توانمندی ایران از مسیر دانایی و خردمندی می‌گذرد

محمدجعفر قائم‌پناه امروز ۲۱ مهرماه، در روز نخست سفر به استان آذربایجان شرقی، در نشست نهضت توسعه عدالت آموزشی با مشارکت مردم، که در استانداری این استان برگزار شد، آموزش‌وپرورش را یکی از مهم‌ترین ارکان شکل‌گیری قدرت ملی و توسعه پایدار دانست و بر لزوم فراهم‌کردن فرصت‌های آموزشی برابر برای دانش‌آموزان در سراسر کشور تأکید کرد.

وی در آغاز سخنان خود با گرامیداشت یاد شهدای مدرسه طیبه شهید میناب و معلمانی که برای حفاظت از دانش‌آموزان جان خود را از دست دادند، فداکاری فرهنگیان را نشانه‌ای از تعهد و مسئولیت‌پذیری آنان دانست و یاد شهدایی را که در مسیر دفاع از ایران جان باختند، گرامی داشت.

قائم‌پناه همچنین با اشاره به سابقه حضور خود در تبریز، از پیوند‌های شخصی‌اش با این شهر سخن گفت و اظهار کرد: حدود ۱۴ سال از دوران زندگی و جوانی خود را در تبریز گذرانده و با مردم و روحیه خیرخواهانه آنان آشنایی دارد. وی فعالیت‌های حمایتی مردم این شهر، از جمله صندوق حمایت از مستمندان در سال‌های پیش از انقلاب، را از خاطرات ماندگار خود عنوان کرد.

پزشکیان، آموزش‌وپرورش را زیربنای توسعه ایران می‌داند

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به جایگاه آموزش در دیدگاه‌های مسعود پزشکیان گفت: توجه ویژه رئیس‌جمهور به مسائل آموزش‌وپرورش محدود به برنامه‌های عمومی و سخنرانی‌های رسمی نیست، بلکه این موضوع در جلسات مختلف دولت و نشست‌های تخصصی نیز به‌طور مستمر دنبال می‌شود.

وی افزود: باور رئیس‌جمهور بر این است که توسعه کشور پیش از هر چیز به کیفیت سرمایه انسانی وابسته است. کشوری که خواهان پیشرفت در حوزه‌های مختلف است، باید تربیت نیروی انسانی آگاه، متخصص و برخوردار از قدرت تحلیل را در اولویت قرار دهد.

قائم‌پناه با بیان اینکه مدرسه نخستین بستر مهم برای شکل‌گیری شخصیت اجتماعی و فکری افراد است، اظهار کرد: آموزش‌وپرورش علاوه بر انتقال دانش، در پرورش مهارت‌ها، شکل‌گیری نگرش‌ها و تقویت توانایی‌های فردی و اجتماعی دانش‌آموزان نقش دارد. از این رو، هرگونه برنامه‌ریزی برای آینده کشور باید از نظام آموزشی و کیفیت عملکرد آن آغاز شود.

وی با استناد به مفهوم شعر «توانا بود هر که دانا بود» تصریح کرد: توانایی بدون دانش و خردمندی شکل نمی‌گیرد. اگر هدف، ساختن ایرانی توانا و برخوردار از قدرت ملی است، باید شرایطی فراهم شود که فرزندان کشور به دانش، آگاهی و عقلانیت دسترسی داشته باشند.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور ادامه داد: علاقه به ایران و تلاش برای آبادانی، آزادی و تعالی آن، از عوامل اصلی توجه ویژه پزشکیان به آموزش‌وپرورش است. بر همین اساس، عدالت آموزشی در این رویکرد جایگاهی اساسی دارد و باید امکان بهره‌مندی از آموزش مناسب برای تمام اقشار جامعه فراهم شود.

کاهش فاصله آموزشی میان مناطق برخوردار و محروم

قائم‌پناه با تأکید بر اینکه عدالت آموزشی باید در زندگی واقعی دانش‌آموزان نمود پیدا کند، نخستین گام تحقق این هدف را ایجاد و توسعه فضا‌های آموزشی استاندارد دانست.

وی اظهار کرد: برخورداری از مدرسه مناسب، پیش‌شرط یادگیری مؤثر است و نمی‌توان از دانش‌آموزانی که در مناطق محروم تحصیل می‌کنند انتظار داشت بدون امکانات کافی، فرصت‌های برابر با سایر دانش‌آموزان داشته باشند.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به تفاوت شرایط آموزشی در مناطق مختلف گفت: دانش‌آموزی که در محله‌های برخوردار تبریز، از جمله محدوده منصور و آبرسان، تحصیل می‌کند، باید از امکاناتی برخوردار باشد که برای دانش‌آموزان روستا‌ها و مناطق کم‌برخوردار نیز فراهم است. محل تولد، محل سکونت و شرایط اقتصادی خانواده نباید تعیین‌کننده کیفیت آموزش و آینده تحصیلی فرزندان ایران باشد.

وی با بیان اینکه عدالت باید مبنای تصمیم‌گیری‌های دولت قرار گیرد، افزود: مسئولیت حکومت تنها اداره امور جاری نیست، بلکه باید زمینه‌های لازم برای رشد و پیشرفت همه شهروندان را فراهم کند. توسعه مدارس و توزیع عادلانه امکانات آموزشی نیز بخشی از همین مسئولیت است.

قائم‌پناه در تشریح عملکرد دولت چهاردهم در این زمینه اعلام کرد که طی دو سال گذشته ۱۴ هزار کلاس درس در کشور ساخته شده است؛ اقدامی که در چارچوب گسترش زیرساخت‌های آموزشی و بهبود دسترسی دانش‌آموزان به فضای مناسب تحصیل دنبال شده است.

توسعه فناوری آموزشی؛ گام دوم برای ارتقای کیفیت مدارس

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با بیان اینکه عدالت آموزشی نباید صرفاً به ساخت مدرسه محدود شود، بر ضرورت نوسازی ابزار‌ها و روش‌های تدریس نیز تأکید کرد.

وی گفت: در شرایطی که دانش و فناوری با سرعت در حال تحول است، نظام آموزشی نیز باید خود را با نیاز‌های جدید هماهنگ کند. ابزار‌های سنتی مانند تخته‌سیاه و گچ به‌تنهایی پاسخگوی نیاز‌های آموزشی امروز نیستند و مدارس باید به امکاناتی مجهز شوند که یادگیری را مؤثرتر و دسترسی به محتوای آموزشی را گسترده‌تر کند.

قائم‌پناه با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه فناوری آموزشی اظهار کرد: بیش از ۱۱ هزار کلاس درس در کشور به تخته هوشمند مجهز شده‌اند و استفاده از پروژکتور، اسلاید و ابزار‌های نوین در فرایند تدریس گسترش یافته است.

وی افزود: تبدیل کلاس‌های سنتی به محیط‌های آموزشی مجهز، فرایندی زمان‌بر است و نمی‌توان انتظار داشت همه نیاز‌های موجود در یک سال برطرف شود؛ با این حال، روند تجهیز مدارس با سرعت در حال پیگیری است و باید استمرار داشته باشد.

تغییر رویکرد آموزش از حفظ مطالب به حل مسئله

قائم‌پناه در بخش دیگری از سخنان خود، بازنگری در شیوه‌های یاددهی و یادگیری را از ضرورت‌های نظام آموزشی دانست و تأکید کرد که حفظ اطلاعات به‌تنهایی نمی‌تواند نسلی توانمند و خلاق تربیت کند.

وی اظهار کرد: هدف آموزش نباید صرفاً انباشتن محفوظات در ذهن دانش‌آموزان باشد، بلکه باید قدرت فهم، تحلیل و حل مسئله را در آنان تقویت کند. دانش‌آموز باید بتواند آنچه را آموخته است در موقعیت‌های مختلف به کار بگیرد و برای مسائل پیش‌رو راه‌حل منطقی پیدا کند.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به تأکید پزشکیان بر کار گروهی، گفت: نظام آموزشی باید فرصت تعامل و همکاری را برای دانش‌آموزان فراهم کند. حتی نحوه چیدمان میز‌ها و شکل برگزاری جلسات می‌تواند در تقویت مشارکت مؤثر باشد؛ به‌گونه‌ای که افراد بتوانند یکدیگر را ببینند، گفت‌و‌گو کنند و در فعالیت‌های مشترک نقش داشته باشند.

وی افزود: در محیط آموزشی نباید همه‌چیز حول محور یک فرد بچرخد و سایرین صرفاً شنونده باشند. مشارکت جمعی و تبادل نظر باید به بخشی از فرهنگ مدرسه تبدیل شود تا دانش‌آموزان از سنین پایین، کار گروهی و مسئولیت‌پذیری را تجربه کنند.

قائم‌پناه با تأکید بر اهمیت تفکر علمی تصریح کرد: دانش‌آموزان باید به‌جای محدودشدن به حفظ فرمول‌ها و تاریخ‌ها، مفاهیم را از پایه درک کنند و توانایی استدلال و بررسی مسائل را به دست آورند. تقویت این مهارت‌ها یکی از پایه‌های آموزش نوین و زمینه‌ساز تربیت نیروی انسانی کارآمد است.

هویت ملی و ایران‌دوستی؛ بخشی از مأموریت نظام آموزشی

معاون اجرایی رئیس‌جمهور در ادامه، تربیت علمی را در کنار پرورش هویت ملی ضروری دانست و گفت: مدرسه تنها محل انتقال اطلاعات درسی نیست، بلکه در شکل‌گیری نگرش نسل جدید به جامعه، کشور و مسئولیت‌های اجتماعی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند.

وی با تأکید بر مسئولیت معلمان در تقویت حس تعلق به ایران اظهار کرد: دانش‌آموزان باید با شناخت ظرفیت‌های کشور خود و باور به امکان پیشرفت آن تربیت شوند. نظام آموزشی باید زمینه‌ای فراهم کند که جوانان نسبت به آینده ایران احساس مسئولیت داشته باشند و توانایی‌های خود را در مسیر رشد و آبادانی کشور به کار بگیرند.

قائم‌پناه افزود: توجه به ایران‌دوستی و تقویت پیوند عاطفی نسل جوان با سرزمین خود باید به‌صورت مستمر دنبال شود. یادآوری مفاهیم میهن‌دوستانه، از جمله مضمون «چو ایران نباشد تن من مباد»، می‌تواند به تقویت همبستگی ملی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی کمک کند.

وی با اشاره به پیشینه تاریخی و تمدنی ایران گفت: هویت تاریخی کشور و میراث تمدنی آن از عوامل مهم شکل‌گیری روحیه ایستادگی و اعتمادبه‌نفس ملی است. توجه به این ظرفیت‌ها می‌تواند در تقویت احساس توانمندی و خودباوری در میان جوانان نقش داشته باشد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به طرح مباحث مربوط به تمدن ایران در عرصه بین‌المللی، از جمله اظهارات روبیو، اظهار کرد: سابقه تاریخی ایران و ریشه‌های تمدنی آن از مؤلفه‌هایی است که در تحلیل مقاومت و ایستادگی کشور در برابر قدرت‌های بزرگ باید مورد توجه قرار گیرد.

از توان دفاعی تا دیپلماسی؛ دانش مؤلفه اصلی اقتدار ملی

قائم‌پناه با پیوند دادن موضوع آموزش به قدرت ملی، اظهار کرد: تجربه‌های سال گذشته نشان داده است که ارزیابی توان کشور‌ها صرفاً بر مبنای تجهیزات و امکانات ظاهری، تصویر کاملی از قدرت واقعی آنها ارائه نمی‌دهد؛ دانش، فناوری و توان تخصصی نیروی انسانی نیز در این معادله تعیین‌کننده است.

وی با اشاره به حضور ناو‌های آمریکایی در خلیج فارس و دریای عمان و بازتاب گسترده تصاویر آنها در رسانه‌هایی مانند بی‌بی‌سی گفت: نمایش تجهیزات پیشرفته نظامی، از جمله ناو‌های هواپیمابر با ظرفیت حمل حدود ۱۰۰ هواپیما، در گذشته تصویری از برتری نظامی ایجاد می‌کرد؛ اما توان علمی و فناوری نیرو‌های مسلح ایران نشان داده است که دانش بومی می‌تواند در ارتقای قابلیت‌های دفاعی نقش مهمی داشته باشد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به توان موشکی و پهپادی کشور افزود: توسعه این تجهیزات حاصل دانش و تخصص نیرو‌های داخلی است و از نگاه او، همین توانمندی‌های علمی و فنی در شکل‌گیری قدرت دفاعی ایران نقش دارند.

وی همچنین دیپلماسی و قدرت استدلال را از دیگر عرصه‌های بروز دانایی دانست و اظهار کرد: سخنان سنجیده و مبتنی بر منطق در مجامع بین‌المللی می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر افکار عمومی داشته باشد و دیدگاه‌های ایران را به مخاطبان جهانی منتقل کند.

قائم‌پناه با اشاره به طرح این دیدگاه که امنیت باید برای همه کشور‌ها تأمین شود، گفت: تأکید بر امنیت مشترک و مخالفت با برخورد‌های یک‌جانبه، بخشی از مواضعی است که می‌تواند در عرصه بین‌المللی بازتاب پیدا کند.

وی در جمع‌بندی این بخش از سخنان خود تأکید کرد: دانش، خردمندی و عقلانیت از مهم‌ترین عوامل پیشرفت و عبور کشور از مشکلات هستند و هر اندازه این ظرفیت‌ها در جامعه تقویت شود، امکان افزایش توان ملی و دستیابی به اهداف توسعه‌ای نیز بیشتر خواهد شد.

مشارکت خیران در مدرسه‌سازی؛ اقدامی ماندگار برای آینده کشور

معاون اجرایی رئیس‌جمهور در پایان سخنان خود، مشارکت خیران در ساخت مدارس را اقدامی ارزشمند با آثار بلندمدت اجتماعی و فرهنگی توصیف کرد و از افرادی که برای توسعه فضا‌های آموزشی به کمک دولت و آموزش‌وپرورش آمده‌اند، قدردانی کرد.

وی گفت: مدرسه‌سازی از جمله اقداماتی است که آثار آن به یک مقطع زمانی محدود نمی‌شود. کمک به تأمین نیاز‌های روزمره افراد اهمیت دارد، اما ساخت مدرسه می‌تواند فرصت آموزش و رشد را برای شمار زیادی از دانش‌آموزان در سال‌های متمادی فراهم کند.

قائم‌پناه با اشاره به خیرانی که مدارس را به نام شهدا یا عزیزان خود احداث می‌کنند، افزود: حاصل چنین اقداماتی در قالب دانش، آگاهی و توانمندی نسل‌های آینده باقی می‌ماند و می‌تواند به‌عنوان میراثی ماندگار در جامعه استمرار پیدا کند.

وی ابراز امیدواری کرد با گسترش مشارکت مردمی، تداوم مدرسه‌سازی، رفع محرومیت‌های آموزشی و ارتقای کیفیت نظام تعلیم و تربیت، زمینه پرورش نسلی آگاه‌تر و توانمندتر فراهم شود و ایران در مسیر توسعه، اقتدار و پیشرفت گام‌های مؤثرتری بردارد.