تعهد در برابر تعهد؛ اجرای توافق به پایبندی آمریکا بستگی دارد

اسماعیل بقایی در نشست خبری خود با اصحاب رسانه، با اشاره به اینکه در آستانه عاشورا و تاسوعای حسینی قرار داریم، اظهار کرد: فرهنگ عاشورا طی قرن‌ها در آیین، سنت، زندگی و حیات روزمره ما و در حافظه جمعی ملت ایران حضور داشته است.

وی ادامه داد: شهادت سید الشهدای انقلاب، حضرت آیت الله خامنه‌ای، و یاران وفادار ایشان ایستادگی ملت ایران در برابر فشار و تهدید و حفظ همبستگی و امیدواری، همگی از برکات این فرهنگ عاشورایی است. عاشورا بیش از روایت نبرد، روایت پایداری انسان در دفاع از کرامت و عزت خویش است و این پیام در بزنگاه‌های تاریخی در رفتار و منش ایرانیان قابل مشاهده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به اینکه با توجه به قطعنامه شورای حکام، آیا برنامه‌ای برای بازدید آژانس از تاسیسات هسته‌ای ایران وجود دارد؟ گفت: ما دیداری با مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی و برنامه‌ای برای بازدید آژانس از تاسیسات آسیب دیده هسته‌ای ایران نداریم. روال جاری را ادامه خواهیم داد و روال جاری روشن است.

بقایی با اشاره به عدم همراهی برخی کشور‌ها با قطعنامه شورای حکام افزود: رای منفی روسیه و چین و نیجریه بسیار ارزشمند بود. کشور‌هایی هم با رای ممتنع خود مخالفت خود را با این تحرک سیاسی ابراز کردند. البته ما بسیار گله‌مند از برخی کشور‌های منطقه هستیم که به این قطعنامه رای مثبت دادند.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که گمانه‌زنی در خصوص دارایی‌های آزاد شده ایران و محدودیت استفاده از آن به شکل دادن مواد کشاورزی به ایران مطرح شده است، تصریح کرد: برای ما هم جالب است که فلسفه جنگ که پیش‌تر اعلام کرده بودند از بین‌بردن تمدن ایران است، به ثروتمند کردن کشاورزان آمریکا تغییر کرده است. هر طور به صلاح کشور باشد تصمیم می‌گیریم و درباره خرید کالا هم وزارت کشاورزی ما هر طور تشخیص دهد تصمیم می‌گیرد و محدودیتی در این رابطه نیست.

وی درباره مجوز فروش نفت ایران هم یادآور شد: مجوز‌های صادر شده برای فروش نفت از دیروز اجرایی شده است. سایر موارد هم مشخصا درباره هزینه‌کرد دارایی‌های مسدود شده ایران به همین ترتیب است. اموال مسدود شده ایران در دسترس است و هر طور تشخیص دهیم برای تامین کالا‌های مد نظر کشور استفاده می‌شود.

بقایی در خصوص به حاشیه‌رانده‌شدن اروپایی‌ها در مذاکرات اخیر ایران و آمریکا خاطرنشان کرد: خود کرده را تدبیر نیست و اروپایی‌ها با رفتار خود طی این دو سال خود را به حاشیه راندند. در داستان موسوم به اسنپ‌بک، طرف‌های اروپایی هیچ اختیاری از خود نشان ندادند. در جریان دو جنگ تحمیلی علیه ایران مواضع ناشایست اتخاذ کردند. اروپا باید تصمیم بگیرد رفتار مسئولانه داشته باشد و با نق‌زنی جایگاه اروپا ارتقا نمی‌یابد.

وی در پاسخ به ادعای ونس مبنی بر اینکه هیات ایرانی پس از تهدیدات ترامپ جلسه را ترک نکرده است، گفت: جلسه چهارجانبه از حدود ساعت ۳ بعد از ظهر شروع و یک ساعت و نیم ادامه داشت و قرار شد با وقفه نیم ساعته جلسه ادامه یابد. در این فاصله با اظهارات تهدیدآمیز مقامات آمریکایی مواجه شدیم و نشست چهارجانبه بعد از آن تشکیل نشد و تبادل پیام از طریق میانجی‌ها ادامه یافت. پس از تصمیم به توقف مذاکرات چهارجانبه تماسی با طرف آمریکایی نداشتیم. در دفاع منافع ایران از هر ابزاری استفاده می‌کنیم و مصلحت این بود از طریق میانجی‌ها به تبادل پیام ادامه دهیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که در مذاکرات سوئیس درباره نحوه توقف جنگ در لبنان به چه شکل توافق شده است؟ گفت: از ابتدای آتش‌بس تا امروز شاهد تداوم تجاوزات رژیم صهیونیستی در لبنان بودیم و تعهد آمریکا در این خصوص روشن است و عذر و بهانه‌ای برای تداوم اقدامات رژیم صهیونیستی در لبنان قایل پذیرش نیست. سازوکاری که با حضور ایران و آمریکا و قطر پاکستان درباره لبنان تفاهم شد، ناظر بر نظارت بر حسن اجرای مفاد بند یک یادداشت تفاهم مبنی بر توقف جنگ در لبنان و جلوگیری از بروز برخورد نظامی است. درباره اصل آن تفاهم شد و درباره جزییات باید بحث شود.

بقایی در خصوص صدور مجوز برای فروش نفت و مشتقات پتروشیمی ایران از سوی آمریکا، گفت: مجوز صادر شده است، مجوز دیروز توسط وزارت خزانه داری آمریکا صادر شد و قابلیت اجرا دارد.

وی در پاسخ به سوالی درباره پیگیری حقوقی نقش فعالانه برخی کشور‌ها در تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، گفت: این امر را مستندسازی و پیگیری می‌کنیم و اینکه مقامات آمریکایی بر این امر صحه گذاشتند مسئولیت کشور‌ها را سنگین‌تر می‌کند و هر طرفی که به هر نحوی از جمله در اختیار گذاشتن سرزمین و امکانات و فضای خود به این اقدام غیر قانونی مساعدت کرده است، مسئولیت بین المللی دارد و ما از هر فرصتی برای پیگیری استفاده می‌کنیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که آیا در این دور مذاکرات درباره مسائل موشکی صحبت شده است؟ گفت: مطلقا موضوع توانمندی دفاعی و موشکی ایران نه بخشی از گفت‌و‌گو‌ها بوده و نه هیچ‌گاه موضوع مذاکره با هیچ طرفی است.

بقایی در خصوص این سوال که وزیر خارجه فرانسه طی مصاحبه‌ای اعلام کرد بدون موافقت فرانسه لغو تحریم‌های ایران ممکن نیست و ما باید در این مذاکرات نقش داشته باشیم، توضیح داد: این حرف‌ها لاف است. برخی کشور‌های اروپایی عادت کرده‌اند که هم از یک سو خود را از روند‌های بین المللی به حاشیه برانند و از سوی دیگر هر روندی که راه می‌افتد به نوعی در صدد تخریب و کارشکنی بر می‌آیند. این رویکرد‌ها زیبنده کشوری مثل فرانسه نیست. فرانسه اگر تمایل دارد به عنوان کشور مسئولیت‌پذیر و دارای جایگاه در سطح بین الملل شناخته شود باید در رویکرد خود تجدید نظر کند.

وی در پاسخ به اینکه آیا قرار است ۶ میلیارد از پول‌های بلوکه شده ایران توسط قطر پرداخت شود؟ گفت: برای ما مهم این است که به دارایی‌های به‌ناحق مسدود شده ایرانیان دسترسی داشته و از آنها برای تامین هرآنچه ایران به آن نیازمند است استفاده کنیم. اینکه به چه نحوی این امر محقق شود تعهد آمریکا است.

بقایی درباره علت خروج خبرنگاران از جلسه سوئیس و محل اجلاس، تصریح کرد: ما برای کار تبلیغاتی و رسانه‌ای به سوئیس نرفته بودیم و این نشست در راستای پیگیری اجرای تعهدات طرف مقابل طبق یادداشت تفاهم ۲۸ خرداد رخ داد و هر آنچه باعث شود این هدف اصلی تحت الشعاع قرار گیرد ضرورت ندارد و احساس کردیم نیازی به این برنامه نیست.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که آیا مساله هسته‌ای در آینده مذاکرات بین ایران و آمریکا مطرح می‌شود، بیان کرد: موضوع هسته‌ای در کنار رفع تحریم‌ها دو موضوعی است که طبق یادداشت تفاهم قرار است درباره آن در بازه زمانی ۶۰ روزه صحبت شود؛ اما آغاز مذاکره در این خصوص منوط به اجرای بند‌های مشخصی از یادداشت تفاهم است. بخشی از بند‌ها محقق شده، بخشی در حال اجرا است. در نشست سوئیس جز بیان کلی مواضع توسط طرف آمریکایی هیچ گفت‌وگوی جزئی‌ای درباره موضوع هسته‌ای نداشتیم. ما هم پاسخ مقتضی دادیم. درباره تحریم‌ها هم همچنین بود و برای شروع مذاکرات در این دو موضوع باید دید وضعیت اجرای تعهدات به چه سمتی می‌رود.

بقایی در خصوص این سوال که خبری به نقل از یکی از مقامات قطر در خصوص برگزاری نشست ایران و کشور‌های حاشیه خلیج فارس منتشر شده است، گفت: باید با کشور‌های همسایه بتوانیم سازوکاری برای اطمینان از امنیت کشور‌های منطقه فراهم کنیم و به این اصل پایبند هستیم. قبلا خود پیشنهاد کرده بودیم در این راستا گفت‌و‌گو بین کشور‌های منطقه انجام شود و از هر سازوکاری که بدون مداخله و حضور نیرو‌های نظامی بیگانه در راستای تامین امنیت منطقه باشد استقبال می‌کنیم.

وی در پاسخ به سوالی در خصوص تعهدات آمریکا برای جلوگیری از حمله رژیم صهیونیستی به لبنان و مکانیزم ایران در صورت نقض این امر، گفت: با رویکرد مسئولانه و حسن نیت از همه ابزار‌ها برای اطمینان از ایفای تعهدات طرف مقابل استفاده کردیم. طرف ما بر اساس یادداشت تفاهم ۲۸ خرداد، دولت آمریکا است. ما تاکید کردیم تعهد در برابر تعهد است. در صورتی که طرف‌های مقابل تعهدات خود را اجرا نکنند نمی‌توانند انتظار داشته باشند ایران یک‌سویه به تعهدات خود ادامه دهد.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که آیا تحریم‌های بانکی نیز برداشته خواهند شد؟ توضیح داد: آنچه دیروز مجوز آن صادر شد، مجوز لازم برای فروش نفت و محصولات پتروشیمی و مشتقات نفتی ایران همراه با همه لوازم کار است. یعنی باید مسائل بیمه‌ای و حمل و نقل و بانکی در ضمن این مجوز رعایت شود. درباره سایر تحریم‌ها نیز قرار است در بازه ۶۰ روزه درباره آن صحبت کنیم و تعهد آمریکا مبنی بر رفع همه تحریم‌های ثانویه و اولیه روشن است. درباره این موضوع باید در روز‌های پیش رو صحبت کرد.

بقایی در خصوص این سوال که آیا آقای قالیباف به چین سفر م کنند و دغدغه ایران در مذاکرات چیست؟ تاکید کرد: بله قرار است این سفر انجام شود. دغدغه ایران حفظ حقوق و منافع ایران است. ابهامی نیست که ایران از مجرای دیپلماسی دنبال تامین چه حقوق و منافعی است.

وی در پاسخ به اینکه آیا در خصوص آزادسازی اموال ایران کارگروهی تعیین شده است؟ گفت: کارگروهی برای اجرای تعهدات طرف مقابل داریم، اما درباره این موضوع خاص باید دسترسی آزادانه به این دارایی‌ها داشته باشیم و بانک مرکزی بتواند از این دارایی‌ها برای خرید کالا‌های مد نظر استفاده کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که آقای عراقچی توییت زدند و گفتند طرح بزرگ توسعه اقتصادی ایران اجرا شده است، گفت: درباره ابعاد این موضوع در نشست سوئیس بین کارشناسان اقتصادی و طرف‌های مقابل گفت‌و‌گو شد. این موضوعات جزییات زیادی دارد که بخشی از آن صحبت شده و بخش دیگر هم ادامه دارد و باید طی هفته‌های آینده در خصوص نحوه اجرای آن به جمع‌بندی برسیم.

بقایی در خصوص این سوال که نقش عمان در مدیریت تنگه هرمز چیست؟ تصریح کرد: ایران و عمان دولت ساحلی تنگه هرمز هستند و برای اطمینان از تردد ایمن کشتی‌ها در این مسیر باید هماهنگی لازم بین طرفین رخ دهد. در جریان سفر آقای قالیباف به مسقط هم این موضوع بین طرفین بحث شد.

وی در پاسخ به اینکه ایران در قبال امتیازات آمریکا، چه تعهداتی به آمریکا داده است، گفت: ما امتیازی دریافت نکردیم بلکه بخشی از حقوق تضییع‌شده ایران را موفق شدیم از آمریکا باز پس گیریم. وقتی از اموال مسدود شده ایران صحبت می‌کنیم از امتیاز صحبت نمی‌کنیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که شمار قابل توجه مردم کشور‌های همسایه به ویژه افغانستان، مشتاق حضور در مراسم تشییع رهبر شهید هستند و تدابیر وزارت خارجه در این امر چیست؟ گفت: انتظار داریم تعداد زیادی از مردم افغانستان در این مراسم تاریخی شرکت کنند. تدابیر لازم از سوی سفارت ایران در کابل و کنسولگری مربوطه اتخاذ شده است.

بقایی در خصوص این سوال که با توجه به دخالت عمارات در جنگ اخیر علیه ایران روابط سیاسی ایران و عمارات به چه شکل خواهد شد؟ اظهار کرد: آینده روابط ما با کشور‌های منطقه نمی‌تواند بدون تاثیرپذیری تحولات اخیر باشد. از ناحیه رفتار نامناسب برخی کشور‌های منطقه آسیب زیادی متحمل شدیم و این موضوع حتما در حافظه جمعی ایرانیان باقی می‌ماند. انتظار داریم کشور‌هایی که در جریان جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی امکانات در اختیار طرف مقابل قرار دادند از هر فرصتی برای جبران استفاده کنند. ما اصرار داریم روابط بین کشور‌های منطقه بر اساس رعایت حاکمیت ملی و حسن همجواری باشد، اما تجربه تلخ تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی با همراهی کشور‌های منطقه را فراموش نمی‌کنیم و در تنظیم روابط خود این امر را مدنظر قرار می‌دهیم.

وی در پاسخ به سوالی درباره لزوم خروج نیرو‌های امنیتی آمریکا از منطقه، عنوان کرد: دو تعهد مشخص در متن یادداشت تفاهم دیده شده است؛ نخست اینکه تا ظرف ۳۰ روز بعد از توافق نظامی نیرو‌های نظامی آمریکا از منطقه پیرامونی ایران خارج شوند و درباره جزئیات آن باید حین گفت‌و‌گو‌های آینده بحث شود. دیگری این است که در بازه زمانی مذاکرات آمریکا به نیرو‌های موجود خود در منطقه اضافه نکند. اجرا هر دو موضوع را رصد می‌کنیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به آخرین وضعیت ۴ شهروند بازداشت‌شده در کویت، یادآور شد: مقامات کویتی از ایفای تعهدات خود طبق موافقت‌نامه‌های بین المللی طفره می‌روند. دولت کویت موظف است اجازه دسترسی کنسولی به این شهروندان دهد. سفارت ما مستمرا پیگیر این امر است.

بقایی در پاسخ به اینکه هدف سفر هیات ایرانی و آقای قالیباف و عراقچی به عمان چیست؟ گفت: رابطه ما و عمان ممتاز است. موضع‌گیری دولت عمان در حین تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی و آمربکا مسئولانه بود. عمان در ۲۰ سال اخیر نقش مهم در جلوگیری از تنش داشته است. عمان دولت ساحلی تنگه هرمز است. این سفر هم دو جانبه و در راستای تقویت مناسبات ایران و عمان است و هم اینکه قرار است در این گفت‌و‌گو‌ها و در این سفر درباره ادامه هماهنگی‌ها درباره تنگه هرمز گفت‌و‌گو شود.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به چرایی سفر رئیس جمهور به پاکستان عنوان کرد:سفر رئیس جمهور به پاکستان سفر به یک کشور همسایه و دوست است. ما با پاکستان به ویژه با توجه به نقش میانجیگری او روابط مهمی داریم. در چند ماه اخیر مقامات پاکستانی در سطوح مختلف سفر‌هایی به ایران داشتند و این سفر در پاسخ به سفر‌های قبلی مقامات پاکستانی و در جهت توسعه روابط دو جانبه است.

بقایی در خصوص این سوال که اعضا و جزئیات کمیته نظارت بر اجرای تفاهم‌نامه ۱۴ بندی چیست؟ گفت: فعلا درباره تشکیل ۴ گروه تفاهم شده است که اجرای بخش‌های مختلف یادداشت تفاهم را رصد کنند. کمیته عالی پیگیری اجرای یادداشت تفاهم شامل نمایندگان ایران و آمریکا و دو کشور میانجی است. این کارگروه هم در سطح پایین‌تر فعالیت خود را از دیروز شروع کرده است.

وی در پاسخ به سوالی در خصوص سفر روبیو به کویت و بحرین توضیح داد: هر سازوکار امنیتی در منطقه باید منحصرا بر مبنای تفاهم و همکاری بین کشور‌های منطقه باشد و ثابت شد حضور نظامی آمریکا چه بلایایی برای منطقه به دنبال دارد و امیدواریم کشور‌های منطقه از این سه ماه درس گرفته باشند که حضور نظامی آمریکا منجر به تفرقه در منطقه ما است. آزموده را آزمودن خطا است.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که با توجه به برداشتن تحریم‌های نفتی ما، در مرحله بعد قرار است چه بندی اجرا شود؟ گفت: هم‌زمان همه بند‌ها مد نظر است و این‌گونه نیست که مرحله‌بندی کنیم. برخی از بندها، یعنی بند‌های یک، چهار، پنج، ۱۰ و ۱۱ یادداشت تفاهم پیش‌شرط شروع مذاکرات برای توافق نهایی است، اما هم‌زمان درباره اجرا تمام بند‌ها کار را پیش می‌بریم.

بقایی در خصوص این سوال که در بین این مذاکرات چه تضمینی وجود دارد که خون شهدا پایمال نشود، گفت: این دو هیچ منافاتی ندارد. یادداشت تفاهم برای خاتمه جنگ با مجموعه‌ای از تعهدات مشخص است. از همه ابزار‌های و امکانات باید برای پیگیری اجرای عدالت درباره تک تک ایرانیان و خسارات اموال و دارایی‌های ایران باید استفاده کنیم. این موضوع در مسیر‌های خود از سوی همه جهات ذی‌ربط باید پیگیری شود. مصمم هستیم جدی‌تر از قبل این موضوع را پیگیری کنیم.