ممکن است که ترامپ با سناریوی «پنیر سوئیسی» از ایران کنار بکشد

تریتا پارسی، در یادداشتی تحت عنوان «راه‌حل پنیر سوئیسی: ترامپ چگونه ممکن است از ایران کنار بکشد» در وبلاگ شخصی خود نوشت: «جمعه گذشته، چندین گزینه جنگی به دونالد ترامپ ارائه شد، اما او همه آنها را دست‌کم برای مقطع کنونی رد کرد. او همچنین بسته پیشنهادیِ حاصل از مذاکرات را که روی میز بود، نپذیرفت. در عوض، تصمیم گرفت به جنگ اقتصادی خود علیه ایران ادامه دهد. با توجه به این انتظار که ترامپ ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای جنگ را آغاز کند، اکنون خوش‌بینی‌هایی شکل گرفته مبنی بر اینکه شاید او سرانجام از خیال‌پردازیِ دستیابی به پیروزی نظامی دست کشیده باشد. به گمان من، این خوش‌بینی زودهنگام است. در مقابل، سناریو‌های محتملی را پیش رو می‌بینم: جنگ، صلح، و وضع موجودی شبیه به «پنیر سوئیسی» (پر از حفره و ناپایدار).

اگرچه فشار‌ها برای آغاز جنگ رو به افزایش بوده است، اما اگر ترامپ در سه تا چهار هفته آینده وارد این مسیر نشود، با این نظر موافقم که احتمال وقوع آن رو به کاهش خواهد گذاشت؛ چرا که با حضور دموکرات‌ها در مجلس سنا و مجلس نمایندگان، دامنه مانور ترامپ محدود خواهد شد. همچنین، احتمالاً او وزیر دفاع (جنگ) خود را از دست خواهد داد و نخست‌وزیر بعدی اسرائیل نیز احتمالاً نه آن وسواسِ بنیامین نتانیاهو نسبت به ایران را خواهد داشت و نه مهارت او را در بهره‌برداری از نظام سیاسی آمریکا.»

پارسی در ادامه این یادداشت خاطرنشان کرد: «اما حتی اگر خطر جنگ کاهش یابد، لزوماً به این معنا نیست که احتمال دستیابی به توافق افزایش می‌یابد. موانع دشواری همچون ذخایر اورانیوم غنی‌شده با خلوص ۶۰ درصد ایران، وضعیت غنی‌سازی در آینده، آتش‌بس منطقه‌ای، لغو تحریم‌ها، و هزینه‌ی سیاسی‌ای که ترامپ بابت هرگونه توافق با تهران متحمل خواهد شد، دستیابی به توافق و حفظ آن را دشوار می‌سازند.

محتمل‌ترین سناریو ممکن است نه جنگ باشد و نه صلح؛ وضعیتی متفاوت از آن «راه میانه» که ترامپ جمعه‌ی گذشته برگزید. در این سناریو، جنگ اقتصادی و محاصره‌ی مورد نظر ترامپ تنها روی کاغذ باقی می‌ماند. بدین معنا که ترامپ هم جنگ و هم صلح را رد می‌کند، از مذاکره فاصله می‌گیرد و مدعی می‌شود که ساختار محاصره و تحریم‌ها را حفظ کرده است، اما در عمل، به‌گونه‌ای نامحسوس اجازه می‌دهد که این ساختار به‌تدریج تحلیل برود و تضعیف شود.»

او در ادامه این یادداشت آورده است: «محاصره به‌تدریج سست می‌شود، اجرای تحریم‌ها رو به افول می‌گذارد و کشور‌های آسیایی و خاورمیانه‌ای، آرام، اما پیوسته، تجارت با ایران و سرمایه‌گذاری در آن را آغاز می‌کنند. تعادل جدیدی شکل می‌گیرد که در آن، اجرای تحریم‌ها آن‌قدر قوی هست که ایالات متحده بتواند ادعا کند محدودیت‌ها همچنان برقرارند، اما در عین حال آن‌قدر ضعیف است که تهران را به چالش کشیدنِ وضعیت موجودِ جدید ترغیب نکند.

این «سناریوی پنیر سوئیسی» (پر از حفره)، تنها گزینه‌ی «فاصله گرفتن» (walk-away) است که می‌تواند کارآمد باشد. زیرا اگر ترامپ واقعا محاصره و تحریم‌ها را حفظ کند، تنش‌ها میان ایالات متحده و ایران چنان بالا می‌گیرد که دو کشور دائما درست مانند وضعیت کنونی در آستانه‌ی جنگ با یکدیگر قرار خواهند داشت. چنین وضعیت ناپایداری سرانجام به جنگی دیگر منجر خواهد شد و بدین ترتیب، هدف اصلیِ «فاصله گرفتن» را از بین خواهد برد.

پارسی افزود: «برای شفاف‌سازی باید گفت که «سناریوی پنیر سوئیسی» در مقایسه با یک توافق صلح، گزینه‌ای ایده‌آل نیست. اما از دیدگاه ترامپ، گزینه‌ی «فاصله گرفتن» این مزیت را دارد که او را از ورود به توافقی باز می‌دارد که به زعم منتقدانِ «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» می‌توانست نشانه‌ای از شکستِ جنگ‌افروزی او تلقی شود. با توجه به بیزاری ترامپ از پذیرش شکست، هراس او از اینکه بازنده به نظر برسد، بی‌صبری‌اش در برابر دیپلماسی پیچیده، وسواس او برای پیشی گرفتن از «برجام» اوباما، و همچنین بی‌میلی ایران به فراهم کردن راه خروجی که مایهٔ تسلی خاطر و ارضای نفس او باشد، ممکن است در نهایت گزینهٔ «خروجِ پر از حفره» (شبیه پنیر سوئیسی) را برگزیند.

نه به این دلیل که این گزینه بهتر است، بلکه به این خاطر که هزینهٔ کمتری برایش در پی خواهد داشت.»