ال‌نینو پایان خشکسالی را تضمین نمی‌کند/آمادگی همزمان برای خشکسالی و سیلاب

فیروز قاسم‌زاده مدیرکل دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور در نشست تخصصی بررسی پدیده اقلیمی ال‌نینو اظهار کرد: پدیده ال‌نینو می‌تواند در پاییز و زمستان امسال بر الگوی بارش و دمای کشور اثرگذار باشد، اما این اثر در مناطق مختلف یکسان نیست. بر اساس بررسی‌های آماری و مدل‌های پیش‌بینی، در پاییز احتمال افزایش بارش در بخش‌هایی از نیمه جنوبی کشور و وقوع رخداد‌های حدی و سیلابی بیشتر است، در حالی که در زمستان بخش عمده کشور شرایط نزدیک به نرمال خواهد داشت. همچنین پیش‌بینی‌ها از زمستانی گرم‌تر از شرایط معمول حکایت دارد و این موضوع می‌تواند بر مصرف آب و انرژی اثرگذار باشد.

وی با تاکید بر اینکه افزایش میانگین بارش به معنای منتفی شدن خشکسالی یا کاهش خطر سیلاب نیست، گفت: حدود ۴۰ درصد از سال‌هایی که ال‌نینو در ایران حاکم بوده، با خشکسالی همراه شده است و از این رو نباید صرفاً بر اساس پیش‌بینی‌های بلندمدت تصمیم‌گیری کرد. با توجه به احتمال وقوع بارش‌های حدی، استان‌ها باید همزمان برای مدیریت سیلاب و خشکسالی آماده باشند و با استفاده از بارش‌های مناسب، اجرای طرح‌های تغذیه مصنوعی و اقدامات سازه‌ای و غیرسازه‌ای، زمینه افزایش ذخایر آب زیرزمینی را فراهم کنند.

وی همچنین بر ضرورت آمادگی برای خسارت‌های ناشی از سیلاب، آب‌گرفتگی، فرسایش و آسیب به زیرساخت‌ها تأکید کرد.

مدیرکل دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور، هماهنگی با سازمان هواشناسی و پرهیز از ارائه اطلاعات متناقض را از الزامات اطلاع‌رسانی دانست و بر ضرورت تبیین «عدم قطعیت» پیش‌بینی‌ها برای افکار عمومی تأکید کرد.

هماهنگی بین دستگاه‌ها و مستندسازی، دو ضرورت اساسی در مدیریت سیلاب است

مهدی جهانیان- مدیرکل دفتر هماهنگی مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران- با تاکید بر ضرورت اجرای دقیق فرآیند‌های پیش‌بینی و مدیریت سیلاب، گفت: مدیریت سیلاب بر اساس نظام‌نامه مدیریت سیلاب وزارت نیرو و هشدار‌های هواشناسی و مؤسسه تحقیقات آب انجام می‌شود و در صورت ضرورت، ستاد فرماندهی مدیریت و پشتیبانی سیلاب تشکیل و وظایف دستگاه‌های مرتبط برای کاهش خسارات مشخص می‌شود. تجربه سیلاب سال ۱۳۹۸ نشان داد که تشکیل به‌موقع جلسات مدیریت شرایط اضطرار، تقسیم وظایف و هماهنگی میان دستگاه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خسارات دارد؛ بنابراین لازم است همکاران روابط عمومی شرکت‌های آب منطقه‌ای نیز در جریان این فرآیند‌ها و وظایف دستگاه‌های مختلف قرار داشته باشند.

مدیرکل دفتر هماهنگی مدیریت بحران مستندسازی حوادث و اقدامات انجام‌شده را از دیگر وظایف مهم روابط عمومی‌ها دانست و اظهار کرد: در زمان وقوع حادثه، مدیران و نیرو‌های عملیاتی درگیر مدیریت میدان و کاهش خسارات هستند و روابط عمومی می‌تواند با ثبت دقیق تصاویر، فیلم و سایر مستندات، زمینه تهیه گزارش‌های کارشناسی و استخراج درس‌آموخته‌ها برای جلوگیری از تکرار حوادث را فراهم کند.

جهانیان همچنین بر ضرورت اطلاع‌رسانی به‌موقع هشدار‌های سیلاب، استفاده از ظرفیت صداوسیما و رسانه‌های محلی، اجرای مانور‌های آمادگی، توجه به سازه‌های تقاطعی فاقد آبگذری و تقویت هماهنگی با دستگاه‌هایی مانند راه و شهرسازی، جهاد کشاورزی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و بنیاد مسکن تأکید کرد و گفت: با توجه به عدم قطعیت در پیش‌بینی میزان و گستره بارش، هشدار‌های سیلاب باید با نگاه حداکثری به حفظ جان مردم دنبال شود.

باید پیش از وقوع سیلاب، ذهن مردم را نسبت به واقعیت‌های بارش و خشکسالی واقعی کنیم

امیر جعفری- معاون دفتر اطلاع‌رسانی وزارت نیرو- نیز در این جلسه، با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی پیش‌نگرانه در مواجهه با مخاطرات بارشی و سیلابی، گفت: باید با تولید محتوای مستمر و شفاف، ذهن مردم را نسبت به واقعیت‌های اقلیمی و عدم قطعیت بارش‌ها واقعی کنیم و از شکل‌گیری تصور «پایان خشکسالی» یا «پرآبی» جلوگیری شود. از این‌رو لازم است پیش از وقوع حادثه، حین آن و پس از آن، سناریو‌های اطلاع‌رسانی مشخصی داشته باشیم و آمادگی و اشراف وزارت نیرو بر شرایط را برای افکار عمومی تبیین کنیم.

جعفری با اشاره به ضرورت توجه ویژه به خسارات انسانی و مدیریت رسانه‌ای حوادث، بر مستندسازی حرفه‌ای بارش‌ها و سیلاب‌های پیش‌رو تأکید کرد و افزود: ثبت تصاویر و مستندات از هم‌اکنون می‌تواند در ارزیابی حوادث و انتقال واقعیت‌ها به جامعه مؤثر باشد؛ همچنین در اطلاع‌رسانی‌ها به ظرفیت بارش‌ها در تقویت منابع آب زیرزمینی و ذخیره‌سازی آب تأکید شود.

آموزش و ظرفیت جوامع محلی؛ دو ابزار کلیدی برای مقابله با خشکسالی و مخاطرات

عبدالله اسکویی-کارشناس مدیریت منابع آب- با تأکید بر ضرورت آمادگی مستمر کشور برای مقابله با خشکسالی و خطرات ناشی از آن، آموزش و بهره‌گیری از ظرفیت جوامع محلی را از مهم‌ترین ابزار‌های مدیریت این مخاطرات دانست و گفت: استفاده از تجربه‌های گذشته، برگزاری برنامه‌های آموزشی و طراحی نرم‌افزار‌های پیشگیرانه می‌تواند به شناسایی نقاط و مراکز در معرض خطر، از جمله مراکز گردشگری و پرورش ماهی، پیش از وقوع حادثه کمک کند.

ضرورت آمادگی سناریومحور روابط‌عمومی‌ها در مدیریت بحران‌های اقلیمی

عباسعلی کیخایی-مدیرکل دفتر امور اجتماعی و روابط عمومی- نیز با تاکید بر اهمیت نقش روابط عمومی‌ها در شرایط اقلیمی پیش‌رو گفت: در موضوعی مانند ال‌نینو، روابط عمومی باید پیش از آنکه یک اتفاق به مسئله رسانه‌ای و اجتماعی تبدیل شود، اطلاعات لازم را دریافت و شرایط را رصد کرده باشد. قرار نیست پیش‌بینی را به‌عنوان یک واقعیت قطعی به مردم منتقل کنیم؛ اما باید برای سناریو‌های مختلف آمادگی اطلاع‌رسانی داشته باشیم. ارتباط مستمر میان بخش‌های تخصصی، مدیریت بحران و روابط عمومی‌ها کمک می‌کند اطلاعات دقیق، به‌موقع و قابل فهم در اختیار مردم قرار گیرد و از شکل‌گیری اخبار و برداشت‌های غیرمستند جلوگیری شود.