هدررفت سالانه ۱۵ درصد گندم کشور/دورریز مواد غذایی؛ هدررفت آب و انرژی در کنار نابودی محصول

ابوالفضل پهلوانلو با اشاره به ضرورت نگاه جامع به زنجیره تأمین غذا، اظهار کرد: زنجیره از تولید محصول در مزرعه آغاز می‌شود و مراحل برداشت، فرآوری، عرضه در فروشگاه و در نهایت مصرف خانوار را دربرمی‌گیرد؛ بنابراین، مدیریت ضایعات نیز باید در تمام این مراحل مورد توجه قرار گیرد.

وی با بیان اینکه بخشی از ضایعات غذایی ناشی از ضعف فناوری و تجهیزات در مراحل تولید و فرآوری است، افزود: برخی پسماند‌های حاصل از فرآیند تولید، قابلیت تبدیل به محصولات و ترکیبات باارزش را دارند. برای نمونه، پوست پرتقال باقی‌مانده در کارخانه‌های آبمیوه‌گیری می‌تواند به‌عنوان ماده اولیه در تولید محصولات جدید مورد استفاده قرار گیرد.

این پژوهشگر حوزه صنایع غذایی با تفکیک ضایعات تولید از دورریز مواد غذایی در خانوار، بیان کرد: بازیابی ضایعات در مراحل صنعتی، به دلیل امکان جداسازی و استفاده از فناوری‌های مناسب، معمولاً آسان‌تر است؛ اما زمانی که مواد غذایی در خانه به دلیل خرید بیش از نیاز، نگهداری نامناسب یا مصرف نشدن دور ریخته می‌شوند، امکان استفاده مجدد از آنها محدودتر خواهد بود.

پهلوانلو با اشاره به میزان تولید گندم در کشور، گفت: با توجه به تولید سالانه حدود ۱۴ میلیون تن گندم، باید بررسی کنیم چه میزان از این محصول در مراحل برداشت، نگهداری، حمل‌ونقل و فرآوری از چرخه مصرف خارج می‌شود.

وی با اشاره به برآورد هدررفت ۱۰ تا ۱۵ درصدی گندم پیش از رسیدن به مصرف‌کننده، تصریح کرد: بخشی از این اتلاف با بهره‌گیری از فناوری‌های مناسب، بهبود تجهیزات و اصلاح فرایند‌های تولید و نگهداری قابل پیشگیری است.

عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی ایران ادامه داد: بسیاری از ضایعات ایجادشده در مراحل تولید، در صورت جداسازی مناسب و استفاده از روش‌های علمی، قابلیت تبدیل به محصولات جدید را دارند؛ ازاین‌رو، ضروری است برنامه‌ریزی برای کاهش ضایعات از مبدأ انجام شود.

پهلوانلو با تأکید بر ارتباط مستقیم ضایعات غذایی با مصرف منابع طبیعی، اظهار کرد: برای تولید هر کیلوگرم گوشت حدود چهار مترمکعب و برای تولید هر کیلوگرم گندم حدود یک مترمکعب آب مصرف می‌شود. بنابراین، زمانی که مواد غذایی دور ریخته می‌شوند، در واقع منابع آبی مصرف‌شده برای تولید آنها نیز به هدر می‌رود.

وی افزود: کاهش ضایعات غذایی نباید صرفاً از منظر کاهش حجم زباله مورد توجه قرار گیرد، بلکه این موضوع با مدیریت منابع آب و سایر نهاده‌های مورد نیاز برای تولید محصولات کشاورزی و غذایی ارتباط مستقیم دارد.

این پژوهشگر با اشاره به نقش رفتار مصرف‌کنندگان در کاهش دورریز مواد غذایی، خرید متناسب با نیاز واقعی خانوار را ضروری دانست و گفت: بازنگری در شیوه خرید و تهیه مواد غذایی به میزان نیاز خانواده، همچنین توجه به الگوی مصرف روزانه، می‌تواند از دورریز بخش قابل توجهی از مواد غذایی جلوگیری کند.

پهلوانلو با اشاره به اهمیت امنیت غذایی و نقش پژوهش‌های صنایع غذایی در این زمینه، اظهار کرد: یکی از مأموریت‌های اصلی تحقیقات در حوزه غذا، کمک به تأمین غذای کافی و مقرون‌به‌صرفه برای جامعه است؛ چراکه با وجود ظرفیت تولید مناسب محصولات غذایی در کشور، محدودیت قدرت خرید می‌تواند دسترسی بخشی از مردم به غذای مورد نیاز را دشوار کند.

وی همچنین توسعه بسته‌بندی‌های زیست‌تخریب‌پذیر را از دیگر محور‌های پژوهشی این حوزه برشمرد و افزود: استفاده از نشاسته برای تولید مواد بسته‌بندی جایگزین پلاستیک‌های متداول، یکی از ظرفیت‌های تحقیقاتی است که می‌تواند به کاهش وابستگی به پلاستیک‌های رایج و پیامد‌های زیست‌محیطی آن کمک کند.

عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی ایران با اشاره به ماندگاری طولانی پلاستیک در محیط زیست و نگرانی‌ها درباره ورود میکروپلاستیک‌ها به اکوسیستم و زنجیره غذایی، اظهار کرد: توسعه فناوری‌های جایگزین و کاهش مصرف پلاستیک‌های آسیب‌زا بسیار ضروری است.

پهلوانلو، آموزش عمومی را یکی از عوامل مؤثر در اصلاح الگوی مصرف دانست و خاطرنشان کرد: آگاهی‌بخشی درباره خرید، نگهداری و مصرف صحیح مواد غذایی می‌تواند در کاهش ضایعات و استفاده بهینه از منابع نقش مؤثری داشته باشد.