توجه آمریکا به تنگه هرمز به‌عنوان یک ابزار بسیار مهم کاهش پیدا کرده است

علی بیگدلی، درباره دریافت پاسخ آمریکا به پیشنهاد ایران و ارزیابی محتوای این پاسخ، اظهار کرد: در حال حاضر بی‌اعتمادی شدیدی یا شاید حتی بیشتر از گذشته بین ما و آمریکا ایجاد شده است.

وی ادامه داد: مسئله دیگر، ابهامی است که در گفت‌و‌گو‌ها وجود دارد. همچنین به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها از مسئله تنگه هرمز و مسدود شدن آن عبور کرده‌اند و دیگر اهمیت سابق را برای آنها ندارد. با توجه به اینکه روزانه حدود ۱۳ تا ۱۴ میلیون بشکه نفت از این منطقه صادر می‌شود و مجموعه عبور از مسدود شدن آن هم حدود ۲۰ میلیون بشکه بوده است، انتظار می‌رود سطح انتظارات آمریکا در این موضوع بسیار بالاتر رفته باشد.

این استاد دانشگاه افزود: مسئله تنگه هرمز دیگر آن‌چنان مورد توجه آمریکا نیست و ما باید با توجه به شرایطی که اکنون در منطقه حاکم است، یک سیاست و دیپلماسی جدیدتر و انعطاف‌پذیرتری را در پیش بگیریم. بار‌ها گفته‌ام که جنگ به نفع هیچ کدام از طرفین نیست و به نتیجه‌ای نمی‌رسد و باید حتماً در چارچوب یک دیپلماسی نرم به نتیجه برسیم.

بیگدلی تصریح کرد: زمانی که ما ابزار‌های مهمی در اختیار داشتیم، نتوانستیم از آنها استفاده کنیم و آنها را نگه داشتیم. این نگه داشتن ابزار‌ها باعث شد عکس‌العمل‌هایی از طرف آمریکا مطرح شود و عکس‌العمل‌ها الان همین است که روزانه تعداد زیادی کشتی از مسیر عمان عبور می‌کنند. ممکن است ما گاهی شلیک‌هایی هم داشته باشیم، اما اصل قضیه این است که انتظارات بازار انرژی و نفت مورد نیاز تقریبا از این منطقه عبور می‌کند، اما در شرایط فعلی تنگه هرمز دیگر آن ابزار مهم سابق نیست.

وی گفت: بنابراین، بدون توجه به ابزار تنگه هرمز باید دیپلماسی جدیدی را در پیش بگیریم و ما درحال حاضر نمی‌دانیم که پاسخ آمریکا چه بوده است، اما آنچه مسلم است، اول اینکه سطح انتظارات آمریکا بالاست و دوم اینکه توجه آمریکا به مسئله تنگه هرمز به عنوان یک ابزار بسیار مهمی که در دست ما بود، کاهش پیدا کرده است.

بیگدلی در پاسخ به این سوال که آیا آمریکا قصد دارد بازگشایی کامل تنگه هرمز را به مسائل هسته‌ای ایران گره بزند و در این زمینه امتیاز بخواهد، اظهار کرد: دیپلماسی باید در دو مرحله دنبال شود. در مرحله اول، بر محور تنگه هرمز، دارایی‌های ما آزاد شود و این محاصره دریایی برداشته شود و در مرحله بعد درباره تأسیسات هسته‌ای صحبت کنیم. الان مرحله اول منتفی است.

وی ادامه داد: بنابراین، با توجه به پیش‌بینی محتوای پیشنهاد آمریکا، احتمالا باید سراغ مسئله هسته‌ای برویم. حتماً مسئله هسته‌ای مورد نظر آمریکا است و بدون توجه به تنگه هرمز، وارد مرحله دوم شده است. مقامات ما هم اعلام کرده‌اند که تنگه هرمز اعتبار قبلی خود را از دست داده و طبیعی است که یکی از انتظارات اصلی آمریکا این خواهد بود که ما به سمت مذاکرات هسته‌ای برویم.

این تحلیل‌گر مسائل آمریکا تأکید کرد: باز هم تأکید می‌کنم که راه دیگری غیر از این وجود ندارد. من شاید برخلاف خیلی‌ها اعتقاد داشته باشم که باید قبل از انتخابات آمریکا مسئله را برطرف کنیم و اجازه ندهیم که این موضوع به مرحله بعد از انتخابات کشیده شود.

وی با بیان اینکه تنگه هرمز امتیاز خود را از دست داده است، افزود: پیشنهاد من این است که با انتظارات و آرزو‌های درونی خودمان به جنگ دیپلماسی نرویم و دیپلماسی نرم را در پیش بگیریم. با توجه به سختی معیشتی که اکنون مردم گرفتار آن هستند، چاره‌ای جز این نداریم.

بیگدلی در ادامه درباره سفر اخیر بنیامین نتانیاهو به امارات و حضور نماینده عربستان در این سفر و همچنین احتمال شکل‌گیری فضای جدید منطقه‌ای علیه ایران، اظهار کرد: ما اشتباهاتی در سیاست منطقه‌ای داشتیم. اسرائیلی که دشمن سرسخت و درجه یک ما بود، اکنون آمده و در فاصله ۲۰۰ کیلومتری ما قرار گرفته است. باید این را بفهمیم که اشتباهاتی هم داشتیم و اینکه اسرائیل در امارات پایگاه زده، خودش یک زنگ خطر است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: از طرف دیگر، اسرائیل بدون موافقت آمریکا دست به حمله نخواهد زد. درباره حادثه‌ای که در هواپیما رخ داده، هنوز نمی‌دانیم اصل قضیه چه بوده است. اگر این مسئله مربوط به آن ماجرای چاقوکشی بوده باشد، شاید اصلاً طرح ابراهیم با مشکل مواجه شود، اما هنوز موضوع خیلی قطعی نشده است.

بیگدلی تصریح کرد: ممکن است این نشست‌ها سمبلیک هم باشد، البته شیخ‌نشینان علاقه‌مند هستند که این حلقه محاصره و تحریم اقتصادی علیه ایران تنگ.‌تر شود و ایران را در فشار قرار دهند تا در نهایت با یک طرح صلح جامع مواجه شوند تا خطر ایران از سر آنها برطرف شود، اما همانطور که گفتم در شرایط فعلی مقداری ابهام وجود دارد.

وی گفت: غیر از اینکه بی‌اعتمادی در حال گسترش است، این ابهام هم وجود دارد که این نشست‌های منطقه‌ای با چه منظوری شکل می‌گیرد. البته باید با بدبینی به آن نگاه کرد، اما سیاست خودمان را باید تصحیح کنیم و نباید منتظر باشیم تا دشمن شرایطی را به وجود بیاورد و ما براساس تصمیمات دشمن تصمیم بگیریم.

بیگدلی افزود: همین اشتباه را در مورد هرمز کردیم و نباید دوباره آن را تکرار کنیم؛ بنابراین تنها راهی که باقی مانده این است که با یک سیاست و دیپلماسی فعال‌تر و منعطف‌تر به سمت آمریکا برویم و ابتکار عمل داشته باشیم تا مشکلات مان را حل کنیم.