عبور نفتکش‌ها مشروط به تایید و هزینه امنیتی

یک رسانه آمریکایی در گزارشی معتقد است که ایران در ماه‌های اخیر با ایجاد شبکه‌ای چندلایه از ایست‌های بازرسی دریایی، کنترل‌های امنیتی و توافق‌های سیاسی، نفوذ و کنترل خود بر تنگه هرمز را به‌طور محسوسی افزایش داده است؛ گذرگاهی راهبردی که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند.

این رسانه به نقل از ۲۰ مقام آگاه و اطلاعاتی بیان کرده است: سپاه با استقرار گشت‌های دریایی و ایست‌های بازرسی در اطراف جزایر کلیدی خلیج فارس، عملاً عبور نفتکش‌ها را تحت نظارت مستقیم قرار داده است.

براساس این گزارش، نفتکش‌ها پیش از عبور باید اطلاعاتی از جمله مالکیت، مبدا، مقصد و نوع محموله خود را ارائه کنند و در برخی موارد، برای دریافت «تضمین امنیت عبور» مبالغی بیش از ۱۵۰ هزار دلار پرداخت شده است.

منابع آگاه به رویترز گفته‌اند کشتی‌هایی که با کشور‌های همسو با تهران مانند چین، روسیه، هند و پاکستان در ارتباط هستند، روند عبور آسان‌تری دارند؛ در حالی که برخی شرکت‌های غربی یا کشتی‌های فاقد هماهنگی سیاسی با تاخیر یا محدودیت مواجه شده‌اند. درواقع مقامات ناوبری می‌گویند تهران سیستمی طبقه بندی‌شده مستقر کرده که در آن کشتی‌های چین و روسیه در اولویت اول و سپس هند، پاکستان و توافق‌های دوجانبه قرار دارند. آمار‌های نظامی نشان می‌دهند در پی محاصره متقابل، حدود ۱۵۰۰ کشتی و ۲۲،۵۰۰ ملوان در خلیج فارس سرگردان شده‌اند و تردد روزانه هرمز از ۱۴۰ فروند به ۲۶ کشتی کاهش یافته است.

فرآیند تایید صلاحیت شامل افشای ارزش محموله، مقصد و ملیت خدمه به سازمان تازه تاسیس تنگه خلیج فارس است تا عدم ارتباط با آمریکا و اسرائیل احراز شود.

رویترز همچنین به مورد یک نفتکش یونانی اشاره کرده که پس از رایزنی مستقیم میان بغداد و تهران اجازه عبور دریافت کرده است؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران، نشان‌دهنده تبدیل تدریجی هرمز به عرصه‌ای برای اعمال نفوذ ژئوپلیتیک ایران است.

مقام‌های ایرانی این اقدامات را بخشی از «تامین امنیت کشتیرانی» در منطقه توصیف کرده‌اند، اما کارشناسان حقوق دریایی می‌گویند دریافت هزینه برای عبور امن از یک آبراه بین‌المللی می‌تواند با قواعد شناخته‌شده حقوق بین‌الملل در تعارض باشد.