نشریه آمریکایی آتلانتیک گزارش داد که دولت دونالد ترامپ در حال بررسی ترکیبی از فشار اقتصادی و حملات نظامی جدید علیه ایران است؛ راهبردی که با پیشنهاد اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، برای تشدید فشار اقتصادی و پیشنهاد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای حملات با هدف سرنگونی حکومت ایران دنبال میشود، اما شواهد کافی درباره فروپاشی قریبالوقوع اقتصاد ایران وجود ندارد و حملات جدید میتواند به گسترش جنگ منطقهای و کاهش تمایل تهران به مذاکره منجر شود.
نشریه آمریکایی آتلانتیک در گزارشی از بررسی طرح تازه دولت دونالد ترامپ برای ازسرگیری حملات نظامی به ایران، احتمالاً پس از انتخابات میاندورهای آمریکا، خبر داده است. بر اساس این گزارش، واشنگتن در حال ارزیابی ترکیبی از راهبرد فشار اقتصادی پیشنهادی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، و حملات نظامی مورد حمایت بنیامین نتانیاهو است؛ رویکردی که با هدف وادار کردن تهران به تسلیم یا زمینهسازی برای تغییر حکومت دنبال میشود. با این حال، آتلانتیک تأکید میکند که باوجود فشار شدید تحریمها و محاصره دریایی، شواهد کافی از فروپاشی قریبالوقوع اقتصاد ایران وجود ندارد و حملات جدید ممکن است بهجای تحقق اهداف واشنگتن، به گسترش جنگ در منطقه و کاهش تمایل تهران به مذاکره منجر شود. مقامهای آمریکایی نیز تأکید کردهاند که هنوز تصمیم نهایی درباره ازسرگیری حملات اتخاذ نشده است.
نشریه آمریکایی «آتلانتیک» (The Atlantic) در گزارشی به بررسی طرح احتمالی دولت ترامپ برای حمله مجدد به ایران پس از انتخابات میاندورهای آمریکا پرداخته است. این گزارش، پیشنهاد نتانیاهو برای سرنگونی حکومت ایران، راهبرد فشار اقتصادی واشنگتن، اهداف احتمالی حملات جدید، نگرانیها از گسترش جنگ و تردیدها درباره تسلیم تهران در برابر فشارهای نظامی و اقتصادی را بررسی کرده و مینویسد:
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اخیراً دیدگاههای دو تن از معتمدان نزدیک خود را شنیده است که هرکدام مدعیاند راهی سریع برای پایان دادن به جنگ با ایران وجود دارد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، استدلال کرده است که ایران در آستانه فروپاشی اقتصادی قرار دارد و محاصره تنگه هرمز از سوی آمریکا، همراه با تحریمها، تهران را وادار خواهد کرد که پای میز مذاکره تسلیم شود.
در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در مجموعهای از تماسهای تلفنی با ترامپ، مسیر متفاوتی را پیشنهاد داده است: اجرای دور دیگری از حملات ویرانگر آمریکا و اسرائیل برای سرنگونی حکومت ایران.
اکنون به نظر میرسد دولت ترامپ در حال بررسی ترکیب این دو رویکرد است؛ با این تصور که ایران در آستانه فروپاشی اقتصادی قرار دارد و چند حمله بزرگ دیگر برای رقم زدن تغییر حکومت کافی خواهد بود.
بررسی حملات چندروزه به تأسیسات نظامی، انرژی و هستهای ایران
مقامهای آمریکایی گفتهاند رئیسجمهور این کشور در حال بررسی ازسرگیری کارزار نظامی علیه ایران با انجام حملاتی چندروزه است که احتمالاً بلافاصله پس از انتخابات میاندورهای انجام خواهند شد.
اهداف احتمالی این حملات شامل زرادخانه موشکی و پهپادی ایران و همچنین زیرساختهای انرژی و تأسیسات هستهای این کشور است.
یکی از مشاوران خارج از دولت آمریکا گفت: «فشار اقتصادی در حال نتیجه دادن است و ما معتقدیم ایران به نقطه بحرانی نزدیک میشود.»
او افزود که حملات جدید «آنها را از این نقطه عبور خواهد داد» و به فروپاشی خواهد کشاند.
تردید درباره موفقیت راهبرد فشار اقتصادی و حملات نظامی
با این حال، تجربه نشان میدهد که چنین تصوری ممکن است بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت باشد، ناشی از خوشبینی غیرواقعبینانه باشد.
فشارهای اقتصادی ایران را بهشدت تضعیف کردهاند، اما موضع این کشور در مذاکرات تقریباً هیچ تغییری نکرده است.
ترامپ پیشتر نیز تصور کرده بود که ایران در آستانه فروپاشی قرار دارد یا حتی از این مرحله عبور کرده است، اما بعداً دریافت که در محاسبات خود اشتباه کرده است.
ازسرگیری حملات همچنین میتواند بدون آنکه حکومت ایران را به تسلیم نزدیکتر کند، به تشدید درگیریها در سطح منطقه منجر شود.
هشدار سپاه درباره اهداف جدید در تنگه هرمز
اوایل این هفته، سرتیپ حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در سخنانی در موزه دفاع مقدس تهران، از هفت کابل اصلی فیبر نوری در زیر بستر تنگه هرمز بهعنوان «اهداف جدید» احتمالی نام برد و به استفاده از «سلاحهای جدید» در حملات آینده اشاره کرد.
اگر طرح پیشنهادی آمریکا برای حمله نتواند ایران را به زانو درآورد، ممکن است تهران پس از آن حتی تمایل کمتری برای دادن امتیاز داشته باشد.
تحلیل افسر پیشین اطلاعاتی اسرائیل درباره خطر جنگ جدید
دنی سیترینوویچ، افسر پیشین اطلاعاتی اسرائیل و متخصص مسائل ایران، گفت: «ترامپ بهشدت در تلاش است گزینههایی پیدا کند که او را از این وضعیت دشوار خارج کند.»
او افزود: «اما شما نمیتوانید برای یک جنگ سهروزه برنامهریزی کنید، زیرا این تصمیمی یکجانبه نیست. شما نمیتوانید نحوه واکنش ایران را کنترل کنید.»
با وجود این، به نظر میرسد رئیسجمهور آمریکا برای اقدام مصمم است.
ترامپ روز گذشته، پیش از سوار شدن به هواپیمای ویژه ریاستجمهوری آمریکا، به یک خبرنگار گفت: «به هر شکلی که باشد، اتفاقی نسبتاً بهزودی رخ خواهد داد.»
افزایش نارضایتی ترامپ از بینتیجه ماندن فشار اقتصادی علیه ایران
با وجود تمام دلایلی که نشان میدهند ازسرگیری حملات میتواند اشتباه باشد، رئیسجمهور آمریکا به این گزینه تمایل پیدا کرده است؛ زیرا از انتظار برای نتیجه دادن راهبرد فشار اقتصادی و خفه کردن اقتصاد ایران خسته شده است.
به گفته یک مقام و فرد دیگری که از گفتوگوها اطلاع دارند و به شرط ناشناس ماندن برای بیان جزئیات مذاکرات حساس صحبت کردهاند، ترامپ در ابتدا امیدوار بود ایران پیش از انتخابات میاندورهای، با پذیرش شرایط آمریکا به میز مذاکره بازگردد.
اما این اتفاق رخ نداده و قیمت انرژی نیز همچنان بالا مانده است؛ وضعیتی که چشمانداز سیاسی بسیار نامطلوبی برای جمهوریخواهان ایجاد کرده است.
ترامپ از شدت برخی مواضع آخرالزمانی خود علیه تهران کاسته است، اما ناامیدی و نارضایتی او گاهی آشکار میشود؛ اغلب در پیامهایی که نیمهشب در شبکههای اجتماعی منتشر میکند.
مخالفت جمهوریخواهان با حمله به ایران پیش از انتخابات
ترامپ احتمال ازسرگیری درگیریها پیش از روز انتخابات را نیز بررسی کرده است؛ اقدامی که حامیان آن در واشنگتن معتقدند نمایش قدرت نظامی میتواند به رئیسجمهور امکان دهد نوعی پیروزی غافلگیرکننده در ماه اکتبر را به نام خود ثبت کند.
یک مقام کاخ سفید تأیید کرده است که نتانیاهو نیز از انجام دور دیگری از حملات پیش از انتخابات اسرائیل در هفته آینده حمایت کرده است.
با این حال، ترامپ تاکنون از صدور مجوز حمله پیش از انتخابات میاندورهای خودداری کرده است.
پس از انتشار گزارشی در اوایل ماه جاری درباره احتمال چنین حملهای، مخالفتهای پشتپرده جمهوریخواهان با این اقدام بهاندازهای شدید بود که رئیسجمهور در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد پیش از انتخابات بار دیگر حمله نخواهد کرد.
ابهام درباره تصمیم نهایی واشنگتن برای حمله پس از انتخابات
مقامهای آمریکایی تأکید میکنند که هنوز هیچ تصمیمی درباره ازسرگیری حملات پس از انتخابات اتخاذ نشده است؛ هرچند نشانههای آشکاری از آمادگی برای چنین اقدامی دیده میشود.
برخی مقامها امیدوارند نامشخص بودن اینکه آمریکا چه اقدامی انجام خواهد داد و چه زمانی دست به اقدام میزند، تهران را در وضعیت نگرانی و آمادهباش نگه دارد.
اوایل این هفته، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، به اسرائیل سفر کرد و برای گفتوگو درباره ایران با نتانیاهو دیدار داشت.
وزارت امور خارجه آمریکا نیز روز گذشته اعلام کرد که به دلیل تشدید حملات شورشیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن، کارکنان غیرضروری و اعضای خانواده آنها را از عربستان سعودی خارج میکند.
نگرانی درباره کمبود ذخایر مهمات آمریکا برای جنگ جدید
در همین حال، همچنان پرسشهای جدی درباره کافی بودن ذخایر مهمات پنتاگون برای دفاع از منافع آمریکا در خاورمیانه وجود دارد؛ ذخایری که در اوج درگیریها به سطحی بهطرز خطرناکی پایین رسیده بودند.
از سوی دیگر، حتی اشاره به احتمال ازسرگیری درگیریها نیز بازارها را نگران کرده است.
امروز، همزمان با انتشار خبرهایی درباره احتمال بازگشت به جنگ و حمله ایران به نفتکشها در تنگه هرمز، قیمت نفت بهشدت افزایش یافت و بازار سهام سقوط کرد.
کاخ سفید بلافاصله به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداد. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز که فرماندهی جنگ علیه ایران را بر عهده دارد، از اظهارنظر خودداری کرد.
فشار شدید اقتصادی آمریکا بر ایران؛ تردید درباره تحقق فروپاشی اقتصادی
محاصره پرهزینه دریایی آمریکا که عملاً صادرات نفت ایران را متوقف کرده، در کنار تحریمها و خسارتهای ناشی از حملات آمریکا، اقتصاد ایران را تحت فشار شدیدی قرار داده است.
نرخ تورم بهشدت در حال افزایش است و کالاها کمیاب شدهاند. سقوط ارزش ریال به پایینترین سطح تاریخی خود نیز باعث شده است ایرانیان برای تأمین نیازهای اساسی زندگی با مشکلات جدی مواجه شوند.
جلوگیری از صادرات ۲۵ میلیارد دلار نفت ایران
دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، هفته گذشته اعلام کرد که محاصره دریایی مانع صادرات دستکم ۲۵ میلیارد دلار نفت خام ایران شده است.
صندوق بینالمللی پول نیز پیشبینی کرده است که اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۶ با انقباض شدیدی روبهرو خواهد شد.
با این حال، در حالی که تهران تلاش میکند از طریق اقداماتی مانند کنترل قیمتها و تداوم واردات کالاهای ضروری، خسارتهای اقتصادی را مهار کند، شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد ایران در آستانه فروپاشی اقتصادی قریبالوقوع قرار گرفته است.
راهبرد «خشونت مالی» آمریکا برای وادار کردن ایران به تسلیم
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در تابستان وعده اعمال «خشونت مالی» علیه ایران را داده بود؛ فشاری که به گفته او، در نهایت به تسلیم تهران منجر خواهد شد.
روز گذشته، وزارت خزانهداری آمریکا نیز تحریمهای جدیدی را علیه شبکههای کشتیرانی و واسطههایی اعمال کرد که به گفته این وزارتخانه، «بهطور غیرمستقیم به توانایی تهران برای کسب درآمد با هدف تأمین مالی برنامههای نظامی، تسلیحاتی و هستهای خود کمک میکنند».
بسنت در نشست وزیران دارایی گروه ۲۰ در ماه اوت به خبرنگاران گفته بود: «فکر میکنم این اتفاق میتواند ظرف چند هفته یا چند ماه رخ دهد؛ حتی لازم نیست اقتصاد فروبپاشد. ما فقط باید حکومت را وادار کنیم که سر عقل بیاید.»
تردید درباره تسلیم ایران در برابر فشارهای اقتصادی
با این حل، این ارزیابی که فشارهای اقتصادی بهزودی ایران را به پذیرش خواستههای آمریکا وادار خواهد کرد، با تجربیات گذشته همخوانی ندارد. مقامهای حاکم در تهران طی دهههای گذشته، با وجود فشارهای اقتصادی و مشکلات معیشتی مردم، همچنان بر مواضع خود پافشاری کردهاند.
درخواستهای مکرر نتانیاهو برای حمله به ایران پیش از انتخابات
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، که ترامپ از او در تلاش برای انتخاب مجدد به نخستوزیری حمایت کرده است، بارها از رئیسجمهور آمریکا خواسته تا پیش از انتخابات روز سهشنبه اسرائیل و انتخابات آمریکا در هفته پس از آن، حملاتی علیه ایران انجام دهد؛ موضوعی که یک شبکه تلویزیونی اسرائیلی هفته گذشته گزارش کرد.
بر اساس گزارشها، دفتر نتانیاهو این ادعا را تکذیب کرده است.
صرفنظر از این موضوع، جنگ با ایران نقشی اساسی در آینده سیاسی نتانیاهو و ترامپ دارد.
با این حال، چگونگی و زمان پایان این جنگ، بهطور کامل در اختیار آن دو نیست.