ابهام قانونی گواهینامه موتورسیکلت بانوان/فقط یک کلمه مانع اجراست

رهنگ عین اله جهانی در نشست «چالش‌های صدور گواهینامه موتورسیکلت بانوان» که با حضور شاور حقوقی و قضایی معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری برگزار شد، گفت: سمت رسمی در پلیس ندارم، اما به عنوان مشاور رئیس پلیس در جا‌هایی که ضرورت داشته باشد همکاری می‌کنم. در قانون تخلفات، ماده ۲۰ مربوط به صدور گواهینامه است. پلیس راهنمایی و رانندگی همیشه به دنبال این بوده که قانون تصویب و از طریق سلسله مراتب ابلاغ شود. همان‌طور که سردار حسینی، رئیس پلیس راهور کشور، بار‌ها اعلام کرده‌اند، منتظر ابلاغ هستند. در مجموعه‌های نظامی و انتظامی وقتی قانونی تصویب می‌شود، ابلاغ رسمی آن از طریق ستاد کل انجام می‌شود.

وی افزود: در پرانتز بگویم زمانی که بازنشسته شدم، در سال ۱۳۸۴ یک تیم هفت نفره تشکیل دادیم و آیین‌نامه رانندگی را بازنگری و اصلاح کردیم. یکی از موضوعاتی که در حوزه صدور گواهینامه بررسی می‌شد، بحث گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان بود. تا قبل از سال ۱۳۸۹، در هیچ‌کجای قانون اشاره نشده بود که ثبت‌نام گواهینامه مخصوص آقایان است. ماده ۲۶ و ۲۷ آیین‌نامه رانندگی، انواع گواهینامه را مشخص کرده و هیچ‌کجا نگفته که متقاضی باید مرد باشد؛ فقط سن، سلامت جسمی و روانی، آزمون آیین‌نامه و مهارت‌های عملی را شرط کرده است.

معاون پیشین پلیس راهور کشور ادامه داد: در سال ۱۳۸۹ بحث گواهینامه موتورسیکلت بانوان داغ شد. بعد آمدند و تبصره‌ای به ماده ۲۰ اضافه کردند که «صدور گواهینامه رانندگی موتورسیکلت برای مردان با نیروی انتظامی است» و برای خانم‌ها مبهم ماند. اصلاً چه ضرورتی داشت این قانون تصویب شود؟ آیا قبلاً گواهینامه برای آقایان با نیروی انتظامی نبود؟ این تبصره فقط یک مرز ایجاد کرد. الان پلیس، چون قانون تخصصی گواهینامه برای آقایان را دارد، هر موقع کلمه «مردان» برداشته شود و اصلاحیه انجام شود، قانون عام و شامل همه می‌شود. به نظر من چیزی اضافه کردن نمی‌خواهد؛ کافی است همان کلمه «مردان» حذف شود.

سرهنگ جهانی گفت: من ۳۶ سال سابقه اجرایی دارم و آخرین شغلم در پلیس راهور کشور بود. الان ۲۰ سال است تدریس حقوق می‌کنم. برای حل این مسئله، کافی است تبصره ماده ۲۰ اصلاح شود. بگذارید به عقب برگردیم و ببینیم چرا این‌قدر حساسیت وجود دارد. آیا در رژیم سابق گواهینامه برای بانوان صادر می‌شد؟ خیر، آن زمان هم صادر نمی‌شد. چرا؟ چون اصلاً برای موتورسیکلت مراجعه و مطالبه‌ای وجود نداشت. آقایان هم کمتر سوار می‌شدند. اما الان یک مطالبه اجتماعی و یک نیاز شده است.

وی افزود: الان نگاه کنید این همه خودرو تک‌سرنشین در ترافیک. اگر بانوان گواهینامه موتورسیکلت داشته باشند، به جای خودرو از منزل تا دانشگاه، محل کار یا مرکز خرید از موتور استفاده می‌کنند. چقدر تعداد خودرو‌ها کم می‌شود و ترافیک روان‌تر می‌شود. روز‌های تردد زوج و فرد را یادتان بیاید؛ وقتی تردد فرد بود، خلوتی بیشتری داشت. اینجا هم اگر خانم‌ها اجازه پیدا کنند با موتورسیکلت تردد کنند، خیلی از مشکلات ترافیکی حل می‌شود. ما برخورد زیادی با خانم‌هایی داریم که می‌گویند اجازه بدهید با موتور گازی یا موتور سی‌سی پایین رانندگی کنیم؛ بنابراین این یک مطالبه اجتماعی است و باید به آن پاسخ داده شود.

معاون پیشین پلیس راهور کشور ادامه داد: هیچ‌کجا نگفته برای بانوان ممنوع است؛ یک ابهام ایجاد کرده‌اند. الان پلیس پیوسته اعلام می‌کند که به محض ابلاغ، اجرا می‌کند. پس معلوم است که پلیس راه‌بند نیست، ابلاغ نشده است. حالا چه کسی باید این ابلاغ را انجام دهد تا به مرحله اجرا برسد؟ من معتقدم آموزش‌های استاندارد، لباس‌های مرتب و بیمه شخص ثالث نیز باید در کنار آن دیده شود. می‌دانید چقدر تصادف داریم؟ یک خانم موتورسوار تصادف می‌کند، مقصر هم نیست، اما، چون گواهینامه ندارد، می‌ترسد بایستد و از مزایای قانونی استفاده کند. اگر آگاه به قوانین باشد، می‌ایستد، پلیس کروکی ترسیم می‌کند و از مزایای بیمه بهره‌مند می‌شود.

سرهنگ جهانی گفت: به واسطه ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی در بخش تعزیرات، رانندگی بدون گواهینامه مجازات نقدی یا حبس قابل تبدیل دارد. اما در محاکم دیدم که دیگر حبس در نظر گرفته نمی‌شود و به جریمه نقدی تبدیل می‌شود. زندان فقط زمانی برای یک راننده در نظر گرفته می‌شود که با ماده ۷۱۸ همخوانی پیدا کند؛ مثلاً سرعت غیرمجاز، ورود ممنوع، تصادف با عابر پیاده روی خط‌کشی و مقصر بودن منجر به مرگ. یکی از بازتاب‌های نبود گواهینامه همین است که فرد ممکن است در تصادف با عابر پیاده، به خاطر نداشتن گواهینامه تبعات سنگین‌تری را بپذیرد.

وی افزود: پیشنهاد من این است که عزیزانی که متولی جلسات هستند، در جمع‌بندی‌های خود به نقش بانوان توجه کنند. اولاً نیمی از جمعیت را بانوان تشکیل می‌دهند. ثانیاً بانوان رانندگی تدافعی دارند، برخلاف برخی آقایان که تهاجمی رانندگی می‌کنند. بانوان آرام و با احتیاط رانندگی می‌کنند و خودشان می‌توانند معلم باشند. ما طرحی در راهنمایی و رانندگی داشتیم به نام «بانوان فرهنگی» که در کاهش تخلفات مؤثر بود. همیاران پلیس دانش‌آموز ۱۸ درصد در کاهش تخلفات مؤثر بودند. حالا یک بانو می‌تواند همین نقش را ایفا کند؛ آموزش بدهد، پیشگیری کند و قانونمند رانندگی کند.

معاون پیشین پلیس راهور کشور ادامه داد: همین الان بانوانی که با موتور رانندگی می‌کنند، بسیاری مهارت دارند، اما گواهینامه ندارند. تصادف هم می‌کنند. بعضی می‌گویند دیدید تصادف کرد؟ می‌گویم قرار نیست یک یا دو بانوی تصادف‌کننده را به کل بانوان تعمیم دهیم. در شهر تهران اولین کشته‌های تصادفات موتورسواران هستند. من روی کلاه ایمنی خیلی حساس هستم. استفاده اجباری از کلاه ایمنی برای حفظ جان خودشان ضروری است. لباس مناسب هم باید بپوشند. موتورسواری اصولی نیاز به آرنج‌بند، زانوبند، کاپشن تجهیزاتی برای حفظ ستون فقرات، دستکش، پوتین یا چکمه، عینک و کلاه ایمنی دارد. بانوان هم می‌توانند لباس متعارف بپوشند و ناظر کنترل گواهینامه و تخلفات را انجام دهد. این مبانی سخت نیست.

سرهنگ جهانی در پایان گفت: یک چیزی در جامعه ناخواسته عادت و عرف می‌شود. این موضوع از آن موارد است که اول خواهان نداشت، اما الان نیاز جامعه است. امیدوارم این جلسات و نشست‌ها منتج به این شود که شاهد ابلاغ مصوبه‌ای از سوی نیروی انتظامی باشیم. یادتان هست موضوع سند خودرو را در دفاتر اسناد رسمی حل کردیم من در دو سال پایانی مسئولیت، با رئیس کانون سردفتران و رئیس ثبت اسناد کشور مناظره‌های زنده تلویزیونی داشتم و اثبات کردیم سندی که پلیس صادر می‌کند سند رسمی است و ضرورتی به مراجعه به اسناد رسمی نیست. مردم ۴۳ سال بی‌جهت رفت‌وآمد کردند. موتورسواری بانوان هم مطرح است و امیدوارم به زودی نتیجه بگیریم و شاهد این تحول باشیم.