جنگی هم رخ دهد، مشابه جنگ پیشین خواهد بود

فریدون مجلسی گفت: اگر بخواهیم تحولات منطقه را با نگاهی واقع‌بینانه بررسی کنیم، نمی‌توان احتمال حمله نظامی ایالات متحده آمریکا علیه ایران را نادیده گرفت. استقرار تجهیزات و ادوات نظامی آمریکا در منطقه، آن هم در مدت زمان کوتاه، نمی‌تواند بدون هدف و برنامه‌ریزی خاص صورت گیرد. در سیاست بین الملل، به‌ویژه در رفتار قدرت‌هایی مانند آمریکا، جابه‌جایی ادوات و نظامی بودن این ادوات حامل پیام سیاسی است. پیامی که معمولاً یا برای افزایش فشار در میز مذاکره به کار می‌رود یا مقدمه‌ای برای اقدام عملی می‌شود.

وی افزود: «با این حال، باید میان «احتمال بالای درگیری» و «قطعیت جنگ» تفاوت قائل شد. آنچه امروز وجود دارد، افزایش سطح تنش و افزایش خطر تقابل است، نه الزاماً تصمیم نهایی برای آغاز جنگی فراگیر. در این وضعیت، نقش اسرائیل در تشدید فضای تنش‌آلود کنونی بسیار پررنگ است. به نظر می‌رسد بخش مهمی از طراحی و پی‌گیری سناریوی تقابل نظامی با ایران، از سوی اسرائیل انجام می‌شود و آمریکا بیش از آن ابتکار عمل را در دست داشته باشد، در جایگاه حامی و پشتیبان تل‌آویو قرار گرفته است.

این دیپلمات با سابقه ایرانی در ادامه گفت: دولت اسرائیل، به‌ویژه بنیامین نتانیاهو، نسبت به ایران طی سال‌های گذشته، همیشه بر پایه تقابل و تنش  رفتار کرده است. مجموعه‌ای از ملاحظات امنیتی، سیاسی و نظامی، باعث شده ایران در نگاه نتانیاهو نه صرفاً یک رقیب در منطقه، بلکه یک دشمن بنیادین شود. بر همین اساس، اسرائیل تلاش می‌کند با استفاده از فرصت‌های موجود، برنامه‌ای را که پس از جنگ ۱۲روزه آغاز کرده بود، به سرانجام برساند. در این راستا، همراه سازی آمریکا نقشی کلیدی دارد. چراکه اسرائیل به‌تنهایی توان لازم برای ورود به یک تقابل جدی را ندارد.

وی افزود: با وجود احتمال درگیری، هنوز نمی‌توان نقش دیپلماسی منطقه‌ای را نادیده گرفت. عربستان سعودی، ترکیه و مصر، مثلثی هستند که گرچه در بسیاری از موضوعات با ایران اختلاف دارند، اما یک اشتراک روشن با یکدیگر دارند: مخالفت با جنگ در منطقه. یک درگیری میان ایران و آمریکا یا ایران و اسرائیل، به طور مستقیم ثبات سیاسی، امنیتی و اقتصادی این کشور‌ها را تهدید می‌کند و پیامد‌های آن به یک یا دو بازیگر محدود نخواهد شد. از این منظر، شکل‌گیری یک هماهنگی منطقه‌ای میان عربستان، ترکیه و مصر می‌توانند نقش بازدارنده جنگ را ایفا کند.

این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی در ادامه گفت: در چنین شرایطی، خطای راهبردی این است که ایران خود را در موقعیت از پیش‌باخته یا ناگزیر از تقابل تصور کند. سیاست عقلانی، نه تسلیم است و نه شتاب‌زدگی در واکنش، بلکه تلاش برای کاهش تنش و مدیریت بحران است. در فضای سیاست خارجی، گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال محاصره یا مسدود شدن تنگه هرمز از سوی آمریکا مطرح می‌شود. این سناریو‌ها از نظر نظری قابل طرح هستند، اما در عمل با سد‌های جدی روبه‌رو هستند. بسته شدن تنگه هرمز به معنی توقف نفت و گاز کل منطقه خواهد بود. نه فقط ایران، بلکه عربستان، کویت، عراق، قطر و امارات از این موضوع متضرر می‌شوند. این کشور‌ها درواقع متحدان آمریکا و شرکای راهبردی غرب هستند و حاضر نیستند چنین هزینه‌ای را بپردازند. علاوه بر این، اقتصاد جهانی نیز توان تحمل شوک ناشی از انسداد این گذرگاه حیاتی انرژی را ندارد. از این رو، نمی‌توانم این سناریو‌ها را به‌طور کامل جدی بدانم.

وی افزود: درباره جزایر سه‌گانه هم آمریکا می‌داند به محض ورود به جزایر با مقابله  مستقیم از سوی سواحل ایران رو به رو می‌شود. به هر ترتیب، جنگ زمینی و دریایی بسیار پیچیده است. من معتقدم اگر جنگی رخ دهد، الگوی دوم جنگ پیشین خواهد بود و بیشتر بر آسمان و حمله هوایی متمرکز است. آمریکا به خوبی می‌داند با شروع حمله، باید صابون ضرباتی که از سوی ایران به اسرائیل وارد می‌شود را نیز به تن بمالد. هدف اولیه این جنگ از دید من آسیب زدن به امکانات لجستیک، موشکی و فرماندهی ایران است تا مانع از ضربات ایران به اسرائیل شود. آمریکا تا وقتی که این موضوع را حل کند این جسارت را نخواهند داشت که وارد جزایر سه گانه یا  تنگه هرمز شود. در نهایت امیدوارم به جای گزینه‌های نظامی، ایران و طرف مقابل، دیپلماسی و برگشت به میز مذاکره را جایگزین تقابل نظامی کنند. این موضوع اکنون تا حد زیادی به رفتار‌های منطقه‌ای و میانجیگری‌ها بستگی دارد.