بررسی پیامد‌های احتمالی تداوم بستن تنگه هرمز بر بازاری انرژی جهان

آلبرت بغزیان، درباره پیامد‌های احتمالی تداوم بستن تنگه هرمز بر بازاری انرژی جهان و با رد ادعای رئیس جمهور آمریکا مبنی بر بی نیازی این کشور به تنگه هرمز بیان کرد: برای تحلیل این موضوع ابتدا باید مشخص کنیم منظور از دوره بلندمدت چیست و کشور‌ها تا چه اندازه برای چنین شرایطی آمادگی داشته‌اند. واقعیت این است که بسیاری از کشور‌ها آمادگی کامل برای چنین وضعیتی نداشتند.

وی افزود: در برخی کشور‌ها تصور می‌شد که به دلیل فاصله جغرافیایی از منطقه خلیج فارس و دریای عمان، آثار مستقیم این تحولات کمتر خواهد بود. بنابراین، نیاز چندانی به افزایش ذخایر انرژی احساس نمی‌شد. با این حال حتی در چنین شرایطی نیز افزایش قیمت نفت به طور طبیعی باعث افزایش قیمت انرژی در سایر کشور‌ها می‌شود.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: در صورت تداوم این روند، نخستین بخش‌هایی که واکنش نشان می‌دهند حوزه‌های حمل‌ونقل و گردشگری خواهند بود. افزایش هزینه انرژی به سرعت به هزینه جابه‌جایی کالا‌ها از طریق حمل‌ونقل زمینی، دریایی و هوایی منتقل می‌شود و در نهایت بر قیمت کالا‌ها در بازار‌های جهانی اثر می‌گذارد.

این استاد دانشگاه تهران گفت: در چنین شرایطی کشور‌های واردکننده انرژی بیشترین فشار را تحمل خواهند کرد. به‌ویژه کشور‌های اروپایی و برخی اقتصاد‌های دوردست که وابستگی بیشتری به واردات نفت دارند، در معرض افزایش هزینه‌های انرژی قرار می‌گیرند.

بازیگران بین المللی بازار انرژی تصور نمی‌کردند تحولات منطقه تا این اندازه طولانی شود

او با اشاره به اهمیت مسیر‌های انتقال انرژی در منطقه افزود: به نظر می‌رسد بسیاری از بازیگران بین‌المللی تصور نمی‌کردند که تحولات منطقه تا این اندازه طولانی شود و موضوع تنگه هرمز به عنوان یک اهرم فشار مطرح شود. در چنین شرایطی موضوع بیمه کشتی‌ها و هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و اگر ریسک منطقه افزایش یابد، هزینه حمل نفت نیز بالا می‌رود.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: در صورتی که این وضعیت برای چند هفته ادامه پیدا کند، شرکت‌ها و بازار‌ها ممکن است برای احتیاط قیمت‌های بالاتری را در نظر بگیرند و حتی بخشی از این افزایش قیمت‌ها به شکل پایدار در بازار باقی بماند. زیرا پس از پایان بحران نیز شرایط به طور کامل به وضعیت قبل بازنخواهد گشت و ممکن است قواعد جدیدی بر مسیر‌های انتقال انرژی حاکم شود.

بغزیان درباره روند افزایش قیمت نفت در بازار‌های جهانی تصریح کرد: در هفته‌های اخیر قیمت نفت از مرز‌های قبلی عبور کرده و برخی تحلیل‌ها حتی از احتمال رسیدن قیمت‌ها به سطوح بالاتر سخن می‌گویند. اگر تنش‌ها طولانی شود، محموله‌های آماده تحویل در بازار‌های جهانی با قیمت‌های بالاتری معامله خواهند شد.

وی افزود: در چنین شرایطی برخی کشور‌ها از ذخایر استراتژیک خود استفاده می‌کنند و کشور‌هایی که ذخایر کمتری دارند ناچار خواهند شد نفت را با قیمت بالاتری خریداری کنند. همچنین ممکن است بانک‌های مرکزی برای تأمین منابع مالی مورد نیاز به فروش بخشی از ذخایر طلا روی آورند.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به ساختار بازار نفت پاسخ داد: قیمت نفت در شرایط عادی نباید صرفاً مانند یک کالای معمولی در نظر گرفته شود، زیرا منابع آن محدود است و استخراج آن با محصولات کشاورزی که هر سال تولید می‌شوند تفاوت دارد. به همین دلیل قیمت نفت به شدت تحت تأثیر تحولات ژئواقتصادی قرار می‌گیرد.

وی تأکید کرد: در صورت ایجاد آرامش و کاهش تنش‌ها، احتمال کاهش قیمت نفت وجود دارد، اما اگر وضعیت کنونی ادامه پیدا کند، سقف مشخصی برای افزایش قیمت‌ها نمی‌توان متصور بود و همه چیز به میزان نیاز کشور‌ها و توان آنها برای جایگزینی منابع انرژی بستگی دارد.

بغزیان در پایان خاطرنشان کرد: تجربه چنین بحران‌هایی معمولاً کشور‌ها را نسبت به مسئله امنیت انرژی حساس‌تر می‌کند. به همین دلیل احتمالاً در آینده توجه بیشتری به ذخیره‌سازی انرژی و تنوع‌بخشی به منابع تأمین انرژی خواهد شد و قیمت نفت نیز ممکن است در سطحی بالاتر از دوره پیش از آغاز این تنش‌ها تثبیت شود.