ترامپ تا انتخابات کنگره دست‌به‌عصا راه می‌رود

داوود آقایی با اشاره به اقدام شورای حکام آژانس در تصویب قطعنامه ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت، اظهار کرد: قاعدتا کشور‌های عضو آژانس و خصوصا اعضای NPT باید گزارش فعالیت‌های خود را به آژانس ارائه و به بازرسان برای حضور در سایت‌های هسته‌ای خود اجازه دهند. اما مراکز هسته‌ای ما برای نخستین بار مورد حمله قرار گرفت و ویران شد، بدون اینکه این اقدام با محکومیت دبیرکل آژانس مواجه شود. ما تا پیش از جنگ ۱۲ روزه، همکاری منظمی با آژانس داشتیم و بازرسان نیز گزارش فعالیت ما را ارائه می‌دادند، اما طبیعی است که پس از حمله به دو مرکز فردو و نطنز، ما دیگر نتوانیم آن همکاری عادی خود با آژانس را ادامه دهیم، زیرا آژانس بر خلاف وظیفه خود، نتوانست از مراکز هسته‌ای ما صیانت و حمله انجام‌شده به این سایت‌ها را محکوم کند.

وی ادامه داد: بنابراین، آژانس نمی‌تواند انتظار داشته باشد بازرسانش همچنان به روال سابق بیایند و از مراکز هسته‌ای تخریب‌شده ما بازدید کنند. ضمن اینکه اصلا آیین‌نامه‌ای هم برای چگونگی بازرسی از مراکز هسته‌ای تخریب‌شده وجود ندارد و آژانس آنچنان دچار سیاست‌زدگی شده که طی یک سال اخیر به جای اینکه مطابق با وظیفه خود، آیین‌نامه‌ای را در این زمینه تصویب کند، مرتبا به ایران فشار می‌آورد و ما را به عدم همکاری متهم می‌کند. این رفتار سیاسی و غیرحقوقی، در قطعنامه اخیر شورای حکام نیز خود را نشان داد و فشار آمریکا و تروئیکا باعث ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت شد.

استاد حقوق و روابط بین‌الملل دانشگاه تهران اضافه کرد: در دنیای امروز و در تمام زمینه‌ها، اصل بر بده‌وبستان است و قطعا اگر آژانس به وظایف خود در قبال ایران عمل می‌کرد، ایران نیز به انتظارات آن پاسخ می‌داد. حداقل توقع از آژانس، این است که تجاوز به مراکز هسته‌ای و تهدیداتی که همچنان آمریکا و اسرائیل برای حملات بعدی به سایت‌های ایرانی مطرح می‌کنند را محکوم کند. تا کنون ایران واکنش مناسبی به سیاسی‌کاری‌های آژانس داشته و هیچ دلیلی ندارد که تا زمان تغییر رویکرد آژانس، ایران تغییری در رفتار‌های خود ایجاد کند.

آقایی در تشریح آثار سیاسی ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت، بیان کرد: تا جایی که من خاطرم هست، آژانس تا کنون بیش از ۱۵ بار صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای ایران را تایید کرده است. این موضوع، به تایید نهاد‌های اطلاعاتی آمریکا هم رسیده است. با این وجود، در سال ۲۰۰۶ هم پرونده ایران را به شورای امنیت بردند و ۷ قطعنامه علیه ما تصویب کردند و حتی روسیه و چین نیز به تحریم‌ها علیه ایران رای مثبت دادند و بسیاری از فشار‌های کنونی علیه ایران نیز از همان زمان نشات می‌گیرد. بنابراین، در سطح جهانی نیز برای بسیاری مشخص شده که رویکرد آژانس کاملا سیاسی و تحت فشار آمریکا و اروپاست و لذا بسیاری از کشور‌های جهان، به لحاظ حقوقی برنامه هسته‌ای ایران را محکوم نمی‌کنند.

وی در خصوص چیستی هدف آمریکا و اروپا از ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت علی‌رغم اینکه واضح است به احتمال زیاد، چین و روسیه مانع از تصویب قطعنامه‌ای علیه ایران خواهند شد، گفت: در بحران سوریه نیز آمریکا می‌دانست ارائه پیش‌نویس قطعنامه‌ای برای مجوز حمله به سوریه، با وتوی چین و روسیه مواجه می‌شود، اما باز هم پیش‌نویس چنین قطعنامه‌ای را ارائه داد. همان طور که گفتم، دنیا عرصه بده‌وبستان است؛ چنانچه چین و روسیه یک قطعنامه ضدایرانی که توسط آمریکا ارائه شده را وتو کنند، مدتی بعد که این دو کشور قطعنامه‌ای دیگر را ارائه دهند، آمریکا متقابلا آن را وتو خواهد کرد. بنابراین، اگرچه آمریکا می‌داند ارائه پیش‌نویس قطعنامه ضدایرانی در شورای امنیت با وتوی چین و روسیه مواجه می‌شود، اما کار خود را انجام می‌دهد، هم برای ثبت در تاریخ و هم اینکه بهانه‌ای داشته باشد تا بتواند در جای مناسب و در مورد مسائل دیگر، از چین و روسیه امتیاز بگیرد.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل ادامه داد: این را هم بگویم که اگرچه ممکن است چین و روسیه در شورای امنیت قطعنامه ضدایرانی را وتو کنند، اما همین هم یک منت بر ایران خواهد بود و هزینه دیگری است که به ما تحمیل می‌شود. به لحاظ عملی، آمریکا و اروپا تا کنون هر گونه تحریمی را علیه ما اعمال کرده‌اند؛ لذا وتوی قطعنامه‌های تحریمی توسط چین و روسیه، فقط باعث امتیازخواهی این دو کشور از ما می‌شود.

آقایی در خصوص احتمال حمله گسترده مجدد به ایران، عنوان کرد: هم جنگ ۱۲ روزه پس از قطعنامه ضدایرانی آژانس انجام شد و هم جنگ ۴۰ روزه پس از گزارش آژانس در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران بود. با این حال، من فکر می‌کنم تا آبان‌ماه که انتخابات کنگره برگزار شود، ترامپ دست به‌عصا راه می‌رود، زیرا نمی‌خواهد بحران‌های بیشتری ایجاد کند، چون می‌داند هر گونه افزایش تنش نظامی، منجر به بالارفتن قیمت انرژی در آمریکا می‌شود و محبوبیت ترامپ و آرای جمهوری‌خواهان در انتخابات کنگره کاهش می‌یابد. ترامپ نگران پیروزی دموکرات‌هاست و لذا در این مرحله، به دنبال افزایش تنش نظامی نیست. هرچند اسرائیل چنین چیزی را می‌خواهد، اما آمریکا اجازه نمی‌دهد.

عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با بیان اینکه احتمال حمله گسترده در فردای روز انتخابات کنگره وجود دارد، افزود: پس از برگزاری انتخابات، حدودا یک ماه زمان می‌برد تا اعضای جدید کنگره بر کرسی نمایندگی مستقر شوند و مجلسین تشکیل گردد. ممکن است ترامپ از این فرصت برای حمله به ایران استفاده کند. خصوصا اگر حزب دموکرات پیروز شده باشد، آن بازه یک ماهه آخرین فرصت برای ترامپ محسوب می‌شود و ممکن است نهایت سوءاستفاده را برای حمله به ایران ببرد. آن حمله، قطعا گسترده‌تر از زدوخورد‌های فعلی خواهد خورد.