کمبود تجهیزات مصرفی پزشکی در بیمارستان‌ها/ظرفیت تولید داخلی مغفول مانده است

عبدالرحمن رستمیان در تشریح جزئیات این خبر، گفت: در برخی موارد با کمبود تجهیزات مصرفی پزشکی در بیمارستان‌ها مواجه هستیم که در گذشته، نیاز به این تجهیزات از طریق واردات تأمین می‌شد. در حالی که در اکثر این موارد، توان تولید داخلی وجود دارد. تحریم پزشکی که ارتکاب آن از سوی تحریم‌کنندگان جرم محسوب می‌شود، مسئولیتی برای تولیدکنندگان داخلی ایجاد می‌کند تا با کاهش اثرات تحریم، به ارتقای سلامت مردم کمک کنند.

وی افزود: در سال‌های گذشته شاهد رشد تولید بوده‌ایم، اما توانمندی کشور بیش از آن است که همچنان با چنین کمبود‌هایی مواجه باشیم. از یک سو، سیاست‌ها باید بیش از پیش به نفع تولید داخلی تغییر کنند و از سوی دیگر، استفاده از ظرفیت‌ها و قابلیت‌های داخلی تاکنون در حد قابل قبولی نبوده است. جنگ پدیده‌ای نامطلوب است و آرزوی دستیابی هرچه سریع‌تر به صلح همراه با پیروزی را داریم؛ اما در شرایط تحریم حمل‌ونقل، می‌توانستیم با شناسایی و رفع کمبودها، تاب‌آوری و استقلال اقتصادی کشور را بیش از پیش تقویت کنیم.

رستمیان خاطرنشان کرد: قطعاً تولید باکیفیت داخلی و ترویج فرهنگ استفاده از محصولات کیفی ساخت داخل، به ایجاد اشتغال، رشد اقتصادی، کاهش مهاجرت و مثبت شدن تراز تجاری کشور منجر می‌شود. بسیاری از تجهیزات مصرفی که امروز با کمبود آنها مواجه هستیم، قابلیت تولید در داخل کشور را دارند. یکی از علل وابستگی، به‌کارگیری نشدن ظرفیت تولیدکنندگان داخلی بوده است و این وضعیت می‌تواند بهبود یابد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در ادامه تصریح کرد: در شرایط کنونی جنگ و ضرورت افزایش تاب‌آوری، سیاست‌گذاری‌ها باید بر پایه بررسی‌های میدانی در جامعه و خط مقدم ارائه خدمات انجام شود تا کمبود‌ها شناسایی و راهکار‌های مناسب برای رفع آنها تدوین شوند. البته گاهی قیمت‌گذاری تجهیزات داخلی به‌روز نمی‌شود و تولیدکننده ناچار می‌شود خط تولید خود را تغییر دهد.

او افزود: از طرف دیگر، در برخی موارد شاهد افزایش نامناسب قیمت‌ها هستیم که نیازمند نظارت است. گاهی تجهیزات گران‌قیمت پزشکی به دلیل خرابی یک قطعه کوچک از کار می‌افتند و حتی دوره گارانتی آنها نیز به پایان رسیده است. همکاران ما در ایران توانایی ساخت این قطعات را دارند، اما در بسیاری از موارد اقدامی در این زمینه صورت نگرفته و در نتیجه، سرمایه و ثروت کشور در قالب این تجهیزات بلااستفاده باقی مانده است.

به گفته وی، ظرفیت نیروی انسانی کشور بسیار بالاست و باید از این توانمندی به بهترین شکل استفاده و آن را تقویت کرد. همان‌طور که در برخی حوزه‌های تجهیزات پزشکی حتی موفق به صادرات شده‌ایم، این ظرفیت می‌تواند به رشد اقتصادی و تقویت تولید ملی کمک کند. سرمایه‌گذاران ایرانی نیز در این ایام می‌توانند با انگیزه ملی و مردمی وارد عرصه تولید شوند و به کاهش وابستگی کشور کمک کنند. اقتصاد سلامت برای جمعیت ۸۰ میلیونی کشور، بازاری بزرگ و دارای ظرفیت‌های فراوان است و ورود به این عرصه می‌تواند هم برای سرمایه‌گذاران و هم برای اقتصاد کشور و سلامت مردم تأثیرگذار باشد.

رستمیان ادامه داد: قانون‌نویسان، تدوین‌کنندگان بخش‌نامه‌ها، مدیران ستادی و وزارتخانه‌ها باید قوانینی تدوین کنند که به ارتقای تولید داخلی و افزایش تاب‌آوری کشور منجر شود. در شرایط کنونی ضروری است سیاست‌ها در مسیر افزایش تاب‌آوری قرار گیرند و در این زمینه زمان را از دست ندهیم.

وی اضافه کرد: یکی از تولیدکنندگان اشاره می‌کند که قوانین در گذشته به نفع واردات بوده‌اند؛ زیرا ارز با قیمت پایین در اختیار واردکنندگان قرار می‌گرفت، در حالی که تولیدکنندگان باید ارز مورد نیاز خود را با نرخ آزاد تأمین می‌کردند. این موضوع رقابت را برای تولیدکنندگان داخلی دشوار می‌کرد. با این حال، به نظر می‌رسد شرایط در حال حاضر تا حدودی بهتر شده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید کرد: اداره کل تجهیزات پزشکی باید در شرایط کنونی، فرایند تأیید تجهیزات باکیفیت تولید داخل را تسریع کند و با حمایت‌های تسهیلاتی، رقابت‌پذیری تولید داخلی را افزایش دهد. اگر درصدی از ارز اختصاص‌یافته به واردات تجهیزات پزشکی به حمایت از تولید داخلی اختصاص یابد، این اقدام می‌تواند وابستگی کشور را کاهش دهد و به نفع اقتصاد ملی باشد. همچنین، اجازه واردات ۱۰ درصدی تجهیزات، حتی در مواردی که مشابه آنها در داخل تولید می‌شود، با استفاده از ارز آزاد می‌تواند به حفظ رقابت و پایداری فناوری کمک کند. این رویکرد زمینه‌ساز رشد اقتصادی و بهبود کیفیت محصولات داخلی خواهد بود.

به گفته رستمیان، متأسفانه در دانشگاه‌ها، ارتقای اعضای هیئت علمی عمدتاً بر پایه مقاله‌نویسی استوار است، نه نوآوری، تولید فناوری یا حل مسائل اجتماعی و اقتصادی. این رویکرد نادرست باید اصلاح شود و میان تولید مقاله و فناوری تعادل برقرار شود. مقاله‌ها باید به اثربخشی منجر شوند و در حل مسائل واقعی جامعه نقش داشته باشند. با چنین رویکردی می‌توان به توسعه فناوری‌های نوآورانه و پاسخ‌گویی به نیاز‌های اجتماعی و اقتصادی دست یافت.

وی توضیح داد: دانشگاه باید به‌عنوان فرمانده علمی، تأثیرگذاری اجتماعی و اقتصادی قابل‌توجهی بر جامعه داشته باشد و در پیوست علمی اقدامات اجرایی کشور مشارکت کند. این در حالی است که در برخی کشورها، دانشگاه‌ها ۵۰ درصد از فعالیت‌های خود را به حل مشکلات جامعه اختصاص می‌دهند و تنها ۵۰ درصد دیگر را صرف آموزش در کلاس‌ها و پژوهش‌های نظری می‌کنند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران بیان کرد: متأسفانه در ایران، دانشگاه‌ها معمولاً حضور کمرنگی در میدان عمل دارند و این مسئله می‌تواند مانع از ایجاد تأثیرات مثبت بر جامعه شود. در مواردی که دانشگاه‌ها وارد میدان عمل شده‌اند، موفقیت‌های بیشتری به دست آمده است. این موضوع نشان می‌دهد که باید همکاری میان دانشگاه، صنعت و جامعه تقویت شود.

رستمیان در پایان گفت: همه باید در مسیر افزایش تاب‌آوری کشور گام بردارند؛ از قانون‌نویسان و بودجه‌نویسان گرفته تا سیاست‌گذاران، تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان. همه این گروه‌ها باید در میدان عمل حضور داشته باشند. با اتخاذ تدابیر درست می‌توان کیفیت خدمات را ارتقا داد و وابستگی‌ها را کاهش داد. این رویکرد به تقویت اقتصاد کشور و بهبود کیفیت زندگی مردم کمک خواهد کرد. همکاری و هماهنگی میان تمامی ذی‌نفعان در این مسیر نقشی کلیدی دارد.