ترامپ حیات سیاسی‌اش را به پرونده غنی‌سازی گره زده است

کوروش احمدی، در خصوص، ارزیابی سناریو‌های احتمالی سرنوشت تنش میان تهران و واشنگتن به واسطه تحرکات روز‌های اخیر، اظهار کرد: مقامات ایرانی توضیح چندانی در مورد مواضعی که طی یکی، دو هفته گذشته مبنای کارشان بوده است، نمی‌دهند و به‌رغم اینکه طرح‌هایی که به امریکا ارایه می‌شود و امریکا هم طبیعتا بلافاصله آن را دراختیار اسراییل قرار می‌دهد، اطلاعاتی به مردم در داخل کشور نمی‌دهند و این در شرایطی است که مردم به‌حق نگران شرایط و تداوم وضعیت معلق و بلاتکلیفی حاکم و شرایط اقتصادی کشور هستند.

وی افزود: طی یکی، دو هفته اخیر شایعاتی در فضای سیاسی کشور مطرح شد با این مضمون که ایران حاضر به مذاکره با امریکا در مورد غنی‌سازی و محموله ۴۴۰ کیلو اورانیوم ۶۰ درصد نیست. به واقع همچنان نمی‌دانم این شایعات درست است یا خیر. اما به نظر می‌رسد واقعیت روی زمین و خارج از ذهن ما این است که ترامپ حداقل در این مرحله حیات سیاسی خود را با همین دو موضوع گره زده است، یعنی اگر در ازای جنگ پرهزینه‌ای که به کشور خود و کشور‌های منطقه تحمیل کرده، نتواند امتیازی در این رابطه بگیرد، بسیار غیرمحتمل است که وادار به عقب‌نشینی شود و جنون او ممکن است حتی عود کند.

احمدی در ادامه بیان داشت: در سیاست داخلی امریکا، ترامپ به دنبال توافقی با ایران است که بتواند آن را بهتر از توافق برجام در دولت اوباما معرفی کند. از آنجا که برجام بر دو محور غنی‌سازی حداقلی در ایران و رفع تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران استوار بود، توافقی با ایران که متضمن تداوم حداقلی غنی‌سازی در ایران و حفظ ساختار غنی‌سازی باشد، برای ترامپ در حکم شکستی فاحش خواهد بود و موجب خواهد شد که او در درون امریکا مضحکه شود و کل دوران ریاست‌جمهوری او و میراث سیاسی او تحت الشعاع این موضوع قرار گیرد.

دیپلمات با سابقه کشورمان اظهار داشت: در شرایط عادی حدود ۹۰ درصد واردات و صادرات ایران از مسیر دریا و به ویژه بنادر امام خمینی و شهید رجایی انجام می‌شود، لذا کارشناسان اتفاق‌نظر دارند که راه‌های زمینی قطعا نمی‌تواند جایگزین راه‌های دریایی شود. البته بخشی از کالا‌های اساسی و مواد غذایی و خوراک دام و طیور را از کریدوری که ذکر شد و شاید در مراحل بعد از شهر «مرسین» ترکیه و «فاو» عراق می‌توان وارد کرد. اما هم ظرفیت محدود است و هم هزینه بسیار بالا خواهد بود.

وی افزود: ادامه بسته ماندن تنگه هرمز از یک طرف و ادامه محاصره دریایی امریکا از طرف دیگر تا چه بازه زمانی می‌تواند ادامه یابد و اثرات آن بر اقتصاد جهانی چه خواهد بود. اساسا مشکلی که در این رابطه وجود دارد این است که عواقب سوء ادامه این وضعیت عمدتا متوجه جنوب جهانی است و می‌تواند این سرزمین‌ها را با بحران غذایی مواجه کند، چراکه کشور‌های آسیایی و آفریقایی از توان اقتصادی و توان مدیریتی محدودتری برخوردارند و مشکل‌تر می‌توانند عوارض این بحران در آب‌های منطقه ما را مدیریت کنند.

احمدی با اشاره به اظهارات متناقض رئیس جمهور آمریکا گفت: ترامپ در این دوره مدعی است که نه تنها به تنگه هرمز نیازی ندارد، بلکه تولید و صدور نفت امریکا طی دو ماه گذشته رو به افزایش گذاشته و روزانه حدود ۵ و نیم میلیون بشکه نفت از امریکا صادر می‌شود. به لحاظ کود شیمیایی و مواد اولیه تولید کود نیز امریکایی‌ها مدعی اندکه عمده واردات آنها از کانادا و ترینیداد انجام می‌شود، ضمن اینکه کشاورزان امریکایی به طور معمول قبل از آغاز فصل ملزومات خودرا انبار می‌کنند. حتی در صورت درستی این ادعاها، اما تردیدی نیست که بهای کود و مواد غذایی جهانی است و با افزایش قیمت آن در دنیا در امریکا نیز افزایش قیمت رخ می‌دهد و این موجب اختلال در اقتصاد از جمله الزام بانک مرکزی به بالا بردن نرخ بهره با هدف کنترل تورم می‌شود و این امر می‌تواند روی سرمایه‌گذاری و نهایتا رشد اقتصادی تاثیر سوء بگذارد.

وی افزود: در کوتاه‌مدت فکر می‌کنم ایران متوجه تلاش برای واردات کالا‌های اساسی از طریق زمینی از مسیر کشور‌های همسایه خواهد بود. در مورد صدور نفت به چین از طریق راه‌آهن هم صحبت می‌شود، اما روشن است که صدور نفت از این طریق بسیار گران تمام خواهد شد و حجم نفت صادراتی بسیار محدود خواهد بود. لذا، اگر به واقع صادرات نفت از ایران کاهش جدی داشته باشد، این خطر وجود دارد که استخراج نفت به تدریج دشوار شود و از این جهت به چاه‌های نفت صدمه وارد گردد.

احمدی در پیان گفت: بسیار بعید می‌دانم که اعمال فشار‌هایی از جانب کنگره تاثیر چندانی بر سیاست‌ها و برنامه‌های ترامپ داشته باشد. مطابق قانون اساسی امریکا، رییس‌جمهور اختیارات بسیار گسترده‌ای در هدایت سیاست خارجی امریکا و استفاده از نیرو‌های مسلح این کشور دارد و روسای جمهور همیشه توانسته‌اند با توسل به ابزار‌ها و راه فرار‌های حقوقی و فنی کنگره را دور بزنند. در آخرین تحول ترامپ طی نامه‌ای به کنگره، اعلام کرده که جنگ از ۷ آوریل به بعد متوقف شده و ترک مخاصمه انجام شده است و آن مهلت ۶۰ روز رعایت شده است. حال اگر در تئوری، کنگره این استدلال را با توجه به ادامه حالت خصمانه موجود و محاصره دریایی نپذیرد، اولا باتوجه به اکثریت جمهوری‌خواه در کنگره، بسیار بعید است که تصویب طرحی در رد موضع ترامپ ممکن باشد. ثانیا حتی در صورت رد استدلال ترامپ نیز او می‌تواند هر مصوبه‌ای از کنگره را وتو کند و در این صورت کنگره تنها با دوسوم می‌تواند وتوی رییس‌جمهور را بی‌اثر کند.

• نویسنده: سید آرش عرب هاشمی جبلی