جامعه‌ای می‌تواند از کشور خود دفاع کند که مدیران شایسته‌تری را انتخاب کند

حسین مرعشی در روزنامه ایران نوشت: اولویتی که بدون درک آن، عبور از شرایط کنونی دشوار خواهد بود. در زمانی که کشور با فشارها و تهدیدهای خارجی مواجه است، نخستین و مهم‌ترین اقدام این است که اختلاف ‌نظرها و اختلاف ‌سلیقه‌های داخلی موقتاً کنار گذاشته شود و همه نیروهای سیاسی، اجتماعی و نهادهای مختلف بر محور منافع ملی به هم نزدیک شوند.

اختلاف دیدگاه میان نیروهای سیاسی یا میان بخش‌هایی از جامعه و حاکمیت امری طبیعی در هر جامعه‌ای است اما در شرایطی که کشور با تهدید خارجی روبه‌رو است، این اختلاف‌ها نباید به عاملی برای تضعیف انسجام ملی تبدیل شود. در چنین شرایطی انتظار می‌رود حاکمیت گام‌های نخست را برای کاهش فاصله‌ها و تقویت همبستگی بردارد و در ادامه، نیروهای سیاسی و اجتماعی نیز در همین مسیر حرکت کنند تا یک فضای مشترک برای دفاع از منافع ملی شکل بگیرد.

تجربه‌های تاریخی ایران نشان می‌دهد که هر زمان کشور دچار تفرقه و ضعف داخلی شده، قدرت‌های خارجی تلاش کرده‌اند از این وضعیت بهره‌برداری کنند. تاریخ معاصر نمونه‌های روشنی از چنین وضعیتی را در خود ثبت کرده است و همین تجربه‌ها یادآوری می‌کند که بی‌ثباتی داخلی می‌تواند زمینه‌ساز دخالت و فشار خارجی شود. به همین دلیل، ضروری است که جامعه ایران در برابر هرگونه رفتار یا ادبیاتی که بوی دخالت در سرنوشت ملت‌ را می‌دهد، با هوشیاری و انسجام برخورد کند.

در دنیای امروز دیگر قابل قبول نیست که قدرتی خارجی بخواهد برای ملت‌ها تعیین تکلیف کند یا در سرنوشت سیاسی آنها نقش‌آفرینی کند. اصل استقلال کشورها و حق تعیین سرنوشت ملت‌ها از مهم‌ترین اصول پذیرفته‌شده در روابط بین‌الملل است و هیچ کشوری نباید اجازه دهد این اصول نادیده گرفته شود.

در این میان، یکی از مسائلی که در هرگونه درگیری و تنش نظامی بیش از همه موجب نگرانی می‌شود، حمله به زیرساخت‌های حیاتی کشور است. زیرساخت‌هایی مانند شبکه‌های انرژی، آب، حمل‌ونقل، ارتباطات و مراکز خدمات عمومی، مستقیماً با زندگی روزمره مردم در ارتباط هستند و آسیب دیدن آنها پیش از هر چیز به شهروندان عادی لطمه می‌زند. حمله به چنین زیرساخت‌هایی نه‌تنها اقدامی نادرست و غیرانسانی است، بلکه باعث افزایش رنج و فشار بر مردمی می‌شود که نظامی نیستند.

تخریب زیرساخت‌ها می‌تواند زندگی میلیون‌ها نفر را مختل کند، دسترسی مردم به خدمات ضروری را دشوار سازد و فشارهای اقتصادی و اجتماعی را بر جامعه افزایش دهد. از این رو، هرگونه اقدام علیه زیرساخت‌های حیاتی کشورها اقدامی قابل نکوهش است که آثار آن بیش از هر چیز متوجه مردم عادی خواهد بود. بنابراین نباید اجازه دهیم ایران ضعیف شود.

در کنار این مسائل، توجه به قدرت اقتصادی کشور نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. تجربه نشان داده است که کشوری که از اقتصاد قوی برخوردار باشد، در برابر فشارهای خارجی نیز مقاوم‌تر عمل می‌کند. بنابراین یکی از مهم‌ترین وظایف سیاست‌گذاران در دوره پیش رو این است که شرایطی فراهم شود تا اقتصاد کشور قدرتمند شود و مسیر رشد و شکوفایی را طی کند. اقتصاد قدرتمند نه‌تنها به بهبود وضعیت معیشتی مردم کمک می‌کند، بلکه پایه‌ای برای تقویت قدرت ملی نیز به شمار می‌آید.

در شرایط کنونی، ما باید همچون یک ملت استوار در برابر تجاوز خارجی محکم بایستیم. نباید اجازه دهیم نغمه‌های شومی که یادآور تاریخ خفت‌بار شهریور ۱۳۲۰ است دوباره تکرار شود. نباید اجازه دهیم ترامپ با ادبیاتی گستاخانه و توهین‌آمیز سخن بگوید و برای ایران تعیین تکلیف کند. همچنین نباید اجازه دهیم آن دوره‌های تلخ تاریخی تکرار شود؛ دوره‌هایی که در آن، قدرت‌های خارجی می‌خواستند برای ملت‌ها تدبیر امور کنند و حتی حاکمان آنها را تعیین کنند. چنین رویکردی دیگر نباید در دنیای جدید تکرار شود.

مشارکت مردم در اقتصاد نیز به همان اندازه اهمیت دارد. حضور فعال شهروندان در فعالیت‌های اقتصادی، تولید، سرمایه‌گذاری و کارآفرینی می‌تواند ظرفیت‌های کشور را به شکل چشمگیری افزایش دهد. اقتصادی که بر پایه مشارکت گسترده مردم شکل بگیرد، پایدارتر و مقاوم‌تر خواهد بود و در برابر فشارهای خارجی نیز تاب‌آوری بیشتری خواهد داشت. چنین اقتصادی به تدریج جامعه‌ای توانمند می‌سازد.

جامعه‌ای می‌تواند از کشور خود دفاع کند که مدیران شایسته‌تری را انتخاب و مسیر توسعه را با اطمینان بیشتری طی کند.

بنابراین مهم‌ترین درس این تحولات آن است که تقویت انسجام ملی، بهبود وضعیت اقتصادی و افزایش مشارکت مردم سه عامل اساسی برای حفظ قدرت و ثبات کشور به شمار می‌آیند. ایران کشوری با پیشینه تاریخی طولانی، ظرفیت‌های انسانی و طبیعی گسترده و جامعه‌ای پویاست. با تکیه بر همین ظرفیت‌ها و با تقویت همبستگی داخلی می‌توان از چالش‌های کنونی عبور کرد و آینده‌ای باثبات‌تر و قدرتمندتر برای کشور رقم زد.