اروپا نه ناظر بی‌طرف است و نه میانجی

رضا نصری، با رد ادعاهای بی‌طرفی اروپا در تهاجم نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران، تصریح کرد: اروپا می‌تواند اظهارات خود درباره «نگرانی عمیق» را برای خود نگه دارد. دولتی که به بمب‌افکن‌ها سوخت می‌رساند، نه ناظر بی‌طرف است و نه میانجی. چنین دولتی شریک در مخاصمه است و بر اساس ماده ۳۱، در قبال سهم خود از خسارت، مکلف به جبران آن است.

دبیرکل ناتو اکنون به چیزی اذعان کرده است که حقوق بین‌الملل مدت‌هاست آن را نشان می‌داد: اروپا در جنگی غیرقانونی، طرفِ متخاصم و شریک در مخاصمه بوده است. بر اساس «تعریف تجاوز» مجمع عمومی سازمان ملل متحد (قطعنامه ۳۳۱۴، بند (و) ماده ۳)، دولتی که قلمرو خود را برای ارتکاب یک عمل تجاوزکارانه علیه دولت ثالث در اختیار دولت دیگری قرار می‌دهد، خود نیز مرتکب عمل تجاوزکارانه شده است.

بر اساس حقوق بی‌طرفی، دولتی که به یکی از طرف‌های متخاصم اجازه می‌دهد از خاک آن دولت برای عملیات نظامی استفاده کند، ادعای خود مبنی بر برخورداری از وضعیت بی‌طرفی را از دست می‌دهد. همچنین، بر اساس ماده ۱۶ مواد کمیسیون حقوق بین‌الملل درباره مسئولیت دولت‌ها، دولتی که با علم و آگاهی به ارتکاب یک عمل متخلفانه بین‌المللی توسط دولت دیگر کمک می‌کند، در قبال آن عمل نیز مسئولیت خواهد داشت.

اروپا نمی‌تواند مدعی بی‌اطلاعی شود. باندهای پروازی آن پس از حملات میناب و لامرد همچنان باز ماندند. پس از آنکه ترامپ آشکارا تهدید کرد نیروگاه‌های برق، پل‌ها و تمدن ایران را نابود خواهد کرد نیز این باندها همچنان در اختیار عملیات نظامی قرار داشتند. هر پرواز عملیاتی پس از آن، با آگاهی کامل از این واقعیت‌ها مجوز گرفت. ماده ۱ مشترک کنوانسیون‌های ژنو، این دولت‌ها را موظف می‌کند حقوق بشردوستانه را رعایت کنند و از احترام به آن توسط دیگر دولت‌ها «اطمینان حاصل کنند» (Respect and ensure respect). آنان در عمل از خلاف آن اطمینان حاصل کردند!

بنابراین، اروپا می‌تواند اظهارات خود درباره «نگرانی عمیق» را برای خود نگه دارد. دولتی که به بمب‌افکن‌ها سوخت می‌رساند، نه ناظر بی‌طرف است و نه میانجی. چنین دولتی شریک در مخاصمه است و بر اساس ماده ۳۱، در قبال سهم خود از خسارت، مکلف به جبران آن است.