عمر سیاسی نتانیاهو به پایان رسیده است

علی بیگدلی درباره ارزیابی‌اش از روند مذاکرات و اقدامات اسرائیل در حمله به لبنان و پذیرش دیرهنگام خاتمه جنگ در لبنان گفت: در لحظه‌های حساسی هستیم. هم ما و هم آمریکا باید فشار بیاوریم؛ ما به حزب‌الله فشار بیاوریم و آمریکا نیز فشار بیشتری به اسرائیلی‌ها وارد کند. به هر صورت، نمی‌خواهم بگویم سرنوشت خود را با حزب‌الله قطع کنیم، اما بحث این است که به حزب‌الله یادآوری کنیم مقداری خویشتنداری کند. در این شرایط حساس، هیچ راهی جز مذاکره برای ما و برای آمریکایی‌ها باقی نمانده است. ما تنها از طریق مذاکره می‌توانیم به مشکلات خود خاتمه بدهیم.

وی ادامه داد: شرایط، بسیار حساس است. ترامپ در آمریکا تحت فشار زیادی قرار دارد؛ ما هم تحت فشار هستیم، به‌دلیل گرانی قیمت‌ها و مسائل معیشتی که تا حدی وضعیت ما را دشوار کرده است. از طرف دیگر، نتانیاهو در اواخر عمر سیاسی خود قرار دارد و این عمر سیاسی زمانی خاتمه پیدا می‌کند که دست از جنگ بردارد و در همین شرایط به خانه بازگردد. در آن صورت حتما کابینه‌اش سقوط خواهد کرد و قطعا محاکمه خواهد شد، زیرا هم خودش و هم همسرش پرونده اختلاس دارند و ممکن است زندانی شوند؛ همان‌طور که ترامپ گفت اگر من نبودم زندان بودی. واقعیت هم همین است، احتمال زندان وجود دارد.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: مسئله سوم این است که هرچه اختلاف میان آمریکا و اسرائیل عمیق‌تر شود، شانس پیروزی نتانیاهو در انتخابات آینده کمتر خواهد شد. البته ما نمی‌خواهیم به نقطه‌ای برسیم که تا زمان انتخابات وضعیت بسیار پیچیده شود. باز هم تکرار می‌کنم که شرایط بسیار حساس است. نتانیاهو چیز زیادی برای از دست دادن ندارد؛ چراکه در پایان عمر سیاسی خود قرار دارد و به سقوط بسیار نزدیک است، به‌ویژه اینکه هم در داخل اسرائیل و هم در درون حزب خود با فشار شدیدی مواجه شده است.

وی با اشاره به سفر تیم مذاکره‌کننده ایران به سوییس گفت: با شنیدن خبر سفر آقای عراقچی و قالیباف طی روز گذشته به سوییس خوشحال شدم؛ چراکه در هر صورت ما باید موقعیت حساس کنونی را درک کنیم و این فرصت را از دست ندهیم. ادامه دادن این وضعیت برای ما دشوار است. جامعه در حال رنج و ناراحتی است. اسرائیل متوجه شده است که اگر بخواهد این توافق میان ایران و آمریکا را برهم بزند، بهترین راه آن است که حزب‌الله را بمباران کند و این وضعیت می‌تواند ادامه مذاکرات ما با آمریکا را به خطر بیندازد.

ترامپ دیگر فرصت جنگیدن ندارد و اجازه جنگ جدیدی هم ندارد

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل درباره برخی مخالفت‌ها از سوی مخالفان تفاهم‌نامه در آمریکا و فشار به ترامپ گفت: در مورد مشکلاتی که در داخل آمریکا، مخصوصا در کنگره، برای ترامپ به وجود آمده و حتی در افکار عمومی مطرح است، انتظار ما این است که اگر این تفاهمنامه به قرارداد منتهی شد، این قرارداد به تأیید کنگره آمریکا برسد تا جنبه قانونی پیدا کند و با صدور یک قطعنامه در شورای امنیت هم تأیید شود تا مانند سرنوشت برجام نشود که رئیس‌جمهور بعدی بتواند آن را برهم بزند. ما هم در مجلس باید آن را تصویب کنیم تا از هر دو سو به صورت قانون درآید.

بیگدلی گفت: بنابراین آن مسئله خیلی تعیین‌کننده نیست. یعنی مخالفانی که در داخل داریم تا حدی کاهش یافته‌اند و صدایشان کوتاه‌تر شده است و در آمریکا هم همین‌طور است. آنها خیلی اهمیت ندارند و تصور نمی‌کنم آقای ترامپ تحت فشار این افکار مخالف عقب‌نشینی کند. او به اندازه کافی رأی دارد، زیرا اکثریت نمایندگان و مجلس سنا از حزب جمهوری‌خواه هستند. حال اگر یکی دو نماینده دموکرات یا حتی جمهوری‌خواه مخالفت کنند، چندان مهم نیست. او اکثریت دارد و قطعاً می‌تواند پیش ببرد.

وی تاکید کرد: ترامپ دیگر فرصت جنگیدن ندارد و اجازه جنگ جدیدی هم ندارد. هزینه جنگ به حدود ۳۵ تا ۴۰ میلیارد دلار رسیده است و امکان ندارد که جنگ تازه‌ای را آغاز کند. همان‌طور که گفتم، ما در موقعیت حساسی قرار داریم و باید هرچه سریع‌تر از این موقعیت استفاده کنیم.

ترامپ علاقه زیادی به حضور پاکستان و قطر در مذاکرات ندارد

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل درباره ارزیابی‌اش از حضور نقوی، وزیر کشور پاکستان، در ایران و اینکه گفته شده بود که اگر لازم باشد حتی هیئتی از پاکستان هم به ژنو خواهد رفت تا در مذاکرات حضور داشته باشد، گفت: تا حدی آقای ترامپ علاقه‌مندی زیادی نشان نداده است که پاکستان و قطر در این مذاکرات شرکت کنند، زیرا نمی‌خواهد به آنها سهمی بدهد و ترجیح می‌دهد ابتکار عمل کاملا در دست خودش باشد. شاید هم کار چندان نادرستی نکند. البته تا همین‌جا از آنها قدردانی شده که در پیشبرد این روند نقش میانجی داشته‌اند، اما اینکه پاکستان حضور مستقیم داشته باشد، مشخص نیست. اگر وزیر امور خارجه یا آقای شهباز شریف به عنوان نخست‌وزیر پاکستان در مذاکرات حاضر شوند، چون پاکستان یک کشور هسته‌ای است، این حضور ممکن است بر جایگاه آقای ونس سایه بیندازد.

بیگدلی گفت: به همین دلیل معمولاً چنین کاری انجام نمی‌شود و آداب دیپلماسی اجازه چنین وضعیتی را نمی‌دهد. به همین دلیل آمریکایی‌ها چندان تمایلی ندارند. شاید ما هم تمایلی نداشته باشیم که مثلاً وزیر خارجه پاکستان یا آقای شریف حضور داشته باشند، زیرا آنها به اندازه کافی از این میانجیگری سهم خود را گرفته‌اند. ترامپ هم می‌خواهد همه امتیازات را به نام خود ثبت کند و سهمی به دیگران ندهد. به نظر من در نهایت چنین خواهد شد که در لحظه‌های تصمیم‌گیری و امضای تفاهمنامه، هیچ‌یک از کشور‌هایی مانند قطر یا پاکستان حضور نداشته باشند.

وی گفت: پیش‌تر هم مذاکرات مستقیم انجام شده بود. در پاکستان هم آقای قالیباف و مقامات آمریکایی به‌صورت مستقیم گفت‌و‌گو کردند. حتی جالب است که معاون رئیس‌جمهور آمریکا هم اظهارنظر پراکنده‌ای کرده و گفته است که اگر جمعه بود و ترامپ در پاریس حضور داشت، شاید خودش هم در مذاکرات شرکت می‌کرد. البته نخواسته این موضوع را به‌طور مستقیم اعلام کند، زیرا از نظر سیاسی اهمیت زیادی دارد.

بیگدلی همچنین درباره پایبندی ترامپ به انجام تعهداتش در تفاهم نامه گفت: این یک یادداشت دیپلماتیک است. رئیس‌جمهور ما آن را امضا کرده و ایشان هم امضا کرده‌اند. از نظر تشریفاتی تا اینجا روند مناسبی طی شده است. ما هم نشان داده‌ایم که علاقه‌مندیم مذاکرات با حسن نیت ادامه پیدا کند و شروع آن هم خوب بوده است. مشکل بر سر مسئله تأسیسات هسته‌ای بود که درباره آن به توافق رسیدیم. مسئله دوم موضوع غنی‌سازی ۶۰ درصدی بود که قرار شد زیر نظر کارشناسان آمریکایی و کارشناسان آژانس، در داخل کشور به سمت رقیق‌سازی برود. این مسئله چندان دشوار نیست.

اکنون که نتانیاهو تا حدی از صحنه این جنگ کنار گذاشته شده، فکر نمی‌کنم جنگ دیگری آغاز شود

وی تاکید کرد: نه آمریکا و نه ایران گزینه دیگری ندارند. جنگ نتوانست مشکل را حل کند؛ در غیر این صورت، همان چهل روز نخست سرنوشت دیگری بر ما حاکم می‌شد. اما مقاومت شکل گرفت و ادامه یافت و نشان داد که جنگ نمی‌تواند مسئله را حل کند. نتانیاهو بود که برای رهایی خود تلاش می‌کرد به جنگ دامن بزند و از آن بهره‌برداری سیاسی کند.

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل گفت: اکنون که نتانیاهو تا حدی از صحنه این جنگ کنار گذاشته شده، فکر نمی‌کنم جنگ دیگری آغاز شود. درباره ترامپ هم برخی نوشته‌اند که موضوع به بازی‌های جام جهانی مربوط است، اما واقعیت این است که حتی اگر جام جهانی هم تمام شود، این به معنای آغاز جنگ نیست. این پرسش مطرح می‌شود که چرا باید چنین اتفاقی بیفتد؟ چه چیزی تغییر خواهد کرد؟ آیا صرفا پایان یک رویداد جهانی می‌تواند باعث حمله نظامی شود؟ چنین منطقی وجود ندارد. به نظر می‌رسد که راه‌های آغاز جنگ برای ترامپ بسیار محدود شده است؛ بنابراین راهی جز رسیدن به نوعی آشتی و تفاهم باقی نمی‌ماند. امیدواریم این تفاهم در نهایت به یک قرارداد رسمی منتهی شود و آن قرارداد هم، همان‌طور که گفتم، هم در آمریکا، هم در شورای امنیت سازمان ملل و هم در مجلس ما به تصویب برسد.

میان ما و شیخ‌نشینان خلیج فارس بعید است روابط خصمانه‌ای شکل بگیرد

بیگدلی دربخش دیگری از صحبت‌هایش درباره روابط ایران با کشور‌های همسایه حاشیه خلیج فارس گفت: طبیعی است که ترمیم این روابط قدری زمان ببرد، اما این کشور‌ها تمایلی ندارند که با ما اختلافات عمیقی داشته باشند؛ اختلافاتی که به قطع رابطه یا سردی شدید روابط منتهی شود. شرایطی پیش آمده بود که ما در تنگنا قرار داشتیم. از سوی دیگر، ادعای ما این است که پایگاه‌های نظامی آمریکا را هدف قرار داده‌ایم. این کشور‌ها شاید بیش از آنکه از ما ناراحت باشند، از آمریکایی‌ها ناراحت‌اند که حمایت عملی قابل توجهی از آنها نکرده‌اند.

وی گفت: ممکن است پس از جنگ، ترکیب ژئوپلیتیک منطقه تغییر پیدا کند؛ پیش از این هم تغییراتی رخ داده و احتمال دارد شکل سیاسی منطقه نیز دچار دگرگونی شود. ممکن است نیرو‌های جدیدتری وارد منطقه شوند، مانند پاکستان که پیمان نظامی با عربستان امضا کرده است. احتمال دارد ترکیه نیز تلاش‌هایی انجام دهد، اما، چون عضو ناتو است، عملاً نمی‌تواند در چنین ماجرا‌هایی دخالت مستقیم داشته باشد. از سوی دیگر، چون اردوغان اخوانی است مورد قبول سایر کشور‌ها نیست. به‌عنوان مثال، عربستان با اخوان المسلمین مخالف است اگرچه قطر ارتباطاتی دارد، اما مصر ممکن است نقش فعال‌تری ایفا کند. با این حال، شانس پاکستان برای ایفای نقش بیشتر است.

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل گفت: ممکن است در منطقه جبهه‌بندی‌های جدیدی شکل بگیرد، اما به‌طور کلی میان ما و شیخ‌نشینان خلیج فارس بعید است روابط خصمانه‌ای شکل بگیرد که به قطع یا دشمنی آشکار منتهی شود. اگر این جنگ نیز پایان یافته باشد، به نفع آنها هم هست، زیرا خودشان نیز در وضعیت ناامنی قرار گرفته بودند.