با وجود آبگیری ۶۰ درصدی سدها، بحران آب در ۱۲ استان ادامه دارد
میزان بارش کشور از ابتدای سال آبی جاری تا ۲۳ آبان به ۳۱.۷ میلیمتر رسیده که ۳۷ درصد بیش از میانگین درازمدت و بالاتر از بارش ۳.۴ میلیمتری دوره مشابه سال گذشته است.
بر اساس تازهترین دادههای ایستگاههای بارش مبنای وزارت نیرو میانگین بارش کشور در دوره مشابه سال آبی گذشته ۳.۴ میلیمتر و متوسط درازمدت آن ۲۳.۱ میلیمتر ثبت شده است در حالی که ناهمگونی بارش ها، تداوم خشکسالی و انباشت کسری مخازن به ویژه در منابع آب زیر زمینی، بر لزوم مدیریت مصرف و بهره برداری محتاطانه بدون خوشبینی غیر واقع بینانه تاکید دارد.
بر اساس همین آمار بر اثر میزان بارندگیهای ثبت شده در کشور، ۱۳ درصد از بارش کل سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ محقق شده است در حالی که متوسط بارندگی در اقصی نقاط کشور یکسان و همگون نبوده و همچنان کم بارشی در ۶ استان در وضعیت زیر نرمال قرار دارد.
این موضوع در مورد ورودی سدهای کشور هم صدق میکند و بر اساس همین آمار، از ابتدای سال آبی جاری (یکم مهر) تا ۲۳ آبان، در مقایسه با متوسط ۱۰ ساله ۵۷ درصد و نسبت به سال گذشته ۱۶۰ درصد افزایش یافته است؛ با این حال، به دلیل تاخیر در بارشهای پاییزی، حجم موجودی مخازن از ۴۷ درصد پرشدگی در ابتدای پاییز سال آبی جاری روند کاهشی به خود گرفته و در حال حاضر میزان پرشدگی سدهای کشور ۴۵ درصد ثبت شده است.
در آستانه فصل بارندگی، بررسی شاخص خشکسالی و آمار میزان بارندگیها در مقیاس کشوری بیانگر این واقعیت است که پدیده خشکسالی همچنان در کشور تداوم دارد.
بر اساس دیدگاه مسئولان و کارشناسان حوزه آب، به دلیل انباشت کسری مخزن، بهویژه در سفرههای آبهای زیرزمینی، حتی در صورت تحقق رخدادهای بارشی ناشی از پدیده النینو در پاییز سال جاری، کسری مخزن انباشتهشده از سنوات گذشته جبران نخواهد شد و ضرورت دارد بهرهبرداری از منابع آبی با احتیاط کامل مدیریت شود.
بررسی تفکیکی آمار بارندگی استانهای مختلف کشور از ابتدای سال آبی جاری ۱۴۰۶-۱۴۰۵ تا روز ۲۳ آبانماه، نشان میدهد که همچنان استانهای مختلف کشور با نوسانات و افت شدید بارش نسبت به آمارهای بلندمدت دستوپنجه نرم میکنند.
بر همین اساس نگاه به وضعیت میزان بارندگی استانهای مختلف نشان میدهد که استانهای خراسان جنوبی، یزد و گیلان در شرایط قرمز، خراسان رضوی نارنجی، مازندران و سیستان و بلوچستان در وضعیت زرد و سمنان در شرایط خاکستری قرار دارد و این مناطق با وضعیت مطلوب بارندگی فاصله دارند.
خشکسالی مناطق کویری رو جنگلی کشور را همزمان درگیر کرد
آمار میزان بارندگی مدیریت منابع آب نشان میدهد که میزان بارشها در استان خراسان جنوبی طی سالآبی جاری به ۱.۸ میلیمتر رسیده و معادل همین میزان در مدت مشابه سالآبی گذشته بوده در حالی که با متوسط بلند مدت ۵۸ ساله که ۵.۳ میلی متر است، ۶۶ درصد اختلاف دارد.
میزان بارندگی استان یزد در سالآبی جاری به ۱.۸ میلی متر رسیده که معادل همین میزان برای سال گذشته نیز ثبت شده، اما این رقم برای بلند مدت ۵.۲ میلی متر اختلاف ۶۵ درصدی را نشان میدهد.
میزان بارندگی استان گیلان به ۱۳۰.۵ میلیمتر ثبت شده که این میزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته که معادل ۱۱۱.۹ میلی متر بوده، ۱۷ درصد افزایش داشته، اما نسبت به بلند مدت ۵۰ درصد کاهش دارد.
میزان بارشهای خراسان رضوی ۴.۷ میلی متر ثبت شده که اگرچه نسبت به میزان بارندگی ۰.۵ میلی متری مدت مشابه سال قبل، رشد نزدیک به ۱۰ برابری را دارد، اما نسبت به بلند مدت ۴۹ درصد کاهش نشان میدهد و با توجه به وضعیت بارندگی بحرانی سال گذشته، این کسری همچنان نمیتواند کسری سالهای قبل را جبران کند.
مازندرانیها در سال آبی جاری شاهد ثبت ۹۵.۱ میلی متر بارندگی بودند که این رقم نسبت ۵۸.۷ میلیمتر بارندگی مدت مشابه سال قبل، رشد ۶۲ درصدی را نشان میدهد، اما با ۱۳۲.۵ میلی متر بارش بلند مدت اختلاف ۲۸ درصدی دارد.
سیستان و بلوچستان با ثبت ۲.۹ میلی متر اگرچه شاهد رشد نزدیک به ۶ برابری بارندگی نسبت به مدت مشابه سال قبل است، اما همچنان ۲۶ درصد اختلاف با میانگین ۳.۹ میلی متری بلند مدت دارد.
سال آبی جاری برای سمنانیها ۹.۶ میلی متر بارندگی به همراه داشت که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، بیش از ۱۳ برابر رشد دارد، اما همین رقم نیز از ۱۰.۱ میلی متر بلند مدت ۵۸ سال، پنج درصد کمتر است.
رشد مثبت بارندگی در استانهای غربی و مرکزی
میزان بارشها در استانهای غربی و مرکزی امیدبخشتر است تا آنجا که در اردبیل میزان بارش سال آبی جاری ۶۲.۶ میلیمتر رسید که نزدیک به ۱۲ برابری با بارندگی مدت مشابه سال قبل و رشد ۲۳ درصدی نسبت به ۵۰.۷ میلی متر متوسط بارش درازمدت دارد.
آذربایجان شرقی در سالآبی جاری شاهد ثبت ۵۲.۸ میلیمتر بارندگی در سال آبی جاری بود که رشد نزدیک به ۱۰ برابری نسبت به میزان بارشهای سالآبی قبل و ۲۸ درصدی نسبت ۴۱.۳ میلی متر بارندگی بلند مدت دارد.
بارش سالآبی جاری آذربایجان غربی ۶۴.۵ میلیمتر اعلام شده که نسبت به ۷.۳ میلیمتر مدت مشابه سال قبل رشد نزدیک به ۹ برابری و با ۵۰.۵ میلیمتر بلند مدت از ۵۷.۷ میلیمتر بارندگی بلند مدت نیز ۴۵ درصد بیشتر است.
برای استان کرمانشاه در سال آبی جاری ۹۲.۳ میلیمتر بارندگی ثبت شده که از بارش صفر میلیمتری پارسال اختلاف چشم گیر و از ۶۲.۹ میلیمتری بلند مدت ۴۸ درصد رشد دارد.
ایلام در سالآبی جاری ۶۴.۲ میلیمتر بارش داشته که با میزان بارش صفر سال قبل قابل مقایسه نیست و از ۴۲. میلیمتر متوسط بارش درازمدت ۵۰ درصد بیشتر است.
فارس شاهد ۱۷.۹ میلیمتر بارندگی در سال آبی جاری بود، رقمی که با میزان بارش صفر سال قبل قابل مقایسه نیست، اما ۵۶ درصد بیشتر از ۱۱.۵ میلیمتر متوسط بارندگی بلند مدت است.
بارش سال آبی جاری استان همدان ۷۱.۱ میلیمتر ثبت شده که اختلاف چشم گیری با میزان بارندگی صفر پارسال دارد و ۵۹ درصد بیشتر از ۴۴.۷ میلیمتر متوسط بارش درازمدت است.
اصفهان با آنکه سال گذشته بارندگی نزدیک به صفر را به ثبت رسانده بود، در سال آبی جاری شاهد ۲۵.۲ میلیمتر بارش بود، رقمی که ۶۱ درصد بیشتر از ۱۵.۷ میلیمتر متوسط بارش بلندمدت محسوب میشود.
بارش سال آبی جاری قزوین ۶۵.۸ میلیمتر است که رشد بیش از ۷۳ برابری نسبت به ۰.۹ میلیمتر بارش سال آبی قبل و افزایش ۶۲ درصدی نسبت به ۴۰.۷ میلیمتر متوسط بلند مدت را نشان میدهد.
گلستان بیشترین بارش را در این فهرست ثبت کرد
خراسان شمالی در سال آبی جاری ۵۱.۳ میلیمتر بارش داشته که نسبت به ۴.۶ میلیمتر دوره مشابه سال آبی گذشته رشد ۱۱ برابری دارد و ۸۳ درصد بیشتر از ۲۸ میلیمتر بارندگی درازمدت است.
در کرمان ۷.۹ میلیمتر بارش ثبت شده رقمی که در مقایسه با متوسط درازمدت ۴.۳ میلیمتری، افزایش ۸۴درصدی را نشان میدهد و بارش دوره مشابه سال گذشته در این استان صفر بوده است.
میزان بارش لرستان در سال آبی جاری ۹۵.۸ میلیمتر بوده، در حالی که ۵۲.۱ میلیمتر متوسط درازمدت بارش این استان ۴۷.۹ درصد کمتر از این رقم به شمار میآید و در سال آبی گذشته نیز بارشی ثبت نشده است.
میزان بارش سالآبی زنجان ۷۶.۴ میلیمتر ثبت شده که ۸۵ درصد بیش از ۴۱.۲ میلیمتر متوسط بارندگی درازمدت بوده و میزان بارش دوره مشابه سال گذشته صفر گزارش شده است.
گلستان با ثبت ۱۳۹.۷ میلیمتر بارش، بیشترین مقدار بارندگی را دارد که ۹۳ درصد بیشتر از ۷۲.۵ میلیمتر متوسط درازمدت و نزدیک به سه برابر ۴۹.۲ میلیمتر میزان بارندگی دوره مشابه سال گذشته است.
میزان بارش در کهگیلویه و بویراحمد به ۸۶.۴ میلیمتر رسیده که نسبت به بارش ۴۳.۷ میلیمتری متوسط درازمدت رشد ۹۸ درصدی را نشان میدهد در حالی که میزان بارندگی پارسال صفر گزارش شده است.
بارش استان تهران در این مدت ۶۷.۱ میلیمتر بوده که رشد بیش از ۲ برابری نسبت به ۳۳.۴ میلیمتر متوسط درازمدت دارد و بارش دوره مشابه سال گذشته صفر بوده است.
البرز شاهد ثبت ۱۰۸.۱ میلیمتر بارش در سالآبی جاری بوده رقمی که ۱۰۸ برابر بارندگی سال آبی قبل و بیش از ۲ برابر بارش متوسط درازمدت است.
میزان بارش خوزستان در سال آبی جاری به ۶۵ میلیمتر رسیده؛ در حالی که متوسط درازمدت استان ۲۹.۶ میلیمتر و سال گذشته صفر گزارش شده است.
قم با ثبت ۳۵.۲ میلیمتر بارش، در مقایسه با متوسط درازمدت ۱۶ میلیمتری، نزدیک به ۲ برابر شاهد بارندگی بیشتر بوده در حال یکه برای سال گذشته بارش صفر میلیمتری گزارش شده است.
بارش سال آبی استان مرکزی ۶۶.۷ میلیمتر گزارش شده که این رقم برای متوسط بارش درازمدت ۲۴.۴ میلیمتر است در حالی که برای سالآبی گذشته، رقم بارش صفر اعلام شده است.
بارندگی سال آبی چهارمحال و بختیاری ۱۳۰.۱ میلیمتر ثبت شده که این رقم نسبت به ۴۶.۹ میلیمتری متوسط بارش درازمدت رشد ۲.۵ برابری را نشان میدهد.
بارش سال آبی بوشهر به ۴۹.۵ میلیمتر رسیده است، رقمی که بیش از سه برابر ۱۵.۳ میلیمتر بارندگی بلند مدت محسوب میشود و میزانی که برای سال آبی گذشته ثبت شده برابر با صفر است.
برای استان هرمزگان ۱۴.۲ میلیمتر بارندگی در سال آبی جاری ثبت شده که رشد بیش از سه برابری نسبت به بلند مدت ۴.۳ میلی متری دارد
کسری مخازن پابرجاست
بر اساس آمارهای اعلام شده با وجود خشکسالیهای پی در پی سالهای گذشته، سال آبی جاری با ثبت میانگین کشوری ۳۱.۷ میلیمتر، عملکرد قابل قبولی را ثبت کرده است.
نکته خاص آمار این است که حجم آب موجود در مخازن سدها در سال آبی جاری به ۲۲.۶۵ میلیارد مترمکعب میرسد که این رقم در مقایسه با ۱۷.۰۶ میلیارد مترمکعب سال گذشته افزایش داشته و نسبت به متوسط ۱۰ ساله ۱۱ درصد رشد داشته است.
از سوی دیگر مجموع ورودی سدها در سال آبی جاری ۳.۸۶ میلیارد مترمکعب ثبت شده، در حالی که این مقدار در دوره مشابه سال گذشته ۱.۴۹ میلیارد مترمکعب و در متوسط ۱۰ ساله ۲.۴۶ میلیارد مترمکعب بوده و به این ترتیب ورودی سدها نسبت به سال گذشته ۱۶۰ درصد و در مقایسه با متوسط ۱۰ ساله ۵۷ درصد افزایش یافته است.
با وجود رشد ورودیها سدها، وضعیت پرشدگی مخازن در سطح کشور متوازن نیست و همچنان سدهای طرق و دوستی استان خراسان رضوی در شرایط وخیم قرار دارند و سد بارزو خراسان رضوی نیز دست کمی از آنها ندارد.
سدهای استانهایی از جمله تهران، مرکزی، خراسان رضوی، قم، اصفهان، زنجان و همدان در وضعیت نامطلوب قرار دارند و بارندگیهای مطلوب سال آبی جاری نتوانسته کسری مخازن آنها را جبران کند.