روسیه از ادامه جنگ ایران منفعت می‌برد

روزنامه سازندگی نوشت: جنگ به سود معدود کشور‌هایی ادامه پیدا می‌کند و تا می‌رود که به‌جای خوبی برسد، دوباره در مسیری پیش می‌رود که اتفاقاً روس‌ها دوست دارند. ظاهراً روسیه توانسته از شرایط ایجادشده بهره‌برداری اقتصادی و راهبردی قابل‌توجهی داشته باشد.

یکی از موضوعات مطرح‌شده در رسانه‌ها و تحلیل‌های اقتصادی، تأثیر تحولات منطقه‌ای بر بازار جهانی انرژی، به‌ویژه نفت، بوده است. در شرایطی که تنش‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند موجب نوسان در عرضه و قیمت نفت شود، برخی کشور‌ها که ظرفیت صادراتی بالایی دارند، ممکن است از افزایش قیمت‌ها یا تغییر مسیر‌های تجاری سود ببرند.

در این میان، برخی تحلیلگران معتقدند که روسیه نیز به‌صورت غیرمستقیم از این وضعیت منتفع شده و توانسته از طریق مسیر‌های جایگزین تجاری و بازار‌های غیرغربی، درآمد‌های انرژی خود را افزایش دهد.

برآورد دقیق و رسمی از میزان سود نفتی روسیه به‌طور مستقیم از جنگ اخیر میان ایران، اسرائیل و آمریکا وجود ندارد، زیرا این موضوع به‌شدت وابسته به قیمت لحظه‌ای نفت، حجم صادرات، مسیر‌های تجاری و سیاست‌های تحریمی است. با این‌حال، می‌توان براساس داده‌های موجود از منابع اقتصادی و انرژی، یک تصویر تقریبی از اثر این بحران بر درآمد‌های روسیه ارائه داد.

براساس برخی برآوردها، روسیه تنها در چند هفته نخست بحران، حدود ۶ میلیارد یورو درآمد اضافی از صادرات انرژی از‌جمله نفت، گاز و زغال‌سنگ، کسب کرده است که بخش عمده آن مربوط به نفت بوده است. این افزایش درآمد عمدتاً ناشی از رشد حدود ۱۴‌درصدی قیمت‌های جهانی انرژی در همان دوره عنوان شده است. همچنین برخی تحلیل‌ها نشان می‌دهد درآمد روزانه صادرات نفت و گاز روسیه در مقاطع اوج تنش‌ها به حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون دلار در روز رسیده است.

اقتصاد نفتی روسیه به‌شدت وابسته به قیمت جهانی نفت و شرایط ژئوپلیتیکی است و هرگونه کاهش تنش یا افزایش عرضه جهانی می‌تواند این درآمد اضافی را کاهش دهد. علاوه بر این، هزینه‌های جنگ، تحریم‌ها و محدودیت‌های بانکی همچنان فشار قابل‌توجهی بر اقتصاد روسیه وارد می‌کند.

در نتیجه، می‌توان گفت روسیه از افزایش قیمت نفت ناشی از بحران خاورمیانه سود کوتاه‌مدت و چند میلیارد دلاری برده است، اما این سود در چارچوب یک وضعیت ناپایدار و وابسته به شرایط سیاسی جهانی قرار دارد و نمی‌توان آن را یک منفعت قطعی و بلندمدت تلقی کرد.

برندگان بازی جنگ

بلومبرگ گزارش داد، در جنگ خونین اخیر و با افزایش تنش‌ها میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده، اثر اصلی در بازار انرژی، افزایش قیمت نفت و نوسان در انتظارات عرضه جهانی بوده است. در چنین شرایطی معمولاً کشور‌هایی که صادرکننده خالص نفت هستند، در کوتاه‌مدت از افزایش قیمت‌ها منتفع می‌شوند، هرچند میزان این منفعت به ظرفیت تولید، سهم صادرات و هزینه‌های داخلی آنها بستگی دارد. عربستان سعودی یکی از مهم‌ترین برندگان بالقوه این وضعیت محسوب می‌شود.

در کنار این کشورها، برخی تولیدکنندگان دیگر عضو اوپک و اوپک‌پلاس نیز از افزایش قیمت نفت سود کوتاه‌مدت برده‌اند، اما میزان این سود به سطح تولید و سهم صادرات آنها در بازار جهانی بستگی دارد. با وجود این منافع کوتاه‌مدت، باید توجه داشت که بازار انرژی به‌شدت ناپایدار است و هرگونه تغییر در تنش‌های سیاسی، سیاست‌های تولید اوپک‌پلاس یا افزایش عرضه از سوی کشور‌های غیرعضو می‌تواند این شرایط را به سرعت تغییر دهد. به همین دلیل، «برنده بودن» در بازار نفت معمولاً یک وضعیت موقتی و وابسته به شرایط لحظه‌ای بازار محسوب می‌شود، نه یک مزیت پایدار و تضمین‌شده.