اگر در مواضع ایران و آمریکا تعدیل ایجاد نشود، جنگ اجتناب‌ناپذیر خواهد بود

کوروش احمدی در یادداشتی در کانال تلگرامی خود نوشت: «در شرایطی که نقش پاکستان و عمان به دلایلی در روند میانجیگری به حاشیه رفته، قطر بر تلاش‌های خود افزوده و نقش بسیار مهمی در تلاش برای جلوگیری از جنگ دیگری یافته است. در حالیکه همچنان اختلاف بر سر ترتیب و توالی اقدامات طرفین است، طرحی که قطر مطرح کرده و نامه‌ای که ونس به سردار رضایی نوشته، تحرکی را در مذاکرات موجب شده است.

مذاکرات فشرده ۱۲ساعته در جریان سفر هیات قطری به تهران در جمعه گذشته در مورد طرح قطر که با هماهنگی آمریکا ارائه شده بود و سفر یک هیات ایرانی به قطر در روز بعد حاکی از جدیت طرفین بود. نامه ونس نیز بر میزان جدیت تلاش‌ها افزوده است. طرح قطر ظاهرا حاوی یک برنامه اعتمادساز ۷ روزه است که برداشتن گام‌های متناوبی را توسط ایران و آمریکا پیشنهاد می‌کند. مطابق این طرح گویا پیشنهاد شده که ایران در ازای دریافت برخی امتیازات اولیه، اجازه برخی بازرسی‌ها از تاسیسات هسته‌ای را بدهد و چند کشور نیز به عنوان ضامن ایفای نقش کنند.

سخنان دیروز سردار رضایی که اکنون نقش اصلی را به عنوان طرف مذاکره ایفا می‌کند، نه تنها حاکی از ادامه تاکید بر مواضع و شرایط قبلی ایران بود، بلکه حتی حکایت از فراتر رفتن از آن را داشت. ایشان از دریافت «وجوه» در تنگه هرمز صحبت کرد که در تفاهم اسلام‌آباد تعلیق شده بود و در چند ماه گذشته صحبتی از آن نبود. ایشان همچنین روشن کرد که اگر آمریکا شرایط ایران را نپذیرد به نامه ونس پاسخ نخواهد داد. روشن است که چنین سیاستی اگر تداوم یابد، نقش جناح صلح‌جوتر در آمریکا را کاملا خنثی خواهد کرد. همزمان آقای عراقچی نیز در مصاحبه با الجزیره علاوه بر تکرار شروط قبلی ایران بعضی شرایط جدید را که طی هفته‌های گذشته مطرح نمی‌شد، اضافه کرده است: ازجمله «کاهش حضور نیرو‌های آمریکایی در منطقه» و «شناسایی مسیر مورد توافق ایران و عمان در تنگه هرمز و بسته شدن سایر مسیرها» و «بازگشائی تنگه هرمز بر اساس شروط ما.» وی افزوده است که اجرای این شروط «زمینه را برای ازسرگیری مذاکرات با آمریکا در مورد پرونده‌های باقی مانده، فراهم می‌کند.»

مسئله این است که اکنون اختلاف در مورد محتوای توافقِ نهایی نیست، بلکه بر سر گام‌های نخستین، مذاکره در مورد هسته‌ای و مبادله امتیازات در قبل، در جریان یا در بعد از این مذاکرات است. مشکل این است که هدف به تسلیم کشاندن طرف مقابل است که بسیار خطرناک است؛ ضمن اینکه سیاست داخلی نیز دست مقامات دو کشور را تا حد زیادی بسته است و در ایران موجب تغییراتی در تیم مذاکره کننده شده است. ایران خواستار آن است که قبل از شروع مذاکره در مورد هسته‌ای، آمریکا شرایط ایران در مورد تنگه هرمز، لغو محاصره دریایی، لغو تحریم نفتی، آزادی سپرده‌های ایران و… را بپذیرد. آمریکا نیز که تصور می‌کند اگر این امتیازات را قبل از مذاکرات هسته‌ای بدهد، دستش خالی خواهد شد، خواستار آن است که در جریان مذاکره راجع به هسته‌ای در مورد این خواسته‌های ایران نیز مذاکره شود.

اکنون تنها امید این است که در چارچوب طرح قطر و مذاکراتی که در جریان است، تعدیلی در مواضع طرفین حاصل شود. اگر چنین تعدیلی حاصل نشود، ظاهرا جنگ اجتناب ناپذیر خواهد بود. آمریکا اکنون ضمن ادامه مذاکره، مشغول تکمیل یک طرح عملیاتی برای جنگی دیگر است؛ طرحی که با طرح عملیاتی جنگ ۴۰ روزه متفاوت خواهد بود.»