تعرض به دانشگاه‌های ایران، تعرض به کل جامعه علمی جهان محسوب می‌شود

حسین سیمایی صراف در نشست اصلی روز نخست دهمین اجلاس وزیران آموزش و علوم سازمان همکاری شانگهای، ضمن قدردانی از میزبانی شایسته جمهوری بلاروس و دبیرخانه سازمان شانگهای، به تبیین دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران در حوزه همکاری‌های علمی منطقه‌ای پرداخت.

وزیر علوم ایران با اشاره به چالش‌های فرامرزی، چون تغییرات اقلیمی، بحران منابع آب و انرژی، امنیت غذایی و تحولات هوش مصنوعی، همکاری‌های علمی منسجم را «ضرورتی حیاتی برای آینده نوع انسان» خواند و بر ظرفیت‌های بی‌بدیل تمدنی و دانشگاهی کشور‌های عضو سازمان شانگهای تأکید کرد.

سیمایی در ادامه با افشای واقعیت تلخ حملات نظامی، تخریب و ترور دانشگاه‌ها و دانشمندان ایرانی در یک سال اخیر، نهاد‌های علمی و فرهنگی را خط قرمز هرگونه جنگ و ستیز خواند و تأکید کرد که دانشگاه‌ها به جای قربانی منازعات، باید پناهگاه امن اندیشه، گفت‌و‌گو و امید باشند.

وزیر علوم ایران با طرح این پرسش بنیادین که «آیا جامعه جهانی اجازه خواهد داد اصیل‌ترین کانون‌های تمدنی قربانی خشونت شوند؟»، از جامعه علمی جهان و سازمان‌های بین‌المللی خواست تا در دفاع از صیانت و امنیت دانشگاه‌ها، دانشمندان و مراکز علمی، موضعی روشن‌تر، مسئولانه‌تر و قاطع اتخاذ کنند و هشدار داد که «امنیت دانشگاه‌ها، امنیت آینده بشریت است.

سیمایی با بیان اینکه «ما اساتید و پژوهشگرانی را از دست دادیم که زندگی خود را وقف آموزش و گسترش مرز‌های دانش کرده بودند»، خاطرنشان ساخت که دانشگاه ایران فقط متعلق به یک کشور نیست و «فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های کشور ما در سراسر جهان مشغول تحقیق و کار هستند.»

وی تأکید کرد که تعرض به دانشگاه‌های ایران، تعرض به کل جامعه علمی جهان محسوب می‌شود و سکوت در برابر این حملات، تداوم خشونت علیه علم و تمدن را به همراه خواهد داشت.

وزیر علوم ایران در ادامه با ترسیم افقی روشن از آینده همکاری‌های علمی، از دانشگاه تمدنی جندی‌شاپور به عنوان میراثی کهن و افتخارآمیز برای ایران یاد کرد و علم را زمانی ارزشمند و اثرگذار دانست که در مسیر خدمت به انسان، جامعه و پیشرفت قرار گیرد.

سیمایی با تأکید بر ظرفیت‌های کم‌نظیر تمدنی و دانشگاهی کشور‌های عضو سازمان شانگهای در حوزه‌های هوش مصنوعی، علوم پایه، مواد نوین و سلامت عمومی، بر لزوم تبدیل این مزیت‌های متنوع به شبکه‌ای از همکاری‌های مسئله‌محور تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که معیار موفقیت دانشگاه‌ها در آینده، نه فقط تولید دانش محض، بلکه «تأثیر بر کیفیت زندگی مردم» خواهد بود.

وی با ارائه چشم‌اندازی نو از دیپلماسی علمی، پیشنهاد کرد که سازمان همکاری شانگهای به الگویی موفق از همگرایی مسئله‌محور تبدیل شود؛ الگویی که در آن دانش، پلی میان ملت‌ها و عاملی برای توسعه پایدار، رفاه و ساختن آینده‌ای امن‌تر و انسانی‌تر باشد و اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران با تمام ظرفیت‌های علمی و دانشگاهی خود آماده مشارکت فعال در این مسیر است.

سیمایی در ادامه با بیان اینکه دانشگاه‌ها متولیان ساختن آینده جوامع هستند، اظهار داشت: امروز دانشگاه‌ها با چالش‌هایی نظیر بازنگری در برنامه‌های درسی، کاربردی‌سازی پژوهش‌ها و هدایت پایان‌نامه‌ها و تحقیقات به سمت نیاز‌های واقعی جامعه مواجه‌اند و سازمان همکاری شانگهای می‌تواند بستری کم‌نظیر برای اتصال ظرفیت‌های دانشگاهی کشور‌های عضو در قالب یک شبکه اجرایی و مسئله‌محور باشد.

وی با اشاره به تجربه خود به‌عنوان عضو هیئت علمی دانشگاه، افزود: اسناد بالادستی و تفاهم‌نامه‌های دولتی تنها زمانی اثرگذار خواهند بود که در آزمایشگاه‌ها، کلاس‌های درس و اراده رؤسای دانشگاه‌ها به برنامه‌های اجرایی و نقشه راه عملی تبدیل شوند. اعتبار علم نیز زمانی معنا پیدا می‌کند که در حل مسائل مردم و بهبود کیفیت زندگی آنان تجلی یابد.

وزیر علوم در ادامه سه پیشنهاد مشخص جمهوری اسلامی ایران را برای توسعه همکاری‌های علمی میان دانشگاه‌های عضو شانگهای ارائه کرد و گفت: نخست، اجرای «برنامه تبادل نخبگان و پژوهشگران شانگهای» است که بر اساس آن ایران آمادگی دارد سالانه ۱۰۰ بورس تحصیلی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری و ۱۰ فرصت پژوهشی پسادکتری را در دانشگاه‌های برتر خود در اختیار پژوهشگران کشور‌های عضو قرار دهد تا با هدایت مشترک استادان بر مسائل واقعی منطقه پژوهش کنند.

وی دومین پیشنهاد را ایجاد «شبکه دانشگاه‌های نوآور و فناور شانگهای» با مشارکت دانشگاه‌های پیشرو و پارک‌های علم و فناوری دانست و تصریح کرد: این شبکه می‌تواند زمینه تجاری‌سازی دستاورد‌های علمی و تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت را فراهم کند و جمهوری اسلامی ایران آمادگی میزبانی دبیرخانه آن را دارد.

سیمایی همچنین تشکیل کنسرسیوم‌های پژوهشی مشترک در سه حوزه «مدیریت هوشمند منابع طبیعی به‌ویژه آب»، «هوش مصنوعی» و «فناوری‌های نوین دارویی» را سومین پیشنهاد ایران عنوان کرد و آن را گامی مؤثر برای هم‌افزایی ظرفیت‌های علمی کشور‌های عضو دانست.

وزیر علوم در پایان با تأکید بر نقش دانشگاه‌ها در توسعه دیپلماسی علمی و گسترش تفاهم میان ملت‌ها گفت: دانشگاه‌ها تنها مراکز آموزش نیستند، بلکه باید پرچمدار عقلانیت، کارآفرینی، امید و همکاری‌های علمی بین‌المللی باشند. دانشگاه‌های برتر جمهوری اسلامی ایران نیز با همه ظرفیت‌های آزمایشگاهی، مراکز رشد و توانمندی‌های علمی خود برای اجرای این برنامه‌های مشترک در کنار دانشگاه‌های عضو سازمان همکاری شانگهای خواهند بود.

دهمین اجلاس وزیران آموزش و علوم شانگهای با هدف بررسی راه‌های توسعه همکاری‌های چندجانبه آموزشی و فناوری در منطقه، تا فردا در مینسک (پایتخت کشور بلاروس) ادامه خواهد یافت.