آمریکا به دنبال توافقی است که به تسلیم ایران منجر شود

حسین موسویان، در گفت‌و‌گو با شبکه تلویزیون جهان ترکیه (TRT World) به ارزیابی مذاکرات جاری میان ایران و آمریکا پرداخت و موانع آن را تشریح کرد.

دونالد ترامپ بار‌ها گفته بود که جنگ به‌زودی پایان می‌یابد، اما اکنون وارد هفته دهم شده‌ایم. با توجه به اینکه او پیشنهاد صلح اخیر ایران را «کاملاً غیرقابل قبول» خوانده، ارزیابی شما از وضعیت فعلی چیست؟

به نظر من سه مانع اصلی برای دستیابی به توافق بین ایران و آمریکا وجود دارد. اول اینکه آمریکا به دنبال توافقی است که عملاً به معنای تسلیم ایران باشد، در حالی که ایران تسلیم پذیر نیست. دوم اینکه ایران اصرار دارد هرگونه توافق هسته‌ای باید بر اساس معاهده عدم اشاعه (ان. پی. تی) باشد، که هر دو کشور عضو آن هستند. اما آمریکا خواهان توافقی خارج از چارچوب معاهده ان. پی. تی است؛ از جمله درخواست برای برچیدن تأسیسات هسته‌ای ایران، مشابه مدل لیبی، یا انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به خارج.

این خواسته‌ها نقض آشکار حقوق بین‌الملل است، زیرا هیچ مبنای حقوقی برای الزام یک عضو معاهده ان. پی. تی به برچیدن برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای وجود ندارد. سوم اینکه ایران به دنبال توافقی است که به‌طور مؤثر به جنگ پایان دهد، در حالی که آمریکا به‌نظر می‌رسد توافقی را ترجیح می‌دهد که امکان اقدام نظامی در آینده را باز نگه دارد. این موضوع شامل ادامه عملیات اسرائیل در لبنان نیز می‌شود. این سه مورد، مهم‌ترین موانع توافق هستند.

سطح تاب‌آوری در جامعه ایران بالا است

گزارش‌ها نشان می‌دهد که وضعیت داخلی ایران فشار اقتصادی شدیدی بر مردم وارد کرده است. مردم ایران تا چه مدت می‌توانند این شرایط را تحمل کنند و این وضعیت چه تأثیری بر ساختار سیاسی خواهد داشت؟

فشار‌های اقتصادی واقعیت دارد؛ تورم بالا، بیکاری و آسیب به زندگی روزمره مردم زده است. با این حال، اگر به ۴۷ سال گذشته نگاه کنیم، ایران همواره تحت تحریم‌ها، فشار‌های خارجی، حملات سایبری و حتی جنگ هشت‌ساله ناشی از تجاوز صدام بوده است و در عین حال مقاومت کرده است؛ بنابراین سطح تاب‌آوری در جامعه ایران بالاست. در عین حال بدون تردید، هرچه این وضعیت طولانی‌تر شود، مشکلات اقتصادی و اجتماعی نیز تشدید خواهد شد.

ایران هرگز مسیر دیپلماسی را ترک نکرد

شما قبلاً گفته‌اید که نمی‌توان به آمریکا در دیپلماسی اعتماد کرد. با توجه به تحولات اخیر، چرا ایران باید همچنان به مذاکرات امیدوار باشد؟

ایرانی‌ها همواره تأکید کرده‌اند که به آمریکا اعتماد ندارند، اما در عین حال هرگز مسیر دیپلماسی را ترک نکرده‌اند. این بی‌اعتمادی بر اساس تجربه است. یک توافق جامع وجود داشت—برجام—که توسط شورای امنیت سازمان ملل در قالب قطعنامه ۲۲۳۱ تأیید شد و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز پایبندی کامل ایران را تأیید کرده بود. با این حال، آمریکا از توافق خارج شد و سیاست «فشار حداکثری» را اعمال کرد. این الگو تکرار شده است. در سال ۲۰۲۵، طبق گفته وزیر خارجه عمان، مذاکرات به توافق بسیار نزدیک بود، اما آمریکا به اقدام نظامی متوسل شد. در سال ۲۰۲۶ نیز مذاکرات پیشرفت قابل توجهی داشت، اما دوباره با حملات آمریکا متوقف شد. این موارد نشان می‌دهد که آمریکا به دیپلماسی پایبند نیست.

با این حال، بسیاری از کشور‌ها مانند عمان، قطر، ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان سعودی همچنان ایران را به ادامه دیپلماسی تشویق می‌کنند و برای رسیدن به راه‌حل سیاسی فعال هستند. اما تا زمانی که آن سه مسئله اصلی حل نشود، دستیابی به توافق بسیار دشوار خواهد بود.