هنوز به سازوکاری برای پایان پایدار درگیری نرسیده‌ایم

روابط دیپلماتیک ایران و آمریکا در شرایطی وارد مرحله‌ای تازه شده که تحرکات منطقه‌ای و رفت‌وآمد‌های سیاسی بار دیگر نگاه‌ها را به مسیر پیش‌روی تهران و واشنگتن معطوف کرده است.

عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز گذشته به تهران سفر کرد و با مقاماتی از جمله مسعود پزشکیان، عباس عراقچی، محمدباقر قالیباف و محسن رضایی دیدار داشت؛ رایزنی‌هایی که در میانه تنش‌های جاری، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

با این حال، این تحرکات دیپلماتیک هنوز نتوانسته سایه جنگ را از فضای منطقه کنار بزند. سفر ناگهانی وزیر جنگ آمریکا به اسرائیل نیز بر گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال تشدید تنش‌ها افزوده است.

اکنون پرسش این است که آیا رایزنی‌های تهران می‌تواند مسیر تازه‌ای برای کاهش اختلافات و مهار بحران باز کند یا تحولات نظامی و سیاسی، بار دیگر منطقه را به سوی رویارویی گسترده‌تر سوق خواهد داد؟

سرنوشت روابط ایران و آمریکا همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

هنوز به سازوکاری برای پایان پایدار درگیری نرسیده‌ایم/ مهلت هشت‌روزه اعلام‌شده در حال پایان است، ما این تهدید‌ها را جدی می‌گیریم

احمد نادری درباره شرایط منطقه گفت: به نظر من در وضعیتی قرار داریم که تماس‌های دیپلماتیک از طریق میانجی‌ها ادامه دارد. روز گذشته آقای عاصم منیر وارد تهران شد، اما هنوز به سازوکاری برای پایان پایدار درگیری نرسیده‌ایم. بنده به این رفت‌وآمد‌ها با تردید نگاه می‌کنم. برای مثال همین چند روز پیش پاکستان ترامپ را به‌عنوان نامزد جایزه صلح نوبل معرفی کرده بود، حرکتی مضحک که به نظر من صرفا جنبه چاپلوسی داشت وگرنه همه او را به‌عنوان یک کودک‌کش می‌شناسند. همچنین پس از جنگ دوازده‌روزه، پاکستان بالاترین نشان خود را به فرمانده سابق سنتکام داد کسی که عملیات بمباران تاسیسات هسته‌ای ما را بر عهده داشت.

وی افزود: روز گذشته در دیدار عاصم منیر با رئیس‌جمهور و آقای دکتر قالیباف طرف ایرانی تاکید کرد تا مطالبات تهران، از جمله شروط هفت‌گانه برآورده نشود، وارد مذاکره با واشنگتن نمی‌شود. رفع محاصره بنادر، برداشتن محدودیت‌های صادرات نفت و توقف مخاصمات منطقه‌ای از جمله این مطالبات است.

نادری گفت: با توجه به اینکه مهلت هشت‌روزه اعلام‌شده در حال پایان است، ما این تهدید‌ها را جدی می‌گیریم، اما به نظر من با نزدیک‌شدن انتخابات احتمال دارد برای جلوگیری از تلاطم بازار‌های جهانی از اقدام تهاجمی خودداری کنند. البته نباید فریب تقویم انتخابات را بخوریم همان‌طور که درباره جام جهانی هم گفته می‌شد تا پایان آن حمله‌ای صورت نمی‌گیرد، اما یک روز پیش از آغاز آن جنوب کشور را بمباران کردند؛ بنابراین این احتمال وجود دارد که در همین ایام نزدیک انتخابات نیز به امید کسب دستاورد حماقتی از آنها سر بزند.

ایران باید تهدید را جدی بگیرد، اما تصمیم خود را بر اساس شمارش معکوس‌های رسانه‌ای تنظیم نکند

عضو هیات رئیسه مجلس در پاسخ به این سوال که آیا ترامپ مهلت یا شمارش معکوس تازه‌ای برای ایران تعیین کرده است؟ گفت: بله همان مهلت هشت‌روزه‌ای که خودش در توییت اعلام کرد. بااین‌حال این اظهارنظر را باید دقیق خواند و نه تضمین قطعی عدم حمله تا آن تاریخ است و نه به این معناست که پس از آن حتما حمله خواهد شد. در سطح راهبردی، فشار و پیش‌بینی‌ناپذیری بخشی از شیوه ترامپ برای تحمیل محدودیت‌های پایدار بر ایران است، درحالی‌که امکان توافق را نیز باز می‌گذارد. برداشت من این است که ایران باید تهدید را جدی بگیرد، اما تصمیم خود را بر اساس شمارش معکوس‌های رسانه‌ای تنظیم نکند و باید دید آیا مطالبات مشخص، مسیر مذاکره و امکان توافق اجرایی وجود دارد یا صرفا ادبیات تهدید تندتر شده است.

وی در پاسخ به این سوال که احتمال دور سوم جنگ علیه ایران را چقدر می‌دانید؟ اظهار کرد: من خطر را جدی می‌دانم، اما برای اعلام درصد دقیق پشتوانه قابل‌دفاعی نمی‌بینم. در منابع بررسی‌شده نیز برآورد عددی مشترک و معتبری وجود ندارد. باید میان احتمال یک برخورد محدود، موج گسترده حملات و جنگ طولانی تفاوت گذاشت و اینها یک سناریو نیستند و من سه مسیر را می‌بینم از جمله گسترش حملات هوایی، عملیات زمینی و ادامه مذاکره.

وی افزود: تهاجم زمینی فراگیر بسیار پرهزینه و نامحتمل‌تر است و بمباران بیشتر نیز به‌جای تسلیم، پاسخ منطقه‌ای ما را به همراه خواهد داشت و خسارت اقتصادی وسیع‌تری به دنبال خواهد آورد.

با توجه به اینکه فشار هوایی و دریایی موفقیت‌آمیز نبوده و دور‌های قبلی به هدف سیاسی نرسیده‌اند، دور بعدی فشار می‌تواند چرخه حمله، آتش‌بس موقت و حمله مجدد را تداوم دهد و همین ناکامی نیز ممکن است آنها را به حماقت دیگری وادار کند.

زمان حمله را نمی‌توان از تقویم انتخابات استخراج کرد

احمد نادری گفت: جمع‌بندی شخصی من این است که اگر در هفته‌های پیش رو توافقی اجرایی شکل نگیرد که شکل‌گیری آن را بعید می‌دانم خطر دور تازه حملات همچنان قابل‌توجه خواهد بود. بااین‌حال زمان حمله را نمی‌توان از تقویم انتخابات استخراج کرد. حادثه‌ای با تلفات سنگین، شکست علنی میانجیگری یا برداشت یکی از طرف‌ها مبنی بر قریب‌الوقوع‌بودن حمله طرف مقابل، می‌تواند خطر را به‌سرعت افزایش دهد. در مقابل، اجرای متقابل یک توافق محدود می‌تواند این خطر را صرفا برای مدتی کوتاه کاهش دهد و اینها شاخص‌های پیشنهادی من برای ارزیابی خطرند نه خبری از تصمیم‌های پنهان دولت‌ها.

او ادامه داد: برای فهم این وضعیت باید توجه داشت که ما دشمنان را به سمت تقابل فرسایشی سوق دادیم و هزینه‌های آنها را افزایش داده‌ایم و می‌دانیم که هدف نهایی آنها دست‌اندازی به این خاک مقدس است و ما نیز به اذن الهی آنها را زمین‌گیر کرده‌ایم که در صورت حمله‌ای دیگر تلفات آنها سنگین‌تر خواهد بود. این همان موضوعی است که پیش از جنگ رمضان نیز علنا اعلام کردیم که اگر جنگی آغاز شود، پایان آن به دست ما خواهد بود.

باید با کشور‌های همسایه اتمام‌حجتی قاطع و فوری داشته باشیم

نادری تصریح کرد: البته نباید تصور کنیم که یک حمله دیگر حتما همه اختلاف‌ها را حل می‌کند یا آخرین جنگ خواهد بود. از نگاه من آنها با هر حمله شکست می‌خورند و زمین‌گیرتر می‌شوند و برای برون‌رفت از این وضعیت به هر حقه‌ای متوسل خواهند شد. درعین‌حال، نباید تصور کنیم تحمل فشار برای ایران هزینه تعیین‌کننده‌ای ندارد که تداوم وضعیت فرسایشی حتی بدون بمباران گسترده می‌تواند به منافع ما آسیب بزند.

عضو هیات رئیسه مجلس در پاسخ به این سوال که از نگاه منافع ایران، چه راهی برای جلوگیری از جنگ سوم وجود دارد؟ گفت: از نگاه من باید با کشور‌های همسایه اتمام‌حجتی قاطع و فوری داشته باشیم مبنی بر اینکه گوش‌به‌فرمان آمریکا نباشند و خاک خود را برای تجاوز و کشتار در اختیار آنها نگذارند. باید همسایگان برادر اعراب ما بدانند این کار راه را برای طرح اسرائیل بزرگ هموار می‌کند طرحی که خاک خود این کشور‌ها را نیز در بر می‌گیرد. امیدواریم پیش از آنکه خاکشان کنند، خاک خود را در اختیار متجاوزان نگذارند.

وی تاکید کرد: در داخل کشور نیز تصمیم‌گیری منسجم، اطلاع‌رسانی صادقانه و شنیدن نگرانی‌های مردم اهمیت دارد. لازمه این کار، وحدت است همان مفهومی که رهبری معظم سال را بر مبنای آن نام‌گذاری کردند. همه جناح‌ها و گروه‌ها باید اختلاف‌ها و سیاسی‌کاری را کنار بگذارند و معیشت مردم را در اولویت نخست قرار دهند، زیرا دشمن با اعلام جنگ اقتصادی بر فشار معیشتی، گرانی و کمبود کالا سرمایه‌گذاری کرده است که در کنار رسیدگی به معیشت مردم باید با قدرت و تمام توان برای دفاع از کشور اهتمام داشته باشیم. من دفاع از ایران را شامل جلوگیری از جنگ قابل‌پیشگیری نیز می‌دانم. توافقی که از موضع اقتدار بتواند امنیت کشور را افزایش دهد و فشار بر زندگی مردم را کاهش دهد که باید از منظر منافع ملی ارزیابی شود، اما موضوع این است که برای توافق، تضمین معتبر و وفای به عهد طرف مقابل نیاز است. در هر صورت، مقاومت و دفاع و حفظ انسجام و حل مشکلات مردم راه حتمی پیش روی ما برای خروج از این بحران است.