آیا انتخابات آمریکا سرنوشت جنگ ایران را تعیین می‌کند؟

کائولان مگی، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه گاردین نوشت: همزمان با تبادل حملات میان آمریکا و ایران در این هفته، یک تاریخ بیش از پیش بر این درگیری سایه افکنده است. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۳ نوامبر می‌تواند به نقطه‌ای تعیین‌کننده در جنگ تبدیل شود؛ چراکه مشاوران ارشد دونالد ترامپ تلاش می‌کنند مانع از آن شوند که درگیری‌ها پیش از برگزاری انتخابات بار دیگر به جنگی تمام‌عیار تبدیل شود؛ انتخاباتی که در آن جمهوری‌خواهان باید از اکثریت شکننده خود در هر دو مجلس کنگره دفاع کنند.

این تلاش برای خویشتن‌داری در شرایطی صورت می‌گیرد که واشنگتن به‌جای توسل به نیروی نظامی، فشار اقتصادی علیه ایران را افزایش داده است. دولت ترامپ در ماه اوت از طرحی موسوم به «روز دی اقتصادی» خبر داد و تحریم‌هایی را علیه ۶۰ نهاد که به گفته واشنگتن درآمد‌های نفتی ایران و تجارت با این کشور را تسهیل می‌کنند، اعمال کرد. همچنین کشور‌های دیگری را که با تهران تجارت می‌کنند، به اعمال تحریم‌های ثانویه تهدید کرد. همزمان، محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا در داخل و اطراف تنگه هرمز نیز همچنان فشار بر صادرات نفت ایران را افزایش می‌دهد.

در همین حال، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا تلاش کرده است اهمیت و دامنه جنگ را کم‌اهمیت جلوه دهد؛ جنگی که آمریکا و اسرائیل با حمله به ایران در ۲۸ فوریه آغاز کردند. افزایش قیمت سوخت و مخالفت افکار عمومی آمریکا با جنگ در آستانه انتخابات، تهدیدی است که می‌تواند هزینه سیاسی سنگینی برای جمهوری‌خواهان به همراه داشته باشد.

با این حال، خویشتن‌داری دولت ترامپ با محدودیت‌های آشکاری روبه‌روست؛ چراکه نیرو‌های آمریکایی طی روز‌های اخیر همچنان حملات خود علیه ایران را ادامه داده‌اند و مقام‌های آمریکا نیز تأکید می‌کنند که گزینه اقدام نظامی بیشتر همچنان روی میز است. این وضعیت، دو ماه پیش رو را به دوره‌ای بسیار دشوار برای مدیریت تبدیل می‌کند. واشنگتن می‌خواهد ضمن افزایش فشار‌های اقتصادی، از تبدیل درگیری به جنگی تمام‌عیار جلوگیری کند؛ اما ایران نیز محاسبات خاص خود را دارد و ممکن است در هر صورت دست به اقدام نظامی بزند؛ اقدامی که بالقوه می‌تواند آمریکا را به سمت تشدید درگیری‌ای سوق دهد که واشنگتن ترجیح می‌دهد پیش از رفتن آمریکایی‌ها پای صندوق‌های رأی، از آن اجتناب کند.

جنگ ایران؛ پاشنه آشیل انتخاباتی ترامپ

انتخابات میان‌دوره‌ای تعیین خواهد کرد که آیا حزب جمهوری‌خواه می‌تواند کنترل شکننده خود بر کنگره را حفظ کند یا خیر. اگر جنگ پیش از برگزاری انتخابات بار دیگر تشدید شود، این مسئله می‌تواند شمار بیشتری از مردم را به رأی دادن علیه دولت ترامپ ترغیب کند. از این رو، مهار درگیری‌ها تا ماه نوامبر می‌تواند مانع از آن شود که جنگی که همین حالا نیز به‌شدت منفور است، به محور اصلی دستور کار سیاسی آمریکا تبدیل شود.

نظرسنجی رویترز و ایپسوس در اواخر ماه اوت نشان داد که تنها ۳۱ درصد از آمریکایی‌ها از جنگ حمایت می‌کنند، در حالی که ۶۳ درصد با آن مخالف‌اند. بر اساس همین نظرسنجی، میزان رضایت از عملکرد ترامپ نیز از زمان آغاز درگیری‌ها کاهش یافته و از ۴۰ درصد به ۳۳ درصدرسیده است. ناظران می‌گویند دولت ترامپ انتظار نداشت اوضاع به این مرحله برسد.

دونالد ترامپ در اوایل ماه مارس اصرار داشت که جنگ تنها «چهار یا پنج هفته» طول خواهد کشید. اما در عمل، درگیری ادامه پیدا کرده و پیامد‌های غیرمنتظره از جمله بسته شدن تنگه هرمز از سوی ایران که موجب جهش قیمت انرژی شده است، نارضایتی از جنگ را در میان خانواده‌های آمریکایی افزایش داده است. قیمت گازوئیل در آمریکا روز پنجشنبه به رکوردی تاریخی رسید و از اوج قبلی ثبت‌شده در سال ۲۰۲۲ عبور کرد؛ چراکه افزایش قیمت نفت خام و گلوگاه‌های موجود در فرایند پالایش، هزینه سوختی را که بخش بزرگی از اقتصاد آمریکا به آن وابسته است، افزایش داده‌اند

این وضعیت برای رئیس‌جمهوری که بخشی از کارزار انتخاباتی خود را بر وعده کاهش چشمگیر هزینه‌های انرژی و همچنین پرهیز از ورود به جنگ‌های «غیرضروری» بنا کرده بود، هزینه سیاسی قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. پیامد‌های جنگ نیز به جایگاه‌های سوخت محدود نشده است. افزایش مستمر هزینه‌های سوخت و حمل‌ونقل، قیمت مواد غذایی، کالا‌های تولیدی و سایر خرید‌های روزمره را نیز افزایش می‌دهد و این احتمال را بالا می‌برد که تورم تشدید شود؛ آن هم در شرایطی که دموکرات‌ها در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، هزینه‌های زندگی را به یکی از محور‌های اصلی کارزار انتخاباتی خود تبدیل کرده‌اند.

نظرسنجی مؤسسه پولیتیکو در ماه اوت نشان داد که ۶۱ درصد از آمریکایی‌ها معتقدند جنگ ایران زندگی را برای خانواده‌هایشان گران‌تر کرده است؛ رقمی که نسبت به یک ماه قبل، چهار واحد درصد افزایش یافته است.

«نه جنگ، نه صلح»؛ قمار خطرناک ترامپ با ایران

نشانه‌هایی وجود دارد که دولت ترامپ دقیقاً در تلاش است همین هدف را محقق کند. واشنگتن طی هفته‌های اخیر کارزار خود برای منزوی کردن اقتصادی ایران را تشدید کرده و کشور‌هایی را که همچنان به تجارت با تهران ادامه می‌دهند، به اعمال تحریم‌های شدید تهدید کرده است؛ همزمان فشار نظامی خود در اطراف تنگه هرمز را نیز حفظ کرده است. ترامپ همچنین با حملاتی که در اوایل این هفته علیه ایران انجام شد، نشان داده است که آمادگی دارد به حملات مقطعی و پراکنده متوسل شود، در حالی که تلاش می‌کند مانع از آن شود که جنگ بار دیگر به یک درگیری تمام‌عیار تبدیل شود.

همزمان، مقام‌های ارشد دولت آمریکا تلاش کرده‌اند ابعاد رویارویی نظامی را کم‌اهمیت جلوه دهند. هنگامی که در یک نشست خبری در کاخ سفید از جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور پرسیده شد آیا جنگ ایران پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای پایان خواهد یافت، او گفت که «این وضعیت را جنگ نمی‌نامد» و مدعی شد که «در حال حاضر هیچ تیراندازی فعالی وجود ندارد.» وقتی از جی‌دی ونس پرسیده شد ایران چه زمانی حملات خود به کشتی‌های تجاری را متوقف خواهد کرد، او پاسخ داد: «باید این سؤال را از ایرانی‌ها بپرسید.» ونس همچنین گفت این درگیری هر روز تأثیر «کمتری» بر بازار‌های جهانی انرژی می‌گذارد.

آمریکا مدعی است که هر شب حدود ۳۰ کشتی را از طریق تنگه هرمز اسکورت می‌کند و مقام‌های این کشور همچنین گفته‌اند که روز سه‌شنبه همین هفته حدود ۱۸ میلیون بشکه نفت از این تنگه عبور کرده است. با این حال، داده‌های مربوط به کشتیرانی ظاهراً این ادعا‌ها را به‌طور کامل تأیید نمی‌کنند. تحلیلگران هشدار داده‌اند که تلاش برای حفظ راهبرد «نه جنگ، نه صلح» از طریق حملات پراکنده، با خطرات قابل‌توجهی همراه است. نگار مرتضوی، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست بین‌الملل در واشنگتن، این هفته به الجزیره گفت: «تهران تحت فشار [اقتصادی]تسلیم نخواهد شد. ممکن است هر دو طرف تصور کنند که می‌توانند روند تشدید تنش را کنترل کنند، اما هر تبادل حمله جدید، خطر گسترش درگیری به یک جنگ منطقه‌ای بزرگ‌تر را افزایش می‌دهد.»

همچنین گفته می‌شود یکی از حملات آمریکا در این هفته به یک خانه غیرنظامی در کوهستک در جنوب ایران اصابت کرده است؛ خانه‌ای که مراسم عروسی در آن در جریان بود. در این حمله دست‌کم چهار نفر از جمله چند کودک، کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند. علاوه بر این، روزنامه واشنگتن‌پست روز یکشنبه گزارش داد که فرماندهان ارشد ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا در یک ارزیابی مکتوب به پیت هگست، رئیس پنتاگون هشدار داده‌اند که ادامه جنگ با سرعت فعلی پایدار نیست و می‌تواند آمادگی نظامی آمریکا را در دیگر نقاط جهان تضعیف کند.

تریتا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینسی در گفت‌و‌گو با الجزیره گفت حملات این هفته نشان می‌دهد راهبرد آمریکا همچنان به‌شدت نامشخص و متزلزل است. پارسی گفت: «فکر می‌کنم بسیار محتمل است آنچه اکنون شاهد آن هستیم، نوعی آشفتگی کامل نظامی و راهبردی در موضع آمریکا باشد؛ وضعیتی که در آن مواضع، اقدامات، تاکتیک‌ها و راهبرد‌ها دائماً تغییر می‌کنند.» او خاطرنشان کرد که واشنگتن تحریم‌های اقتصادی گسترده‌ای علیه ایران اعمال کرده بود و ظاهراً هدفش این بود که مداخله نظامی بیشتر را غیرضروری کند. با این حال، به گفته او، «هفت روز بعد، آمریکا دوباره در حال بمباران ایران است.»

اگرچه حملات اخیر میان آمریکا و ایران در مقایسه با تبادل حملات سنگینی که در هفته‌های نخست جنگ و همچنین در جریان دو موج تشدید تنش در ماه ژوئیه شاهد بودیم، شدت کمتری داشته است، اما خطر تشدید درگیری همچنان بالاست. حتی ممکن است تشدید تنش در نهایت به سود ایران باشد و تهران ترجیح دهد این اتفاق هرچه زودتر رخ دهد.

ایران در استفاده از جنگ نامتقارن علیه دشمنی با توان نظامی بسیار بالا عملکرد موفقی داشته است؛ از پهپاد‌های ارزان‌قیمت و تولید انبوه برای فرسوده کردن ذخایر آمریکا از سامانه‌های دفاعی بسیار گران‌قیمت استفاده کرده و با حمله به متحدان آمریکا در اطراف خلیج فارس، میان آنها اختلاف و ناهماهنگی ایجاد کرده است.

تهران به‌ویژه نشان داده است که می‌تواند تردد دریایی در تنگه هرمز را به‌شدت مختل کند؛ اقدامی که پیامد‌های اقتصادی گسترده‌ای در سطح جهان به همراه خواهد داشت. ادامه حملات ایران به تأسیسات نظامی آمریکا یا نیرو‌های نظامی منطقه، کشتی‌ها یا زیرساخت‌های انرژی، واشنگتن را تحت فشار قرار خواهد داد تا واکنشی شدیدتر از چند حمله‌ای که طی این هفته انجام داده است نشان دهد. چنین وضعیتی می‌تواند چرخه‌ای از تشدید تنش ایجاد کند که در نهایت، صرف‌نظر از محاسبات انتخاباتی کاخ سفید، دو کشور را بار دیگر به سمت جنگی بسیار گسترده‌تر سوق دهد.