نخبگان جذب‌شده باید گره‌گشای مشکلات دستگاه‌های اجرایی باشند

حسین افشین عصر سه‌شنبه در نشست با نخبگان، دانشگاهیان و فناوران استان اردبیل با اشاره به آخرین دیدار رهبر شهید با جمعی از نخبگان اظهار کرد: این امر نشان دهنده این است که حاکمیت کشور به نخبگان و حوزه دانش‌بنیان اهمیت ویژه‌ای می‌دهد و شاید در بدنه، برخی اتفاق‌ها بیفتد که نخبگان احساس کنند این امر کمرنگ است، اما با این وجود اهمیت ویژه‌ای به این بحث می‌دهیم و پس از هر نشستی یا آیین‌نامه‌ای اصلاح شده است و یا تغییر دادیم و تلاش کردیم مسیر آسانتر شود.

وی در پاسخ به پرسش‌ها و دغدغه‌های نخبگان حاضر در این نشست، بیان کرد: برای طرح شهید احمدی روشن محدودیتی نداریم و بر اساس طرح‌هایی که می‌آید، تصمیم‌گیری می‌شود؛ برای نمونه در سال ۱۴۰۳ هشت هسته را در اردبیل پشتیبانی کردیم و سال ۱۴۰۴ تنها ۲ هسته مورد پشتیبانی قرار گرفتند؛ چون در مجموع پنج درخواست از استان داشتیم که سه مورد تکراری بود و ۲ مورد دیگر را تایید کردیم.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور افزود: بر این اساس انتظار داریم بنیاد نخبگان استان به هسته‌ها کمک بیشتری بکنند و ارتباط بهتری در راستای پذیرش هسته‌ها با بنیاد ملی برقرار کنند، اما کیفیت برای ما مهم است و راه خوبی هم هست برای اینکه بتواند اثربخشی نخبگان را در جامعه تقویت کند، چون وقتی راهبر ما هیات علمی می‌شود، اتفاقی می‌افتد که دانشجو‌ها بتوانند مساله واقعی بخش صنعت یا حاکمیت را حل کنند.

وی عنوان کرد: در هیات‌های اندیشه‌ورز به دلیل سیر طولانی که برای تصویب طرح‌ها وجود داشت، این اختیار را از امسال به بنیاد‌های استانی می‌دهیم که طرح‌های پیشنهادی را تصویب کنند و نظارت ما پسینی باشد و ارزیابی ما در انتهای زنجیره قرار بگیرد و بر اساس میزان مثمر ثمر بودن، سهمیه استان را هر بار بیشتر کنیم.

افشین اضافه کرد: انتظار می‌رود طرح‌های پیشنهادی نخبگان به هیات‌های اندیشه‌ورز در نقاط قوت استان‌ها اتفاق بیفتد؛ این هیات‌ها به کمک دستگاه‌های اجرایی می‌آیند تا نخبگانی که در حوزه‌های مختلف متخصص هستند، حمایت مالی شوند که ایده پخته گردد و طرح ارایه شود و یک مشکل استانی به واسطه آن برطرف گردد.

وی تصریح کرد: انتظار نداریم نخبگان برای حل مشکلی در استان در یک سال معجزه کنند، بلکه هدف ما از تشکیل هیات‌های اندیشه‌ورز این است که ابتدا نخبگان مسایل را ملموس‌تر درک کنند؛ زیرا در مواردی ایده در حد نظری خوب است، اما در عمل قابل اجرا نیست و میدان اجرا محدودیت‌هایی دارد که اجازه عملیاتی شدن ایده را نمی‌دهد.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور گفت: می‌خواهیم این مساله بین نخبگان و دستگاه‌های اجرایی حل شود و اگر نخبگان کمی صبر کنند، ممکن است از آنها برای حل مشکلات کشور هم استفاده کنیم؛ از همین رو از نخبگان می‌خواهیم صبور باشند؛ زیرا موضع علم موضع صبر است و باید ابتدا مقتضیات را درک کنند، سپس عمل کنند و نسبت به ویرایش ایده‌ها اقدام نمایند تا حل مساله اتفاق بیافتد.

نخبگان مستخدم دولت، سازمان‌ها را متحول نمایند

وی در پاسخ به پرسشی در مورد نگهداشت نخبگان در دستگاه‌های اجرایی، بیان کرد: سوای کسانی که از مسیر بنیاد ملی نخبگان جذب دستگاه‌ها می‌شوند، باید آیین‌نامه را برای افرادی که خود پیش‌تر در دستگاه جذب شدند، تغییر دهیم، اما به دلیل بار مالی که دارد، آیین‌نامه آن چهار سال در دولت مانده بود، اما با رایزنی صورت گرفته با سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور اداری و استخدامی کشور، آیین‌نامه مربوطه تدوین شد و بهمن ۱۴۰۳ مصوب شد.

افشین با تاکید بر حمایت از نخبگان افزود: با توجه به شرایط کشور در حال حاضر امکان گسترش دامنه مصوبه وجود ندارد، اما به طور حتم این امر دیده خواهد شد؛ چون بر این باور هستیم که باید بتوانیم نخبگانی که سوای سهمیه ما توانستند وارد دستگاه‌های اجرایی شوند را هم نگه داریم.

وی اظهار کرد: از سوی دیگر از نخبگانی که به دستگاه‌های اجرایی می‌روند، انتظار‌هایی داریم؛ ما نخبگان را سفیران خود می‌دانیم، شاید دستگاه‌ها هنوز ظرفیت پذیرش نخبگان را نداشته باشند، اما در نهایت آنها باید بروند و آن قسمت را ارتقا دهند؛ ممکن است در ابتدای امر کاری به یک نخبه سپرده شود که بسیار پایین‌تر از توان او باشد، اما نخبگان باید با ارایه طرح و ایده خود، آن سازمان را متحول کنند.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور بیان کرد: برخی طرح‌های بنیاد ملی نخبگان از جمله شناسایی و تشخیص آن مربوط به خود بنیاد است، اما سهمیه‌ای که دستگاه‌ها می‌دهند بسیار کمتر است؛ برای نمونه در فراخوان سوم یک هزار و ۵۰۰ سهمیه دادند، در حالی که نزدیک به ۳۲ هزار و ۷۰۰ نخبه حائز شرایط نام‌نویسی کرده بودند.

وی افزود: از همین رو امکان جذب بسیاری از نخبگان فراهم نبوده است و ما خود مجبور شدیم نخبگان را دسته‌بندی کنیم و بر اساس بالاترین امتیاز‌ها افراد را برای جذب به دستگاه‌ها معرفی کنیم؛ فراخوان چهارم هم به دلیل اینکه هنوز دستگاه‌ها اعلام نیاز نکرده‌اند، صادر نشده است.

فراخوان جذب نخبگان پس از تعیین تکلیف پست‌ها صادر می‌شود

افشین عنوان کرد: البته بسیاری پست‌های اعلامی را هم ارزیابی می‌کنیم تا در سطح نخبگانی باشد و در این راستا تا کنون تنها یک دستگاه (معاونت توسعه روستایی) نیاز خود را اعلام کرده است که بر اساس آن فراخوان صادر کردیم و نام‌ها را گرفتیم و سه برابر ظرفیت به دستگاه معرفی کردیم تا پس از انتخاب آنها، ابلاغ مربوطه را صادر کنیم که جذب اتفاق بیافتد.

وی گفت: طرح جهت و طرح شهید شهریاری از نظر ساختاری شبیه یکدیگرند و علاقه به گسترش هم داریم، اما با ۲ مانع روبه‌رو هستیم که شامل منابع مالی و پست است؛ در طرح جهت سهمیه بنیاد ملی نخبگان ۲۰ درصد استخدامی‌های وزارت علوم و وزارت بهداشت است که هنوز این وزارتخانه اعلام نکردند و در حال بررسی در کمیسیون است و احتمال می‌رود سهمیه به ۲۰۰ نفر برسد.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور با اشاره به محدودیت شرکت افراد طرح‌هایی مانند جهت یا شهید شهریاری، تصریح کرد: می‌خواهیم رقابت به صورت عادلانه باشد و از همین رو محدودیتی برای شرکت افراد در این طرح در نظر گرفته شده است.

وی افزود: سال ۱۳۹۸ تا سال ۱۴۰۳ به نخبگانی که از مسیر طرح جهت استخدام شده بودند، پستی تعلق نگرفته بود که با پیگیری صورت گرفته همه پست‌ها را تسویه کردیم و از ۱۴۰۳ تا کنون بدهی داریم و ۱۵۰ نفر معرفی کردیم که به عضویت هیات علمی درآمدند، اما پست داده نشده که قرار است تا پایان تیرماه انجام شود.

افشین با تاکید بر اینکه فراخوان بعدی تا تعیین تکلیف کامل پست‌ها صادر نخواهد شد و از همین رو هم فراخوانی در فصل بهار صادر نکردیم، امیدواریم با حل مشکل برای فصل بهار بتوانیم فراخوان بدهیم که البته برای نخبگان جزو پنج درصد پست ویژه شخص است و افراد بین پنج تا ۱۰ درصد از طریق فراخوان و به درخواست دانشگاه انجام می‌شود.

وی با بیان اینکه در برخی دستگاه‌ها از جمله در بنیاد ملی نخبگان سقف جذب پر شده است، گفت: باید فضا برای شکوفایی نخبگان فراهم شود، اما قرار نیست همه نخبگان جذب دستگاه‌های دولتی شوند، هرچند فرهنگ جذب نخبگان در حال جا افتادن است، اما باید به قانون تبدیل شود؛ در طرح شهید صیاد برای خدمت سربازی هم بر اساس توافقی که با ستاد کل نیرو‌های مسلح می‌رسیم، سالانه تعدادی را معرفی می‌کنیم.

حساب صندوق فناوری اردبیل به دلیل بازنگرداندن منابع مسدود است

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور اضافه کرد: هرگونه تسهیلاتی که بخواهیم بدهیم، منابع ما به صندوق‌ها و بانک‌ها می‌رود و نقطه آخر بانک است و آنها هم بر اساس ضابطه‌های خود عمل می‌کنند؛ هر چند در این زمینه تلاش می‌کنیم و اگر صندوق پژوهش و فناوری استان فعالتر باشد، می‌تواند این قسمت را هم تسهیل کند.

وی تصریح کرد: اگر صندوق استانی منابع را به صندوق نوآوری و شکوفایی بازگشت ندهد، در وهله نخست تخلف کرده است و در نتیجه ما هم باید به دیوان محاسبات پاسخگو باشیم و از همین رو جلوی حساب صندوق بسته می‌شود؛ در پی این بودیم که با توجه به افزایش سرمایه‌ای که داشتیم به صندوق پژوهش و فناوری اردبیل ۱۵ هزار میلیارد ریال خط اعتبار بدهیم، اما به دلیل تسویه نکردن منابع برگشتی پیشین، حساب آن مسدود شده است.

افشین افزود: با این وجود تلاش می‌کنیم با همکاری که صندوق استان و پارک علم و فناوری انجام می‌دهد، ارایه ضمانت از سوی نخبگان آسانتر شود تا بتوانند از تسهیلات معانت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری استفاده کنند.

وی در پاسخ به درخواست تحصیل بدون کنکور نخبگان در مقاطع بالاتر نیز عنوان کرد: آیین‌نامه آن نیاز به اصلاح دارد که پیگیری خواهد شد؛ هرچند این امر مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی داشت که لغو شد و در حال اصلاح رویه هستیم تا افراد حائز شرایط، گیر کنکور و استرس اضافه نیفتند، که البته موافقان و مخالفان جدی هم دارد.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور گفت: برای زیرساخت شرکت‌های خصوصی تا سقف ۸۰ میلیارد ریال می‌توانیم تسهیلات بدهیم که البته با توجه به قیمت کنونی ساخت و ساز به ازای هر مترمربع، عدد زیادی نیست، اما امیدواریم مجلس شورای اسلامی کمک کند تا در مصوبه‌ها بتوانیم تسهیلات بهتری بدهیم.

وی در خصوص مشکل مرکز داده و هوش مصنوعی، تشریح کرد: مرکز داده مربوط به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است، اما در حوزه هوش مصنوعی برخی تامین‌کنندگان داریم و در حال تعیین ساز و کاری بر مبنای بازار هستیم تا همه خدمات مورد نیاز را به صورت برخط به همه نقاط کشور بدهیم.

افشین ادامه داد: علت عقب‌ماندگی ما در زمینه هوش مصنوعی مربوط به زیرساخت است، وگرنه در حوزه نیروی انسانی در دنیا رتبه دوم را داریم و وضعیت خوب است، اما از نظر زیرساخت خیلی پایین هستیم که برطرف خواهد شد.

وی عنوان کرد: ساختمان کارخانه نوآوری را هم بر اساس قولی که از استاندار اردبیل گرفتیم، قرار شد تا سه ماه دیگر مرحله نخست را تکمیل کنند و تحویل دهند تا حمایت لازم از اجرای مرحله دوم این طرح را انجام دهیم و تا پایان سال در اختیار نخبگان قرار بگیرد و امیدواریم مدیریت پارک علم و فناوری اردبیل از ظرفیت ماده پنج هم به خوبی استفاده کند.

مسکن و خودرو نخبگان پیگیری می‌شود

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور همچنین به محدودیت اعتباری بنیاد ملی نخبگان اشاره کرد و گفت: همه بودجه بنیاد پنج هزار میلیارد ریال و مجموع بودجه بنیاد علم یک هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال است که با در نظر گرفتن تورم سالانه، مجبور هستیم حمایت‌ها را محدودتر و سخت‌گیری را بیشتر کنیم.

وی عنوان کرد: این در حالی است که برخی کشور‌های دیگر دنیا نزدیک به ۱۰ تا ۱۱ میلیارد دلار بودجه حمایتی دارند که قابل قیاس نیست؛ برای حمایت مناسب در بنیاد ملی نخبگان دست‌کم به ۱۰۰ هزار میلیارد ریال نیاز داریم و البته این مسئولیت ما است که باید پیگیری کنیم.

وی با اشاره به قول استاندار اردبیل برای تامین مسکن نخبگان افزود: برای تامین خودرو هم در حال پیگیری هستیم و امیدواریم نمایندگان مجلس هم کمک کنند تا بتوانیم دست‌کم فاصله ثبت‌نام تا بازار برای افراد شاخص را کاهش دهیم و در دولت این آمادگی را داریم که به نخبگان کمک کنیم.

افشین در مورد صدور کارت نخبگان نیز توضیح داد: پیش‌تر سیاست این بود که به هیچ‌کس کارت نخبگانی داده نشود، چرا که ممکن است از آن سوءاستفاده شود، اما تصمیم گرفتیم برای اعضای بنیاد کارت صادر کنیم که آماده شده است و در مرحله نخست کارت برندگان جایزه علامه طباطبایی داده شد، سپس برندگان طرح جهت و اعضای هیات علمی را به تدریج آغاز کردیم تا بتوانیم به واسطه آن برخی امکانات را با کمک مجلس شورای اسلامی مهیا کنیم و نخبگان بتوانند برخی مزایای کشور را در حوزه علم و فناوری استفاده کنند.