راه حل مشکل تنگه هرمز توافق میان ایران و آمریکا است

میرقاسم مومن، درباره ابعاد نشست صلاله که روز گذشته به درخواست عربستان لغو شد، گفت: ما چندین بار توافق با عمان را داشته‌ایم، اما عمان به تنهایی نمی‌تواند درباره این مسئله تصمیم‌گیری کند، چراکه موضوع از یک مسئله منطقه‌ای فراتر رفته و به یک موضوع بین‌المللی تبدیل شده است. عمان بدون رضایت و جلب نظر آمریکا نمی‌تواند توافقی را امضا کند که امکان اجرایی شدن داشته باشد.

وی ادامه داد: در شرایط فعلی به دلیل اینکه بحرین هم اعلام کرده بود که در این جلسه حضور پیدا نمی‌کند و همچنین درگیری‌هایی که حوثی‌ها با عربستان دارند که مزید بر علت است باعث شد که برگزاری این جلسه به تعویق بیفتد. در واقع این نشست لغو نشده، بلکه برگزاری آن به زمان دیگری موکول شده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: به نظر می‌رسد این اتفاق در راستای فشار بیشتر به ایران و گرفتن امتیاز بیشتر صورت گرفته و سناریویی است که آمریکایی‌ها آن را طراحی می‌کنند و عربستان و سایر کشور‌ها هم آن را اجرا می‌کنند.

مومنی در پاسخ به این سوال که با توجه به تعیین یک مسیر میانی آیا این مسیر قابلیت اجرا در تنگه هرمز را دارد، یا صرفا یک تفاهم روی کاغذ است، گفت: به نظر نمی‌رسد این مسیر اجرایی شود چراکه ایران هماعلام کرده که این توافق به معنای آزاد شدن تنگه هرمز نیست و این مسئله مشروط به برداشته شدن تحریم‌ها و محاصره دریایی است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: تا زمانی که تحریم‌ها علیه ایران وجود داشته باشد، تنگه هرمز باز نمی‌شود؛ بنابراین توافق احتمالی درباره مسیر میانی بیشتر درباره تعیین مسیر بوده نه آزاد شدن تردد کشتیرانی و تنگه هرمز.

مومنی درباره نقش آمریکا و اسرائیل و اعمال فشار از سوی آنها برای کارشکنی در توافق عمان گفت: به نظر من آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها از این مذاکرات ناراضی هستند و به همین دلیل در مسیر آن کارشکنی می‌کنند. عمان هم نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن نظر آنها اقدامی انجام دهد، چراکه در شرایط فعلی استقلال لازم برای اتخاذ چنین تصمیمی را ندارد و مجبور است به خواسته‌های آمریکا تن می‌دهد.

مومنی درباره احتمال برگزاری مجدد این نشست گفت: هر راه حلی که بین ایران و کشور‌های حوزه خلیج فارس پیدا شود آمریکا می‌تواند آن را وتو کند چراکه کشور‌های عربی حوزه خلیج فارس استقلال تصمیم‌گیری ندارند و به همین دلیل آمریکایی‌ها اجازه نمی‌دهند آنها به صورت مستقل درباره مسائل منطقه تصمیم‌گیری کنند.

وی ادامه داد: عربستان درخصوص فعالیت‌های نظامی آمریکا در خلیج فارس یک سری کارشکنی‌ها یا تصمیماتی مستقل از آمریکا اتخاذ کرده که با فشار‌های این کشور مواجه شده است. نمونه آن را هم در اتفاقات اخیر می‌توان مشاهده کرد. یعنی اگر آمریکا از عربستان حمایت نکند، حوثی‌ها یک ماهه کل عربستان را تصرف می‌کنند. این کاری بود که ترامپ با بن سلمان کرد تا به او بفهماند که به تنهایی نمی‌تواند تصمیم بگیرد. در واقع آمریکا عربستان را که به نوعی ریش‌سفید کشور‌های عربی محسوب می‌شود، به این حقارت رساند تا سایر کشور‌های عربی هم حساب کار دستشان بیاید به همین دلیل هم کشور‌های عربی بدون نظر آمریکا تصمیمی نمی‌گیرند و قرارداد یا تعهدی را امضا نمی‌کنند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل، درباره اختلافات موجود میان ایران و عمان از جمله پیشنهاد ایجاد مسیر ترانزیتی از سوی عمان در مقابل اخذ مجوز کشتی‌ها از سوی ایران گفت: راه حل مشکل تنگه هرمز توافق میان ایران و کشور‌های عربی نیست، بلکه راه‌حل، توافق میان ایران و آمریکا است. کشور‌های عربی توان مذاکره و توان تضمین ندارند و هر توافقی با کشور‌های عربی، بدون تأیید آمریکا، قابل اجرا نیست.

وی ادامه داد: اگر قرار باشد مسیر ترانزیتی باز شود و درباره نحوه تردد کشتی‌ها توافقی صورت گیرد، این مسئله نیازمند توافق میان ایران و آمریکا است و کشور‌های منطقه نمی‌توانند به تنهایی در این زمینه تصمیم‌گیری کنند.

مومنی در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره درگیری‌های بین عربستان و انصارالله گفت: عربستان تجهیزات نظامی خوب و جنگنده‌های مناسبی دارد، اما این تجهیزات باید توسط نیروی انسانی اداره شود و برای استفاده از آنها به خلبان و نیرو‌هایی نیاز است که آمادگی و شهامت حضور در میدان جنگ را داشته باشند. ارتش کشور‌های عربی بیشتر برای رژه رفتن و نمایش و مراسم تشکیل شده و ارتش واقعی برای جنگ و جانفشانی نیست. در واقع، بسیاری از تجهیزات نظامی آنها دکوری و تماشایی است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: از همین رو است که می‌بینیم که انصارلله با سلاح‌های قدیمی، تجهیزات نظامی عربستان را به غنیمت گرفته و بخش‌هایی از آن را اشغال کرده است؛ چراکه این کشور‌ها آمادگی جنگ و جانفشانی ندارند واقعیت این است که عربستان ضعیف است و تشکیلات نظامی این کشور توان جنگ عملیاتی و واقعی را ندارد و بیشتر جنبه نمایشی دارد.

مومنی همچنین درباره طرح چهاربندی چین درباره ایجاد صلح و ثبات در منطقه گفت: چین خودش طرف دعوای آمریکا است. چین برخلاف تعهداتی که به کشور‌های عربی داده، در این مسئله نتوانسته تعهدات خود را انجام دهد. کشور‌های عربی هم به نوعی از چین ناراضی هستند. از طرف دیگر، آمریکا با نقش‌آفرینی چین در مسائل خلیج فارس موافق نیست، چراکه چین رقیب سنتی آمریکا محسوب می‌شود. به همین دلیل، چین نمی‌تواند نقش مفیدی در این زمینه ایفا کند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل در پاسخ به این پرسش که با توجه به شرایط موجود چگونه می‌توان بار دیگر به میز مذاکره بازگشت، گفت: در شرایط فعلی تنها راه این است که آمریکا و ایران با یکدیگر توافق کنند. کشور‌های منطقه نمی‌توانند این مسئله را حل کنند و حتی میانجی‌ها هم نمی‌توانند مسیر را باز کنند.

مومنی تأکید کرد: آمریکا یک فهرست از خواسته‌های خود را ارائه می‌کند و می‌گوید ایران باید آنها را بپذیرد تا فضا باز شود. ایران هم فهرست خواسته‌های خود را دارد و می‌گوید در صورت پذیرش این خواسته‌ها، فضا باز خواهد شد. بنابراین، مسئله اصلی در شرایط فعلی توافق میان ایران و آمریکا است و کشور‌های منطقه و حتی میانجی‌ها به تنهایی نمی‌توانند این مشکل را حل کنند.