عضو پیشین شورای اطلاعات ملی آمریکا معتقد است چین یکی از شریانهای حیاتی ایران برای مقابله با محاصره آمریکا محسوب میشود و از گرفتار شدن ایالات متحده در باتلاق ناشی از جنگ با ایران ناراضی نیست.
پروفسور «پل پیلار» میگوید: چین یکی از شریانهای حیاتی ایران برای مقابله با محاصره آمریکا محسوب میشود. افزون بر این، چین از گرفتار شدن ایالات متحده در باتلاق ناشی از جنگ با ایران ناراضی نیست؛ زیرا این وضعیت، از جمله، موجب میشود بخشی از نیروهای نظامی آمریکا از امکان مقابله با چین در منطقه شرق آسیا و اقیانوس آرام منحرف شوند.
در ادامه مشروح گفتگو با پروفسور «پل پیلار» استاد دانشگاه جورج تاون آمریکا را میخوانید:
نشست شنژن میان چین، روسیه و ایالات متحده تا چه اندازه نشاندهنده شکلگیری تفاهمی جدید میان سه قدرت بزرگ درباره مدیریت نظم بینالمللی است؟ آیا این دیدار را میتوان آغاز همکاری راهبردی میان این سه قدرت دانست، یا اینکه هدف اصلی آن مدیریت اختلافات و جلوگیری از تشدید بیشتر تنشهای جهانی بوده است؟
این نشست عمدتاً فرصتی برای گرفتن عکسهای تبلیغاتی و نمایش نمادین قدرت بود؛ موضوعی که در محتوای بسیار اندک بیانیه پایانی آن نیز منعکس شد.
شی جینپینگ از این تصویر سود برد که خود را رهبر و میزبان نشستی نشان دهد که دو قدرت حاضر در آن، همان ابرقدرتهای دوران جنگ سرد بودند.
پوتین نیز از این دیدار بهره برد تا نشان دهد که روسیه، با وجود مشکلات و گرفتاریهایش، همچنان در سطح دو کشور قدرتمند جهان امروز قرار دارد.
ترامپ هم فرصتی یافت تا با وجود تمام مشکلات داخلی خود، چهرهای دولتمردانه از خویش به نمایش بگذارد.
بهسختی میتوان به نتیجهای از این نشست اشاره کرد که بتوان آن را مصداق همکاری راهبردی یا مدیریت اختلافات میان این قدرتها دانست.
چین یکی از شریانهای حیاتی ایران برای مقابله با محاصره آمریکا محسوب میشود
اگرچه در بیانیه مشترک پایانی بهطور صریح از ایران نام برده نشد، اما مسائلی مانند امنیت تنگه هرمز، تداوم جریان انتقال انرژی و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای در اظهارات ترامپ مطرح شد. این موضوع چه پیامی برای تهران دارد؟ آیا میتوان از شکلگیری تفاهمی نوظهور میان واشنگتن و پکن درباره نحوه مواجهه با ایران سخن گفت؟
با وجود آنکه ایالات متحده و چین در زمینه صادرات انرژی از خلیج فارس تا حدودی منافع مشترکی دارند، شکلگیری تفاهمی واقعی میان این دو قدرت درباره نحوه مواجهه با ایران بعید به نظر میرسد.
چین یکی از شریانهای حیاتی ایران برای مقابله با محاصره آمریکا محسوب میشود. افزون بر این، چین از گرفتار شدن ایالات متحده در باتلاق ناشی از جنگ با ایران ناراضی نیست؛ زیرا این وضعیت، از جمله، موجب میشود بخشی از نیروهای نظامی آمریکا از امکان مقابله با چین در منطقه شرق آسیا و اقیانوس آرام منحرف شوند.
با توجه به وابستگی چین به واردات انرژی و اهمیت راهبردی تنگه هرمز برای بازارهای جهانی نفت، آیا امنیت این آبراه به دغدغهای راهبردی و مشترک میان قدرتهای بزرگ تبدیل شده است؛ دغدغهای که فراتر از روابط دوجانبه ایران و ایالات متحده قرار میگیرد؟ این وضعیت تا چه اندازه میتواند اهرم قدرت ژئوپلیتیکی ایران را تقویت کند و در عین حال، محدودیتهایی بر توانایی تهران برای استفاده از تنگه هرمز بهعنوان ابزار چانهزنی راهبردی تحمیل کند؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، اختلافات در سایر مسائل، بهویژه میان چین و ایالات متحده، مانع از شکلگیری جبههای متحد میان کشورهایی شده است که در زمینه صادرات بدون مانع نفت از طریق تنگه هرمز منافع مشترکی دارند.
این واقعیت به نفع ایران تمام میشود؛ زیرا تهران در برابر اقداماتی که برای مختل کردن کشتیرانی در این تنگه انجام میدهد، با مخالفانی مواجه نیست که در قالب یک جبهه متحد عمل کنند.
با این حال، موضوع مربوط به این وضعیت و چگونگی حلوفصل نهایی آن، همچنان در درجه نخست، هرچند نه بهطور انحصاری، مسئلهای دوجانبه میان ایران و ایالات متحده است.
حضور همزمان رهبران ایالات متحده، چین و روسیه، در کنار تأکید آنان بر اصلاح سازمان ملل متحد، احترام به حاکمیت ملی کشورها و همکاری برای حفظ صلح بینالمللی، چه تصویری از آینده نظم بینالمللی به دست میدهد؟ آیا چین در حال تبدیل شدن به قطب جدید دیپلماسی جهانی است یا ایالات متحده همچنان قدرت تعیینکننده در معماری امنیت بینالمللی باقی خواهد ماند؟
ایده تقسیم جهان به حوزههای نفوذ و سلطه جمعی این سه قدرت بر سایر کشورها، همان تصوری است که ترامپ از روابط بینالملل دارد و روسیه و چین نیز با خشنودی با این ایده همراهی میکنند.
این موضوع خبر بدی برای سایر کشورها و همچنین برای نظم بینالمللیای است که تاکنون آن را میشناختهایم؛ بهویژه از آن جهت که این سهگانه قدرت شامل دو حکومت اقتدارگرا (چین و روسیه) و یک فرد با گرایشهای اقتدارگرایانه و جاهطلبی برای دستیابی به قدرت خودکامه (ترامپ) است.
با این حال، در برابر این تصور مقاومتهایی شکل خواهد گرفت؛ قطعاً از سوی کشورهای اروپایی و همچنین از جانب کشورهای آسیایی که نمیخواهند بخشی از حوزه نفوذ انحصاری چین یا ایالات متحده باشند.
در آینده، هیچ مرکز واحدی برای دیپلماسی جهانی وجود نخواهد داشت. چین آشکارا در مقایسه با حتی چند سال پیش از نفوذ بیشتری برخوردار شده است و ایالات متحده نیز، بهویژه پس از سالها ریاستجمهوری ترامپ، نفوذی کمتر از گذشته دارد.