل اما آنجاست که حسن روحانی هم پیشتر در قامت رئیس جمهوری صراحتا اعلام کرده بود که دولت قصدی برای افزایش قیمت بنزین ندارد اما 24 آبان 98 و بدون اعلام قبلی، قیمت بنزین در ایران 3 برابر شد.

آبان؛ آیینه عبرت

گرانی یک شبه قیمت بنزین در آبان 98 نتیجه‌اش شد بزرگترین اعتراضات تاریخ جمهوری اسلامی از نظر تعداد معترضان و شهرها و شهرستان‌های درگیر و البته حجم بازداشتی‌ها و کشته شدگان. قوه قضائیه هرگز حاضر به ارائه آمار رسمی بازداشت شدگان نشد اما نقوی حسینی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس دهم در اظهاراتی که روزنامه اعتماد همان زمان منتشر کرده بود، تعداد بازداشتی‌ها را دست کم 7 هزار نفر اعلام کرد. مجتبی ذوالنوری، رئیس وقت کمیسیون امنیت ملی مجلس هم در نشست خبری که در وزارت کشور دولت دوازدهم برگزار شد، تعداد جان باختگان اعتراضات آبان را 230 نفر و مجروحان را 2 هزار نفر اعلام کرد. سازمان عفو بین‌الملل هم تعداد جان باختگان اعتراضات آبان را 304 اعلام کرد.

همه این اتفاقات در شرایطی رخ داد که تا یک روز پیش از گرانی بنزین، از حسن روحانی گرفته تا رئیس سازمان برنامه و بودجه و سخنگوی دولت و نمایندگان مجلس، همگی افزایش قیمت بنزین را تکذیب می‌کردند. مشابه اتفاقی که حالا و در دولت سیزدهم به نوع دیگری در جریان است. غلامرضا تاجگردون، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس دهم در گفت‌وگوی خود با ویژه نامه نوروز 1400 روزنامه اعتماد، گفته بود: 

آنان که این اطمینان خاطر را به رئیس‌جمهوری (حسن روحانی) دادند که اتفاقی نمی‌افتد و گفتند فقط 2 یا 3 نقطه شلوغ می‌شود که جمعش می‌کنیم، باید پاسخگو باشند.

پس از این اظهارات، شنیده‌ها حاکی از آن است که این اظهارات از سوی دادستان کل کشور و مسئولان نهادهای امنیتی در جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی بیان شده بود که حداقل با آنچه در آبان رخ داد، تماما در تعارض است.

نگرانی آن است که دولت رئیسی هم دوباره تصمیم به تکرار تجربه آبان بگیرد. اتفاقی که در شرایط فعلی از دید ناظران مثال کبریت کشیدن در انبار باروت است. اخبار تایید نشده، نرخ جدید بنزین را عددی بین 5 و یا 10 هزار تومان به ازای هر لیتر اعلام می‌کند. دولت هنوز به صورت رسمی به این شائبه‌ها واکنش نشان نداده اما نگرانی‌ها همچنان پابرجاست. باید دید در نهایت دولت رئیسی چه تصمیمی خواهد گرفت و مسیر طی شده در دولت روحانی را مجددا آزمایش خواهد کرد یا حداقل همانگونه که فریدون عباسی گفته، تا پایان سال صبر خواهد کرد و افزایش قیمت بنزین را از طریق بودجه 1402 و پارلمان در دستور کار قرار خواهد داد.