اسرائیل از ابتدا هم برنامه‌ای برای عمل به توافق آتش‌بس غزه نداشت

هادی برهانی، با اشاره به اعلام اجرای مرحله دوم طرح آتش‌بس در غزه، توسط ترامپ، اظهار کرد: این توافق از ابتدا هم مورد قبول اسرائیل نبود. فشار‌های بین‌المللی و منطقه‌ای بر ترامپ برای توقف نسل‌کشی در غزه و خشم افکار عمومی غرب نسبت به رژیم صهیونیستی، باعث شد اسرائیل به توافق آتش‌بس غزه تن دهد، اما از ابتدا هم برنامه‌ای برای عمل نداشت، کما اینکه اساسا تاریخ اسرائیل نشان داده که این رژیم به هیچ توافقی پایبند نیست و تنها به حفظ منافع خود می‌اندیشد.

وی ادامه داد: بر همین اساس، پس از امضای طرح صلح غزه نیز اگرچه بخشی از توافق اجرا و آن نسل‌کشی شدید متوقف شد، اما فشار‌ها بر مردم غزه همچنان ادامه دارد و بیش از نیمی از این باریکه نیز کماکان در اشغال صهیونیست‌هاست. اصلی‌ترین بهانه اسرائیل برای تداوم این وضعیت، سلاح حماس است. بنابراین، نیرو‌های فلسطینی تصمیم گرفتند این بهانه را از دست اسرائیل خارج کنند و لذا حماس به شرط عقب‌نشینی اسرائیل از غزه، موافقت کرد سلاح خود را به یک حکومت فلسطینی در غزه تحویل دهد.

عضو هیأت علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با اشاره به موافقت حماس با تحویل سلاح خود، بیان کرد: طی حدود ۳ سالی که از ۷ اکتبر می‌گذرد، حماس به شدت تضعیف شده و حتی اکنون که این گروه هنوز اسلحه خود را در اختیار دارد، توان سابق خود برای استفاده از این سلاح را از دست داده است. این نتیجه نابرابری در قدرت دو طرف است؛ اساسا حماس هیچ‌گاه آن قدرت نظامی ارتش اسرائیل را نداشته و در ۳ سال اخیر، همان توانش هم تا حد زیادی نابود شده است. اگر حماس بخواهد همچنان با تکیه بر توان محدود خود، سلاحش را حفظ کند، اسرائیل فشار‌ها بر مردم غزه را افزایش می‌دهد و این می‌تواند حتی منجر به فروپاشی ملت غزه شود.

برهانی اضافه کرد: اکنون تعداد قابل توجهی از مردم غزه، این باریکه را ترک کرده‌اند که طبیعی هم هست؛ زیرا مگر شهروندان عادی دیگر چه قدر می‌توانند شرایظ جنگی را تحمل کنند؛ لذا حماس چاره‌ای نداشته بین تداوم وضع موجود و پذیرش یک ابتکار جدید، دومی را انتخاب کند و با نشستن پشت میز مذاکره و پذیرفتن خلع سلاح خود، شرایط جدیدی را برای مردم غزه فراهم آورد. آمریکا نیز قول داده چنانچه حماس خلع سلاح شود، اسرائیل از غزه عقب‌نشینی می‌کند و حکومت در این باریکه، به یک گروه فلسطینی تحت نظارت بین‌المللی سپرده می‌شود. چنین چشم‌اندازی، از این وضعیت فعلی که شاید دیگر هم قابل تداوم نباشد، بهتر است و حماس نیز ناظر به همین مسأله، با خلع سلاح خود موافقت کرده است. با اجرای این توافق، شرایط در غزه نسبت به وضعیت کنونی عادی‌تر خواهد شد و حتی ممکن است زمینه بازسازی این باریکه نیز فراهم گردد.

وی در خصوص آینده احتمالی حماس پس از خلع سلاح و واگذاری اداره غزه به یک گروه فلسطینی تحت نظارت سازمان ملل، عنوان کرد: ظاهرا قرار است سلاح حماس در غزه انبار شود تا اگر روزی اسرائیل نخواست به توافق عمل کند، حماس این توان را داشته باشد که مجددا به عرصه عملیات نظامی بازگردد. در هر صورت، حماس اعلام کرده این یک تصمیم‌گیری استثنائی در شرایط فعلی مردم غزه بوده، اما قطعا می‌خواهد به عنوان یک گروه سیاسی به فعالیت خود ادامه دهد. با توجه به اینکه حماس همچنان پرطرفدارترین سازمان فلسطینی در غزه است، می‌تواند قدرت سیاسی خود در غزه را حفظ کند.

این تحلیلگر مسائل خاورمیانه با اشاره به اینکه از یک سو حماس تحویل سلاح خود را به عقب‌نشینی اسرائیل از غزه مشروط کرده و از سمت دیگر، رژیم صهیونیستی نیز اعلام کرده تنها در صورت تحویل خلع سلاح حماس، حاضر به خروج از غزه می‌شود، گفت: این یک بن‌بست دیگر در مسیر اجرای توافق صلح غزه است که البته به نظر نمی‌رسد غیرقابل حل باشد. این احتمال وجود دارد که با تلاش‌های دیپلماتیک و تحرکات میانجی‌گران، طرفین به تفاهمی برای اجرای تدریجی و متقابل توافق برسند. اسرائیل ترجیح می‌دهد این توافق اجرا نشود، اما تحت فشار‌های بین‌المللی قرار دارد، زیرا تمام کشور‌ها از جمله آمریکا، خواهان پیشرفت توافق صلح غزه هستند؛ لذا اگر حماس با خلع سلاح خود موافقت کند، احتمالا اسرائیل دیگرراهی برای فرار از اجرای توافق نداشته باشد.

برهانی با بیان اینکه به نظر می‌رسد احتمالا دولت اسرائیل اجرای توافق صلح را به بعد از انتخابات موکول کند، افزود:، زیرا جریان راست افراطی صهیونیستی، با عقب‌نشینی از غزه، بازسازی این باریکه و فعالیت سیاسی حماس، موافق نیست و اگر دولت فعلی اسرائیل به این تحولات تن دهد، شانسش برای پیروزی در انتخابات کاهش می‌یابد. بنابراین، دستکم تا پیش از برگزاری انتخابات کنست در آبان امسال، دولت نتانیاهو مرحله دوم توافق صلح غزه را اجرا نخواهد کرد یا تنها به صورت حداقلی، با اجرای آن موافقت می‌کند.