جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به چهره‌های قابل اعتماد نیاز دارد

حسین سیمایی صراف امروز در نود و نهمین نشست هم‌اندیشی مسئولان بسیج اساتید سراسر کشور و مراسم تکریم و معارفه رئیس سازمان بسیج اساتید کشور، با تأکید بر اینکه تحقق جذب حداکثری بیش از هر چیز نیازمند اخلاق، اعتماد و رفتار متین است، گفت: استاد بسیجی باید به‌گونه‌ای رفتار کند که حتی دانشجو یا همکار غیرهمفکر نیز بتواند با اعتماد، مشکل، سخن و موضع متفاوت خود را با او در میان بگذارد.

سیمایی در آیین تکریم و معارفه رئیس بسیج اساتید کشور، ضمن قدردانی از خدمات و همکاری‌های دکتر محمد رضا مردانی و تبریک به دکتر پیشوایی، رئیس جدید اظهار داشت: امیدوارم دوره صفا، صمیمیت و همکاری میان وزارت علوم و بسیج اساتید همچنان استمرار یابد و عمق بیشتری پیدا کند.

وزیر علوم با اشاره به تأکید مستمر رهبران انقلاب اسلامی بر ضرورت جذب حداکثری و دفع حداقلی گفت: ما در دوره‌ای قرار گرفتیم که به‌روشنی تجربه کردیم جنگ چگونه موجب انسجام شد، مردم را به یکدیگر نزدیک کرد و اعتماد و افتخار آنان را نسبت به نهاد‌های انقلابی و نیرو‌های نظامی، سپاه، ارتش و بسیج افزایش داد.

وی ادامه داد: اکنون باید ببینیم چگونه می‌توانیم این وضعیت را استمرار ببخشیم و آرمان جذب حداکثری را تحکیم و تقویت کنیم. برای پاسخ به این پرسش، به‌جای ورود به یک بحث علمی مفصل، می‌خواهم به تجربه زیسته نسل خودم اشاره کنم.

وزیر علوم با طرح این پرسش که نسل نوجوان و جوان سال ۱۳۵۷ چگونه جذب انقلاب شد، اظهار داشت: آیا ما کتاب و مقاله خوانده بودیم یا سخنرانی‌های امام را به‌طور کامل مطالعه کرده بودیم؟ خیر؛ ما پیش از هر چیز با شخصیت‌های انقلاب جذب شدیم. وقتی صدای مرحوم آیت‌الله طالقانی را می‌شنیدیم، آرامش پیدا می‌کردیم و وقتی رفتار، منش و شخصیت شهید مطهری و شهید بهشتی را می‌دیدیم، به آنان اعتماد می‌کردیم و احساس افتخار داشتیم.

وی افزود: دیدن این شخصیت‌ها برای ما به‌منزله تصدیق سخنان و اندیشه‌های آنان بود. در رفتار آنان می‌دیدیم که می‌توان محکم بود و در عین حال متین باقی ماند؛ می‌توان در میانه میدان حضور داشت و هم‌زمان اهل اخلاق، اعتدال و انصاف بود. این مسئله برای جوانان آن دوره فوق‌العاده اهمیت داشت.

سیمایی با اشاره به شخصیت شهید آیت‌الله بهشتی گفت: شهید بهشتی از یک‌سو متهم می‌شد که لیبرال و مرفه است و از سوی دیگر، او را به تحجر متهم می‌کردند. بسیار عجیب بود که یک شخصیت را هم‌زمان هم لیبرال و هم متحجر می‌خواندند.

وی اضافه کرد: علت بخشی از این فشار‌ها آن بود که شهید بهشتی لوایح حدود، قصاص و دیات را ارائه کرده بود و از هر دو طرف مورد حمله قرار می‌گرفت. این همان دوره‌ای بود که امام خمینی درباره ایشان فرمودند شهید بهشتی مظلوم زیست و مظلوم به شهادت رسید.

وزیر علوم با دعوت از جوانان به مطالعه تاریخ برخورد‌ها با شهید بهشتی تصریح کرد: شهید بهشتی به مکانی می‌رفت و عده‌ای سخنرانی او را به هم می‌زدند. این سنت سیئه را منافقین در کشور پایه‌گذاری کردند و سخنرانی شخصیت‌های انقلاب، به‌ویژه شهید بهشتی، را مختل می‌کردند؛ اما شهید بهشتی با وجود همه این رفتار‌ها هیچ‌گاه از جاده اعتدال، انصاف و اخلاق خارج نشد.

سیمایی گفت: هنوز صحنه‌های تلویزیون سیاه‌وسفید آن دوران در ذهن من باقی مانده است. شهید بهشتی می‌نشست و با نورالدین کیانوری، دبیرکل حزب توده، و نمایندگان چریک‌های فدایی خلق، علمی و منطقی مناظره می‌کرد. کسانی سخنرانی او را به هم می‌زدند، اما او در تلویزیون با استدلال عملکرد آنان و نقش حزب توده در وقایع تاریخی از جمله ۲۸ مرداد را نقد می‌کرد.

وی با بیان خاطره‌ای از یکی از این مناظره‌ها اظهار داشت: در همان مناظره، هنگامی که کیانوری آیه‌ای از قرآن را اشتباه خواند، شهید بهشتی به‌آرامی متن صحیح آیه را روی کاغذ نوشت و از زیر میز به او رساند تا آیه را درست بخواند.

وزیر علوم ادامه داد: بعد‌ها کیانوری از شهید بهشتی پرسید چرا همان‌جا اشتباه مرا علنی نکردید و مرا در برابر مردم زیر سؤال نبردید؟ کافی بود بگویید کسی که برای مناظره آمده است، حتی نمی‌تواند آیه قرآن را درست بخواند.

سیمایی افزود: شهید بهشتی در پاسخ گفته بود ما انقلاب نکرده‌ایم که یکدیگر را در ملأ عام تخریب کنیم؛ این منش ما و منطق اسلام نیست. من با استدلال، اندیشه و عملکرد شما را نقد می‌کنم، نه اینکه از یک اشتباه برای تحقیر و تخریب شخصیت شما استفاده کنم.

وی تصریح کرد: وقتی شهید بهشتی را می‌دیدیم، درمی‌یافتیم روحانیت یعنی چه و انقلابی‌بودن چه معنایی دارد. وقتی روحانیت مورد انتقاد قرار می‌گرفت، می‌توانستیم بگوییم شهید بهشتی را ببینید و رفتار و منش او را قضاوت کنید.

وی افزود: ما نیز در سن‌وسال خودمان شاید نمی‌توانستیم عظمت شخصیت امام خمینی را به‌درستی درک کنیم، اما شهید بهشتی، شهید مطهری و آیت‌الله خامنه‌ای را می‌دیدیم و به آنان افتخار می‌کردیم.

سیمایی در ادامه با طرح این پرسش که استاد بسیجی امروز چه وظیفه‌ای دارد، اظهار داشت: معتقدم باید همان مسیری را دنبال کنیم که انقلاب در آغاز پیمود. باید بهشتی‌گونه و مطهری‌گونه رفتار کرد و منش آیت‌الله خامنه‌ای را دنبال کرد تا بتوانیم به جذب حداکثری دست پیدا کنیم.

وی افزود: نباید تصور کنیم اگر قرار است کسی جذب ما شود، در نخستین قدم باید کاملاً همفکر ما باشد؛ چنین چیزی محال است. در تاریخ انقلاب و تاریخ دین، اخلاق بر برهان و منطق پیشی گرفته است.

وزیر علوم با اشاره به تاریخ صدر اسلام گفت: باید بررسی کنیم چند نفر صرفاً با استدلال به اسلام گرویدند و چند نفر با دیدن معجزه مسلمان شدند. معجزه اساساً برای اسقاط خصم و پاسخ‌دادن به دشمنان بود، نه برای کسانی که ایمان آورده بودند. مؤمنان با اخلاق پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله جذب ایشان می‌شدند.

وی سپس آیه ۱۵۹ سوره آل‌عمران اشاره کرد و در تشریح این آیه «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ» گفت: خداوند به پیامبر می‌فرماید به‌واسطه رحمتی از جانب خدا با مردم نرم و مهربان شدی و اگر خشن، تندخو و سخت‌دل بودی، مردم از اطراف تو پراکنده می‌شدند. این آیه را باید همیشه به یاد داشته باشیم.

وی افزود: گاهی مشرکان بهانه می‌آوردند و می‌گفتند معجزه‌ای بیاور تا ایمان بیاوریم، اما پاسخ این بود که به‌اندازه کافی معجزه آمده است و کسانی که نمی‌خواهند ایمان بیاورند، با معجزه نیز ایمان نخواهند آورد؛ زیرا آنان به دنبال بهانه بودند.

وزیر علوم تأکید کرد: انسان‌ها صرفاً با سخن مؤمن نمی‌شوند، بلکه با سنخیت و احساس نزدیکی ایمان می‌آورند. مولوی نیز در این زمینه به‌تفصیل سخن گفته است. مردم با پیامبر احساس تناسب و سنخیت پیدا می‌کردند و احساس می‌کردند آنچه خودشان در اعماق وجودشان می‌اندیشند، پیامبر نیز بیان می‌کند.

سیمایی با طرح این پرسش که چرا اخلاق بر منطق و برهان پیشی می‌گیرد، گفت: اخلاق زبان مشترک همه انسان‌های عالم است. چه کسی در دنیا می‌گوید صداقت بد است و چه کسی می‌گوید ظلم خوب است؟ اخلاق زبانی است که همه انسان‌ها، فارغ از دین، مذهب و گرایش خود، آن را درک می‌کنند.

وی با اشاره به شخصیت امام موسی صدر اظهار داشت: به همین دلیل، یک عالم شیعه، معمم و سید مانند امام موسی صدر می‌تواند به لبنان برود و چنان محبوب مسیحیان شود که یک مسیحی درباره او بگوید او تنها امام شیعیان نیست؛ این مسیح سرزمین ماست.

وزیر علوم افزود: امام موسی صدر در مسیر اتحاد لبنان حرکت کرد و جایگاه شیعیان لبنان نیز در ادامه و البته با حمایت انقلاب اسلامی تثبیت شد.

وی همچنین با اشاره به شخصیت شهید سیدحسن نصرالله گفت: یکی از دوستان نقل می‌کرد که شهید نصرالله گفته بود ممکن است ما روزی نباشیم، اما شما مراقب باشید موقعیتی که به برکت جمهوری اسلامی ایران برای لبنان و حزب‌الله ایجاد شده است، به عقب بازنگردد.

سیمایی ادامه داد: خود شهید نصرالله چگونه توانست به شخصیتی محبوب در سراسر لبنان تبدیل شود؟ می‌خواهم بگویم با اخلاق می‌توان کاری کرد که بسیج همچنان بسیج و «لشکر عشق» باقی بماند.

وزیر علوم با بیان اینکه جامعه امروز بیش از صدا‌های بلند به چهره‌های قابل اعتماد نیاز دارد، گفت: بسیجی چهره‌ای قابل اعتماد بوده است و روحانیت نیز مورد اعتماد مردم بوده است. امروز نیز باید حتی آن دانشجو یا همکار دانشکده که همفکر و همراه ما نیست، به ما اعتماد کند.

وی افزود: آن دانشجو یا استاد باید بتواند مشکل، سخن و حتی موضع متفاوت خود را با اعتماد به ما بیان کند. پس از شکل‌گیری این اعتماد است که می‌توانیم با او وارد گفت‌و‌گو شویم و سخن یکدیگر را بشنویم.

سیمایی با تأکید بر اینکه شکاف‌های اجتماعی با دستور پر نمی‌شوند، تصریح کرد: با برچسب‌زدن، تحقیرکردن و سخنرانی‌های یک‌طرفه نیز نمی‌توان این شکاف‌ها را پُر کرد. هرچقدر هم سخنرانی کنیم، اگر اعتماد و ارتباط انسانی شکل نگیرد، نتیجه‌ای حاصل نخواهد شد.

وی ادامه داد: جوانان ما باید در رفتار ما ببینند که می‌توان انقلابی بود و در عین حال متین ماند؛ می‌توان مؤمن بود و اهل گفت‌و‌گو بود؛ می‌توان دین‌دار بود و متحجر نبود؛ می‌توان محکم ایستاد و توهین نکرد و می‌توان منتقد بود و در عین حال، انتقاد دیگران را تحمل کرد.

وزیر علوم گفت: ما امروز بسیار نیاز داریم اقشار ساکت یا به تعبیر رایج، اقشار خاکستری را در همه حوزه‌ها، اعم از استادان، دانشجویان و عموم شهروندان، جذب کنیم.

سیمایی با اشاره به فرازی از کلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام درباره یاران آن حضرت گفت: «وَتَدَبَّرُوا الْفَرْضَ فَأَقَامُوهُ»؛ آنان ابتدا واجب و تکلیف را به‌خوبی فهمیدند و درباره آن تدبر کردند و سپس آن را به پا داشتند. قرآن کریم به دفعات ما را به فهمیدن و تدبر دعوت می‌کند؛ آنان نخست تکلیف را فهمیدند و سپس به آن عمل کردند.

وزیر علوم در پایان بار دیگر از خدمات رئیس پیشین سازمان بسیج اساتید قدردانی کرد و گفت: صمیمانه عرض می‌کنم که دکتر مردانی در این دوره، بازو و همکار بسیار خوبی برای ما بودند. امیدواریم بسیج اساتید در دوره جدید نیز همچنان بازو و همکار دانشگاه و مجموعه آموزش عالی کشور باشد و ان‌شاءالله بر محبوبیت و اثرگذاری آن افزوده شود.