نگاه راهبردی رهبر شهید افق صنعت فضایی را ترسیم کرد

دکتر حسن سالاریه در گفت‌و‌گو با شبکه یک سیما در تشریح تأثیر رهبر شهید بر روند پیشرفت صنعت فضایی کشور اظهار کرد: صنعت فضایی همانند سایر فناوری‌های پیشرفته، پیچیده و اقتدارآفرین همواره مورد تأیید و مطالبه رهبر شهید بود و می‌توان تأثیر ایشان را در سه محور اصلی دسته‌بندی کرد.

وی نخستین محور را مطالبه‌گری مستمر دانست و افزود: هر زمان که حوزه‌هایی مانند فناوری فضایی، نانو و زیست فناوری مورد تأکید رهبر شهید قرار می‌گرفت، این مطالبه به منزله تعیین یک خط‌مشی برای جامعه نخبگانی، دانشمندان، مهندسان و فعالان آن حوزه بود و انگیزه و انرژی مضاعفی برای حرکت در مسیر پیشرفت ایجاد می‌کرد. این مطالبه‌گری تنها متوجه پژوهشگران نبود، بلکه سیاستگذاران، قانونگذاران و مجموعه‌های تأمین کننده منابع مالی نیز خود را موظف می‌دیدند در مسیر تحقق این مطالبات حرکت کنند و همین موضوع موجب هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف کشور می‌شد.

سالاریه خاطرنشان کرد: فضای ایجادشده به گونه‌ای بود که اگر در مقطعی این موضوعات در دیدار‌ها و سخنرانی‌ها مطرح نمی‌شد، فعالان این حوزه احساس نگرانی می‌کردند، زیرا این تأکید‌ها برای جامعه علمی و فناوری کشور به منزله پشتوانه‌ای مهم و انگیزه‌بخش تلقی می‌شد.

وی دومین محور اثرگذاری رهبر شهید را نقش ایشان در سیاستگذاری‌های کلان کشور عنوان کرد و ادامه داد: تأکیدات رهبر شهید تنها به بیان عمومی محدود نمی‌شد، بلکه در سیاست‌های کلی نظام و اسناد بالادستی نیز انعکاس پیدا می‌کرد و در تدوین برنامه‌های پنج‌ساله پیشرفت کشور اثرگذار بود.

رئیس سازمان فضایی ایران افزود: زمانی که یک موضوع در سیاست‌های کلان کشور جای می‌گیرد، به این معناست که دستگاه‌های اجرایی موظف هستند برای آن برنامه‌ریزی کنند، اهداف کمی و کیفی مشخصی تعریف شود و مسیر توسعه آن به صورت منسجم دنبال شود.

سالاریه، سومین محور را بازخورد‌ها و نظارت‌های راهبردی رهبر شهید بر پیشرفت فناوری‌های کشور دانست و اظهار کرد: دستاورد‌های مهم صنعت فضایی به صورت مستمر در قالب گزارش‌های مدیریتی و تفصیلی از سوی وزارت ارتباطات به محضر رهبر شهید ارائه می‌شد و ایشان نیز نسبت به این گزارش‌ها بازخورد‌های دقیق و راهبردی ارائه می‌کردند. بخشی از این بازخورد‌ها به صورت خصوصی و در قالب تأیید یا دستور ارائه می‌شد که برای مجموعه صنعت فضایی بسیار ارزشمند بوده و هست و مسیر حرکت آینده را روشن می‌کرد.

رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به عمق نگاه رهبر شهید در حوزه فناوری فضایی، گفت: یکی از نمونه‌های این نگاه، پرسش‌های ایشان درباره برنامه‌های کشور برای دستیابی و فعالیت در مدار زمین‌آهنگ (GEO) در ارتفاع حدود ۳۶ هزار کیلومتری بود؛ موضوعی که نشان می‌داد نگاه ایشان صرفاً معطوف به موفقیت‌های کوتاه‌مدت در مدار پایین زمین (LEO) نبود، بلکه افق‌های بلندمدت صنعت فضایی و توسعه ماهواره‌های مخابراتی و ارتباطی را دنبال می‌کردند.

وی ادامه داد: در حالی که استقرار ماهواره در مدار پایین زمین خود دستاورد مهمی محسوب می‌شود، توجه رهبر شهید به برنامه‌های کشور برای حضور در مدار زمین‌آهنگ، بیانگر شناخت دقیق ایشان از اهمیت راهبردی این مدار و نقش آن در شکل‌گیری بخش مهمی از اقتصاد فضایی بود.

سالاریه تأکید کرد: این نوع بازخورد‌ها نشان می‌داد که رهبر شهید علاوه بر گزارش‌های ارائه‌شده از سوی دستگاه‌های اجرایی، از منابع مختلف نیز اطلاعات و تحلیل‌های لازم را دریافت می‌کردند و همین اشراف، نظارت و مطالبه‌گری ایشان را اثربخش‌تر و راهگشاتر می‌ساخت.

صنعت فضایی ایران پس از حملات دشمن

رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به شرایط صنعت فضایی کشور پس از حملات اخیر، اظهار کرد: حوزه فضایی در جریان جنگ آسیب‌هایی دید و برخی حملات از سوی دشمن علیه این بخش انجام شد که دلیل آن کاملاً روشن است؛ دشمنان به دنبال عقب نگه داشتن پیشرفت مردم ایران هستند و نسبت به دستاورد‌های کشور در حوزه‌های اقتدارآفرین کینه دارند.

وی افزود: صنعت فضایی از جمله حوزه‌های پیشرو و پیشران فناوری است که پیشرفت در آن موجب توسعه طیف گسترده‌ای از علوم و فناوری‌های دیگر می‌شود. از این رو، پیشرفت این صنعت تنها به معنای توسعه یک بخش نیست، بلکه انبوهی از دانش و فناوری را برای کشور به همراه دارد و طبیعی است که چنین روندی مورد پسند دشمنان جمهوری اسلامی ایران نباشد.

رئیس سازمان فضایی ایران با بیان اینکه تثبیت دستاورد‌های فضایی، افق جدیدی از اقتصاد مبتنی بر فضا را پیش روی کشور قرار می‌دهد، خاطرنشان کرد: توسعه خدمات مبتنی بر داده‌ها و تصاویر فضایی موجب افزایش بهره‌وری، گسترش اقتصاد دیجیتال و تقویت اقتصاد کشور خواهد شد که این موضوع از اهداف وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز به شمار می‌رود.

سالاریه ادامه داد: ریشه حملات به صنعت فضایی را باید در مخالفت دشمنان با پیشرفت، اقتدار و امیدآفرینی در کشور جست‌و‌جو کرد، اما واقعیت این است که صنعت فضایی ایران صنعتی بومی، دانش‌بنیان و متکی بر توان متخصصان داخلی است و با آسیب دیدن چند ساختمان یا برخی زیرساخت‌ها متوقف نمی‌شود.

وی با تأکید بر اینکه دانش و فناوری قابل از بین رفتن نیست، تصریح کرد: اگر بخشی از زیرساخت‌های سخت‌افزاری آسیب ببیند، امکان بازسازی و حتی ایجاد زیرساخت‌های بهتر در مدت زمان کوتاه وجود دارد. زمانی که یک صنعت بر پایه دانش حرکت می‌کند، آسیب‌های وارد شده به تجهیزات و زیرساخت‌های فیزیکی که قابل جبران هستند، مانعی برای ادامه مسیر نخواهد بود.

رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به روند جاری پروژه‌های فضایی کشور، گفت: هم‌اکنون پروژه‌های صنعت فضایی با شتاب بیشتری نسبت به گذشته در حال اجراست و دانشمندان و متخصصان این حوزه با انگیزه‌ای مضاعف فعالیت می‌کنند.

وی همچنین با بیان اینکه فعالیت‌های فضایی کشور به یک مجموعه یا ساختمان خاص وابسته نیست، اظهار کرد: صنعت فضایی ایران دارای شبکه گسترده‌ای از شرکت‌ها و مراکز تحقیقاتی در سراسر کشور است که در این حوزه فعالیت می‌کنند و همین موضوع موجب افزایش تاب‌آوری این صنعت شده است.

سالاریه با اشاره به رویکرد سازمان فضایی و وزارت ارتباطات در توسعه مشارکت بخش خصوصی، افزود: سیاست ما این است که تمامی پروژه‌هایی که امکان اجرای آنها توسط بخش خصوصی وجود دارد، به این بخش واگذار شوند. انتظار داریم بخش خصوصی با توسعه هرچه بیشتر شبکه شرکت‌های فعال در سراسر کشور، نقش پررنگ‌تری در صنعت فضایی ایفا کند.

وی ادامه داد: گسترش فعالیت بخش خصوصی، ضمن کاهش آسیب‌پذیری صنعت فضایی، موجب افزایش سرعت پیشرفت، تقویت رقابت، کاهش قیمت تمام‌شده محصولات، کوتاه‌تر شدن زمان اجرای پروژه‌ها و افزایش تعداد ماهواره‌ها و دارایی‌های فضایی کشور خواهد شد.

رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: نتیجه این رویکرد، ارائه خدمات فضایی با کیفیت بالاتر در سطح کشور خواهد بود و این همان نگاه تحول‌آفرین دولت، وزارت ارتباطات و سازمان فضایی به توسعه صنعت فضایی است.

سالاریه اظهار امیدواری کرد که در آینده نزدیک، آثار این سیاست‌ها با رونمایی از ماهواره‌های جدید و فعالیت گسترده‌تر شرکت‌های فعال در صنعت فضایی بیش از گذشته نمایان شود و روند توسعه این بخش با شتاب بیشتری ادامه یابد.

در مسیر توسعه صنعت فضایی، خستگی و ناامیدی جایی ندارد

رئیس سازمان فضایی ایران با تأکید بر اینکه مجموعه صنعت فضایی کشور خود را آماده برداشتن گام‌های بزرگ در توسعه فناوری‌های فضایی می‌داند، گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری وظیفه داریم با کنار گذاشتن خستگی و ناامیدی، مسیر دستیابی به قله‌های پیشرفت و شکل‌گیری اقتصاد فضایی را با قدرت ادامه دهیم.

وی با بیان اینکه مجموعه صنعت فضایی کشور در آستانه برداشتن گام‌های بزرگ قرار دارد، اظهار کرد: امروز در سازمان فضایی این احساس وجود دارد که باید اقدامات بزرگ‌تری را رقم بزنیم؛ اقداماتی که هم موجب خرسندی مردم شود و هم پاسخی شایسته به حمایت‌های رهبر شهید از توسعه صنعت فضایی کشور باشد.

سالاریه با اشاره به نگاه خود نسبت به استمرار راه و اندیشه رهبر شهید، افزود: باور دارم که مسئولیت فعالان این حوزه پس از شهادت ایشان سنگین‌تر شده است و باید با انگیزه و اراده بیشتری مسیر پیشرفت را ادامه دهیم.

رئیس سازمان فضایی ایران تأکید کرد: اگر در گذشته گاهی خستگی یا دلسردی در مسیر اجرای پروژه‌ها ایجاد می‌شد، امروز دیگر چنین چیزی پذیرفتنی نیست و باید این نگاه را کنار بگذاریم. حرکت به سوی قله‌های پیشرفت که در نهایت به شکل‌گیری اقتصادی پویا بر پایه صنعت فضایی منجر می‌شود، نیازمند استمرار، انگیزه و تلاش بی‌وقفه است.

سالاریه ادامه داد: در اجرای پروژه‌های فضایی ممکن است برخی آزمایش‌ها یا آزمون‌های فنی به نتیجه مطلوب نرسد، اما این موضوع نباید موجب توقف یا ناامیدی شود، بلکه باید به عنوان بخشی از فرآیند توسعه فناوری تلقی شود و با رفع موانع، مسیر پیشرفت با قدرت بیشتری ادامه یابد. امروز دیگر نباید به شکست فکر کنیم و حتی در صورت بروز مشکلات نیز حق خسته شدن یا متوقف کردن مسیر را نداریم؛ بلکه باید با تکیه بر دانش، تجربه و توان متخصصان کشور، موانع را پشت سر گذاشت و با اراده‌ای مضاعف حرکت کرد.

رئیس سازمان فضایی ایران تأکید کرد: مسیر توسعه صنعت فضایی کشور با اتکا به روحیه «ما می‌توانیم» و استمرار تلاش‌های متخصصان ایرانی ادامه خواهد یافت و هدف نهایی آن، دستیابی به قله‌های فناوری و توسعه اقتصاد فضایی در کشور است.

رهبر شهید صنعت فضایی را با اشراف کامل و از مسیر‌های مختلف رصد می‌کردند

رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به اشراف رهبر شهید بر روند توسعه فناوری‌های فضایی، گفت: ایشان علاوه بر دریافت گزارش‌های رسمی، از منابع مختلف نیز وضعیت این حوزه را پیگیری و ارزیابی می‌کردند و با طرح پرسش‌های دقیق، روند پیشرفت، میزان خودکفایی و نقش بخش خصوصی در صنعت فضایی را مورد مطالبه قرار می‌دادند.

سالاریه با اشاره به شناخت دقیق رهبر شهید از حوزه فناوری فضایی، اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های برجسته ایشان، اشراف و آگاهی عمیق نسبت به موضوعات راهبردی کشور بود و این موضوع را در جلسات مرتبط با صنعت فضایی به‌خوبی مشاهده می‌کردیم. کسانی که توفیق ارائه گزارش به محضر رهبر شهید را داشتند، به‌خوبی می‌دیدند که ایشان نسبت به موضوعات مهم، حیاتی و آینده‌ساز کشور توجه ویژه‌ای داشتند و هیچ‌گاه از این حوزه‌ها غفلت نمی‌کردند.

رئیس سازمان فضایی ایران با بیان اینکه در کنار موضوعات مهمی همچون کشاورزی و انرژی، صنعت فضایی نیز همواره در کانون توجه رهبر شهید قرار داشت، تصریح کرد: با وجود اهمیت بالای حوزه‌هایی مانند انرژی در سطح جهان، صنعت فضایی نیز از موضوعاتی بود که ایشان با دقت آن را دنبال می‌کردند و در بازدید‌ها و جلسات، نسبت به جزئیات و ظرافت‌های این حوزه اشراف داشتند.

سالاریه ادامه داد: یکی از ویژگی‌های مدیریتی رهبر شهید، پیگیری مستمر و دریافت گزارش از منابع مختلف بود. ایشان تنها به یک گزارش یا یک کانال اطلاعاتی اکتفا نمی‌کردند، بلکه اطلاعات را از مراجع گوناگون دریافت کرده و با یکدیگر تطبیق می‌دادند و سپس بر اساس جمع‌بندی دقیق، دیدگاه‌ها و مطالبات خود را مطرح می‌کردند.

وی این شیوه را یک درس مدیریتی ارزشمند دانست و گفت: از این رویکرد آموختم که در مدیریت نباید تنها به یک کانال اطلاعاتی تکیه کرد، بلکه باید گزارش‌های متعددی از بخش‌های مختلف دریافت، آنها را با یکدیگر مقایسه و راستی‌آزمایی کرد و سپس تصمیم گرفت.

رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: از بازخورد‌ها و پرسش‌های رهبر شهید کاملاً مشخص بود که ایشان علاوه بر گزارش‌های رسمی، از منابع دیگر نیز اطلاعات دریافت می‌کردند و همین موضوع موجب می‌شد نظارت و مطالبه‌گری ایشان با دقت و اشراف بیشتری همراه باشد.

سالاریه با اشاره به توجه رهبر شهید به نقش بخش خصوصی در توسعه فناوری فضایی، اظهار کرد: تأکیدات ایشان درباره حضور بخش خصوصی نشان می‌داد که تحولات جهانی صنعت فضایی را نیز به‌خوبی دنبال می‌کردند؛ چرا که امروز در بسیاری از کشور‌های جهان، توسعه این صنعت با مشارکت گسترده بخش خصوصی در حال انجام است، البته بخشی خصوصی که همچنان در خدمت تحقق مأموریت‌های حاکمیتی فعالیت می‌کند.

وی افزود: در جلسات ارائه گزارش، آثار این نگاه به‌روشنی دیده می‌شد؛ به‌گونه‌ای که پس از دریافت گزارش‌ها، در دیدار‌های بعدی روند پیشرفت برنامه‌ها را مطالبه می‌کردند یا موضوعاتی را که از مسیر‌های دیگر پیگیری کرده بودند، با گزارش‌های ارائه‌شده تطبیق می‌دادند و درباره میزان پیشرفت کشور، دستیابی به خودکفایی و وضعیت اجرای برنامه‌ها پرسش‌های دقیق مطرح می‌کردند.

رئیس سازمان فضایی ایران با تأکید بر ظرفیت نیروی انسانی متخصص کشور اظهار کرد: با وجود نیروی انسانی نخبه و توانمند در کشور، هیچ کاری در صنعت فضایی نشدنی نیست و می‌توان با اتکا به توان داخلی، مسیر توسعه این صنعت را با قدرت ادامه داد.

وی افزود: با انگیزه‌ای بیش از گذشته و با بیعتی که با حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای داریم، عهد می‌بندیم که با شتابی بیشتر از گذشته، فرآیند‌های توسعه صنعت فضایی را پیش ببریم و با تکیه بر توان نخبگان ایرانی، این صنعت را به قله‌های موفقیت رسانده و جایگاه جمهوری اسلامی ایران را در عرصه فضایی بیش از پیش ارتقاء دهیم.