دانشگاه باید با تکیه بر مسئولیت‌پذیری اخلاقی، از تشدید دوگانگی‌ها جلوگیری کند

حسین سیمایی در نشست «رسالت و چالش‌های استاد در دانشگاه پساجنگ» ضمن تبریک پیروزی رزمندگان کشور در میدان گفت: از همه استادان و هیئت رئیسه دانشگاه به این خاطر که فضای دانشگاه و کلاس‌ها را طی دو جنگ و یک کودتا به خوبی مدیریت کردند سپاسگزارم و خداقوت می‌گویم.

وی افزود: سوژه نام‌گذاری روز معلم شهید مطهری است که عالمی دینی بود که به مسئولیت اجتماعی و اخلاقی در تمام عمر عمل کرد.

سیمایی ادامه داد: آقای مطهری اگر در قم می‌ماند مرجع تقلید مسلم می‌شد. بالاخره کسانی که وارد حوزه می‌شوند، رسیدن به این قله را هدف قرار می‌دهند. آقای مطهری، اما از این اعتبار حوزوی صرف نظر کرد و به تهران هجرت کرد و به دانشگاه رفت.

وزیر علوم اظهار کرد: نمی‌توانم بگویم برای آقای مطهری دانشگاه انتخاب دلخواهی بوده به لحاظ شخصی و سلیقه‌ای بود. ایشان، هم کتاب داستان راستان دارد و هم اصول فلسفه و روش رئالیسم. یعنی دو کتابی که هیچ ربطی به هم ندارند. مشی‌ای که شاید مطابق میل دانشگاه امروز نباشد.

وی افزود:، اما این نشانگر است که آقای مطهری به دنبال ایفای تعهد و مسئولیت اخلاقی و اجتماعی خود بوده است.

سیمایی در بخش دیگری از سخنان خود بیان کرد: من می‌خواهم از نام استاد وام بگیرم و به شرایطی که در آن قرار داریم بازگردم. جنگ تحمیلی سوم موقعیت ایران را در افکار عمومی دنیا و ذهنیت سیاست‌گذاران و نظامیان دنیا از زمین تا آسمان عوض کرد.

وزیر علوم ادامه داد: دنیا از قدرت نظامی ایران، روحیه مردم و ساختار مدیریتی کشور و نهادینه شدن قدرت در ایران و عدم وابستگی کشور به نهاد و شخص حیرت زده شده است.

وی افزود: هرگز چنین گمانی حتی در کشور‌های کوچک‌های اطراف خلیج فارس هم خطور نمی‌کرد و فکر می‌کردند ایران ضعیف شده و با یک هجوم کوچک تجزیه خواهد شد.

سیمایی تاکید کرد: شاید حتی خود ما هم چنین ارزیابی از قدرت خود نداشتیم. جنگ تحمیلی سوم مشت بزرگ‌ترین ارتش دنیا را باز کرد. ایران هیمنه آمریکا را شکست.

وزیر علوم تصریح کرد: علیرغم این پیروزی‌ها جنگ آثار ویرانگر هم دارد و از جمله یک مورد که جنگ در باور‌ها و ارزش‌ها هم تاثیر می‌گذارد.

وی افزود: دانشجو در دانشگاه و محیط آکادمیک قضاوت اخلاقی و داوری اخلاقیش تکامل پیدا می‌کند. در چنین وضعیتی، چنین جوانی لوح سفید نیست حتی کودک هم که وارد مدرسه می‌شود حامل فرهنگ و ارزش‌های خانواده است. دانشجو که دیگر حامل انبوهی از این تجربه‌ها و خاطرات است. آیا کافی است یک استاد در کلاس صرفاً اکتفا کند به تحلیل‌های علمی و مشتی از مجهولات دانشجو را بر طرف کند. در این صورت آیا به رسالت خود عمل کردیم؟

وزیر علوم گفت: استاد اگر به تخصص خود بسنده کند به این وظیفه، آن وقت استاد و مربی نیست. آموزش‌دهنده خوبی است.

سیمایی ادامه داد: بسیاری از دانشجویان و حتی برخی از استادان در رشته‌هایی غیر از رشته خود اسیر شبه علم و خرافات و داوری‌های نسنجیده و غلط هستند. استاد برای این که به مسئولیت اجتماعی خود عمل کند باید دارای فهم اخلاقی مترقی باشد.

وی افزود: در این میان وظیفه ما رشد شخصیت دانشجو است. امروز هوش مصنوعی شاید بیاید و جای کارکرد آموزش‌دهندگی را بگیرد و اگر استادی فاقد قدرت تفکر نقادی و اخلاقی باشد بهتر است که وارد مسئولیت اجتماعی نباشد.

سیمایی تاکید کرد: استادی که فاقد چنین شخصیت علمی و تفکر نقادی- علمی و استاندارد اخلاقی است بهتر است فقط آموزش‌دهنده باشد.

وی افزود: در ایران پساجنگ، یعنی ایران پس از آغاز جنگ و ایرانی که به قبل از جنگ برنمی‌گردد، به استادانی نیاز داریم که احساس مسئولیت اخلاقی به امر جمعی، بازسازی اجتماعی و مدارا داشته باشند.

وزیر علوم تصریح کرد: دشمن از سال ۱۴۰۱ تلاش کرد نماد‌های هویتی ما را از ما بگیرد. جنگ این نماد‌ها را به مردم برگرداند، اما گمان نکنیم که کار تمام شده و کافی است و دلخوش باشیم. اگر غافل شویم دوگانگی‌ها ممکن است تشدید شود چرا که ایران تحت تهاجم شدیدترین جنگ روایت‌هاست و در این میان دانشگاه می‌تواند امر اخلاقی و مسئولانه را جایگزین دوقطبی‌های غیرسازنده کند.