حمایت ۷۰ درصدی از قرارداد‌های توسعه دستیار هوش مصنوعی

دکتر حسین افشین امروز شنبه، ۳۰ خرداد در مراسم معرفی پیشرفت پروژه‌های دستیار هوش مصنوعی با تأکید بر ضرورت فرهنگ سازی در حوزه هوش مصنوعی، گفت: توسعه و استقرار هوش مصنوعی بدون همکاری دانشگاه‌ها، همراهی پژوهشگران و صبوری فعالان این حوزه امکان‌پذیر نیست و تحقق اهداف این حوزه نیازمند مشارکت گسترده دانشگاه‌ها و مراکز علمی است.

وی افزود: از نظر علمی، وضعیت کشور در حوزه هوش مصنوعی مطلوب است و ایران در رتبه‌های ۱۲ تا ۱۴ دنیا قرار دارد، اما در زمینه کاربردپذیری و بهره‌برداری عملی از این ظرفیت‌ها هنوز با وضعیت مطلوب فاصله داریم. البته در سال گذشته پیشرفت‌هایی حاصل شده، اما همچنان مقاومت‌هایی در زمینه استفاده از داده‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی وجود دارد.

افشین با تاکید بر اینکه امروز شیوه مدیریت در دنیا تغییر کرده است، ادامه داد: در گذشته تصمیم‌گیری‌ها عمدتاً مبتنی بر تجربه و قضاوت افراد بود، اما اکنون شرکت‌ها و سازمان‌های موفق، مجموعه‌هایی هستند که توانایی مدیریت داده را دارند. در واقع محور اصلی تصمیم‌گیری از انسان به سمت داده و هوش مصنوعی حرکت کرده است.

وی با اشاره به سیاست‌های معاونت علمی برای ترویج حکمرانی داده‌محور، اظهار کرد: تلاش کرده‌ایم فرآیند تصمیم‌گیری در وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی به سمت داده محوری سوق پیدا کند. هدف از توسعه دستیار‌های هوش مصنوعی نیز این نیست که به جای مدیران تصمیم‌گیری کنند، بلکه قرار است اطلاعات و تحلیل‌های لازم را در اختیار تصمیم‌گیران قرار دهند تا کیفیت تصمیمات ارتقاء یابد.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: از ابتدای اجرای این طرح نیز نگاه ما به آن، یک پروژه مقطعی و محدود نبوده است. دستیار‌های هوش مصنوعی پروژه‌هایی زنده و پویا هستند که باید به صورت مستمر به‌روزرسانی شوند و بتوانند در کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و بهبود تصمیم گیری‌ها نقش‌آفرینی کنند. امروز آثار و نتایج این رویکرد را در برخی دستگاه‌ها مشاهده می‌کنیم. برای نمونه، در حوزه نفت قرارداد‌های بزرگی در زمینه هوشمندسازی منعقد شده و پروژه‌های هوشمندسازی چاه‌های نفتی در حال اجرا است. این اتفاق نشان می‌دهد که دستگاه‌های اجرایی و صنایع مختلف به تدریج به مزایای استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها پی برده‌اند.

افشین با اشاره به حمایت‌های معاونت علمی از پروژه‌های دستیار هوش مصنوعی، گفت: مطابق وعده‌ای که داده بودیم، تلاش کردیم حمایت‌های لازم از مجریان پروژه‌ها انجام شود و حتی در برخی موارد پرداخت‌ها و حمایت‌های مالی زودتر از مراحل نهایی تأیید صورت گیرد تا روند اجرای طرح‌ها با سرعت بیشتری دنبال شود.

وی ادامه داد: در مدل جدید حمایت از این پروژه‌ها مقرر شده است معاونت علمی تا ۷۰ درصد هزینه قرارداد‌های توسعه‌ای را تأمین کند تا زمینه ادامه فعالیت پروژه‌ها فراهم شود. البته این حمایت صرفا با هدف تأمین منابع مالی نیست، بلکه هدف اصلی آن است که دستگاه‌های متقاضی نیز در موفقیت پروژه سهیم باشند و نسبت به نتایج آن احساس مسئولیت کنند.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور تأکید کرد: اگر یک دانشگاه یا شرکت پس از یک دوره همکاری نتواند دستگاه متقاضی را نسبت به اثربخشی پروژه متقاعد کند، ادامه حمایت از آن توجیهی نخواهد داشت. به همین دلیل معتقدیم دستگاه بهره‌بردار باید به‌عنوان متقاضی اصلی در قرارداد حضور داشته باشد و در فرآیند توسعه و بهره‌برداری از محصول مشارکت کند. در گام بعدی، همکاری میان دانشگاه‌ها، شرکت‌ها و دستگاه‌های اجرایی تقویت خواهد شد تا پروژه‌هایی که توانسته‌اند رضایت و اعتماد بهره‌برداران را جلب کنند، مسیر توسعه خود را ادامه دهند و از حمایت‌های بعدی برخوردار شوند.

افشین با اشاره به رویکرد معاونت علمی در حمایت از پروژه‌های دستیار هوش مصنوعی، گفت: هدف ما صرفا حمایت مالی از این پروژه‌ها نیست، بلکه باید زمینه‌ای فراهم شود که این دستیار‌ها به خلق ارزش و ثروت منجر شوند و بتوانند آثار ملموس و قابل اندازه‌گیری در دستگاه‌های اجرایی ایجاد کنند.

وی مهمترین بهره‌بردار این دستیار‌های هوشمند را خود وزارتخانه‌ها دانست و یادآور شد: نخستین مجموعه‌ای که باید ضرورت استفاده از این ابزار‌ها را احساس کند، دستگاه‌های اجرایی و وزارتخانه‌های متقاضی هستند.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با اشاره به الزامات ورود پروژه‌ها به مرحله بعدی، اظهار کرد: تا ۱۵ تیرماه فرصت تعیین شده برای تکمیل تعهدات وجود دارد و دانشگاه‌ها یا وزارتخانه‌هایی که به تعهدات خود عمل نکرده باشند، وارد فاز بعدی پروژه نخواهند شد.

وی ادامه داد: برای ورود به مرحله دوم، وزارتخانه متقاضی باید به معاونت علمی اعلام کند که مسئولیت پروژه دستیار هوش مصنوعی را می‌پذیرد و در تأمین هزینه‌های آن مشارکت خواهد داشت. بر این اساس، ۳۰ درصد هزینه پروژه باید از سوی دستگاه متقاضی پرداخت شود و معاونت علمی نیز ۷۰ درصد باقی‌مانده را تأمین خواهد کرد.

افشین خاطرنشان کرد: تأکید ما بر پرداخت سهم دستگاه متقاضی از ابتدای کار به این دلیل است که اطمینان حاصل شود آن دستگاه واقعاً خواهان اجرای پروژه و بهره‌برداری از نتایج آن است. معاونت علمی به تعهد خود برای تأمین ۷۰ درصد هزینه‌ها پایبند خواهد بود، اما مشارکت مالی دستگاه بهره‌بردار نیز ضروری است.

وی افزود: در مرحله جدید تلاش می‌کنیم با همکاری نزدیک‌تر وزارتخانه‌ها، خدمات و قابلیت‌های دستیار‌های هوش مصنوعی متناسب با نیاز‌های واقعی دستگاه‌های اجرایی توسعه پیدا کند تا میزان درگیری و مشارکت بهره‌برداران در پروژه افزایش یابد.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با تأکید بر اهمیت این طرح، گفت: پروژه دستیار‌های هوش مصنوعی از جمله برنامه‌های مهم دولت در حوزه تحول دیجیتال و حکمرانی هوشمند به شمار می‌رود و اهمیت آن به اندازه‌ای است که بار‌ها در جلسات و مباحث مرتبط با مدیران ارشد و وزرا مورد توجه قرار گرفته است.

وی ادامه داد: البته لازم است نتایج این پروژه‌ها به‌تدریج در عملکرد دستگاه‌ها نمایان شود و مدیران ارشد، وزرا و معاونان دستگاه‌های مختلف آثار واقعی آن را در فرآیند تصمیم‌گیری و مدیریت مشاهده کنند. هدف ما اجرای پروژه‌های نمایشی نیست، بلکه باید دستاورد‌های عملی و قابل بهره‌برداری ایجاد شود.

افشین با اشاره به برخی پروژه‌های در دست اجرا، اظهار کرد: امروز خودِ صنعت و وزارتخانه به این جمع‌بندی رسیده‌اند که هوشمندسازی برای صرفه‌جویی حیاتی است؛ به‌طوری که قرارداد‌های بزرگ هوشمندسازی برای ۳۷ چاه نفت مستقل و ۳۷ مورد دیگر در بدنه صنعت در حال اجرا است.

وی افزود: بخش‌هایی مانند صنعت نفت، حوزه گردشگری و سایر دستگاه‌های اجرایی با بهره‌گیری از دستیار‌های هوش مصنوعی می‌توانند فرآیند‌های تصمیم‌گیری خود را هوشمندتر کرده و تصمیمات دقیق‌تر و کارآمدتری اتخاذ کنند.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور تأکید کرد: توسعه این دستیار‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تحول در نظام تصمیم‌سازی کشور باشد و مسیر حرکت دستگاه‌های اجرایی به سمت حکمرانی داده‌محور را تسریع کند.

رییس بنیاد ملی نخبگان با اشاره به ادامه حمایت معاونت علمی از پروژه‌های موفق دستیار هوش مصنوعی، گفت: هر زمان که یک وزارتخانه یا دانشگاه آمادگی خود را برای ادامه همکاری اعلام کند و درخواست رسمی ارائه دهد، معاونت علمی آمادگی دارد موضوع را پیگیری کرده و زمینه انعقاد قرارداد‌های سال دوم را برای دانشگاه‌ها و شرکت‌های مجری فراهم کند.

وی افزود: البته انتظار ما این است که تعامل میان دانشگاه‌ها، شرکت‌ها و دستگاه‌های اجرایی در طول یک سال نخست اجرای پروژه شکل گرفته باشد و بهره‌بردار نیز نسبت به ادامه همکاری و توسعه پروژه متقاعد شده باشد.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور ادامه داد: شکل‌گیری این تعامل میان دانشگاه و دستگاه‌های اجرایی یکی از دستاورد‌های مهم و ارزشمند این طرح محسوب می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز توسعه همکاری‌های گسترده‌تر در حوزه فناوری‌های نوین باشد.

وی خاطرنشان کرد: اجرای پروژه دستیار‌های هوش مصنوعی علاوه بر اهداف کاربردی و اجرایی، آثار قابل توجهی نیز در حوزه علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها به همراه داشته است.

افشین اظهار کرد: یکی از نتایج مثبت این طرح، تقویت هسته‌های پژوهشی، گروه‌های علمی و هسته‌های دانشجویی فعال در حوزه هوش مصنوعی در دانشگاه‌های کشور بوده است؛ موضوعی که می‌تواند به توسعه سرمایه انسانی و ارتقای توان علمی کشور در این حوزه کمک کند.

وی افزود: اگرچه این پروژه از ابتدا با رویکردی کاربردی و مسئله‌محور طراحی شده بود، اما در عمل توانست به توسعه فعالیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه در دانشگاه‌ها نیز کمک کند و زمینه شکل‌گیری ظرفیت‌های جدید در حوزه هوش مصنوعی را فراهم سازد.