تداوم تقابل نظامی، اهداف ریاض را محقق نخواهد کرد

حسن هانی زاده، با اشاره به آخرین وضعیت جنگ یمن و درخواست عربستان از چین برای میانجیگری با صنعاء عنوان کرد: وضعیت جنگ میان یمن و عربستان سعودی به نقطه‌ای خطرناک رسیده است و حالا ریاض با بهره‌گیری از ده‌ها هواپیمای نظامی، بخش‌هایی از زیرساخت‌های یمن را هدف حمله قرار داده است. در جریان این حملات، ده‌ها نفر از غیرنظامیان در شهر‌های ساحلی غرب یمن جان باختند و شهر‌هایی مانند الحدیده، عمران و صعده نیز به‌شدت هدف حمله قرار گرفته‌اند.

وی ادامه داد: به نظر می‌رسد هدف عربستان از این حملات هوایی گسترده، عقب راندن انصارالله از اطراف تنگه باب‌المندب و به دست گرفتن کنترل این گذرگاه راهبردی باشد. در همین راستا، صد‌ها نیروی مزدور نیز از طریق مرز عربستان به یمن اعزام شده‌اند. بااین‌حال، یکی از مهم‌ترین مزیت‌های انصارالله، تسلط بر ارتفاعات مشرف به عربستان سعودی و توانایی هدف قرار دادن مناطق راهبردی این کشور است و حمله به تأسیسات نفتی عربستان و زیرساخت‌های راهبردی آن، به‌ویژه فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، از جمله اهرم‌های فشار انصارالله در این جنگ محسوب می‌شوند.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: طی روز‌های گذشته، فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض هدف حمله قرار گرفت و، بنا بر گزارش‌های مطرح‌شده، پرواز‌های بین‌المللی در عربستان متوقف شدند و ادامه چنین وضعیتی می‌تواند آسیب جدی به ارتباطات این کشور با جهان خارج وارد کند. از سوی دیگر، حملات موشکی انصارالله به تأسیسات نفتی آرامکو و تأسیسات نفتی ینبع نیز، بنا بر گزارش‌های مطرح‌شده، موجب کاهش شدید صادرات نفت عربستان شده است.

وی افزود: بر این اساس، توانایی انصارالله برای تأثیرگذاری بر امنیت تنگه باب‌المندب و هدف قرار دادن تأسیسات راهبردی عربستان، دو اهرم مهم فشار این جنبش در برابر ریاض به شمار می‌روند. در مقابل، عربستان تلاش می‌کند با استفاده گسترده از هواپیما‌های نظامی، قواعد درگیری را تغییر دهد و معادله میدانی را به نفع خود دگرگون کند. بااین‌حال، این کشور در برابر توانمندی‌های نظامی انصارالله آسیب‌پذیری‌هایی دارد که می‌تواند هزینه‌های ادامه جنگ را برای ریاض افزایش دهد.

هانی زاده گفت: در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد عربستان در کنار تداوم عملیات نظامی، به دنبال استفاده از ظرفیت میانجی‌ها برای پایان دادن به جنگ نیز هست. بااین‌حال، یکی از موانع مهم در مسیر کاهش تنش‌ها، نوع نگاه عربستان به انصارالله است. نگاه تحقیرآمیز ریاض به این گروه، به نظر می‌رسد مانع از شکل‌گیری تعامل سازنده و حل‌وفصل اختلافات از طریق مذاکره شده باشد و تا زمانی که عربستان نتواند با انصارالله بر مبنای احترام متقابل تعامل کند، دستیابی به راه‌حلی پایدار برای پایان دادن به جنگ دشوار خواهد بود.

وی اضافه کرد: از منظر راهبردی، تحولات کنونی می‌تواند عربستان را با خطر شکست دیگری مواجه کند. این وضعیت یادآور جنگ هفت‌ساله این کشور علیه مردم یمن است؛ جنگی که در آن، عربستان با وجود تشکیل ائتلافی گسترده علیه انصارالله، نتوانست به اهداف خود دست یابد. اکنون نیز ضعف‌های ساختاری ارتش عربستان، در کنار توانمندی‌های نظامی انصارالله و امکان هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های راهبردی این کشور، می‌تواند ریاض را با مشکلات جدی مواجه کند و در نهایت، آن را به پذیرش مذاکره با انصارالله سوق دهد.

هانی زاده خاطرنشان کرد: در این میان، نقش میانجی‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای می‌تواند اهمیت ویژه‌ای پیدا کند و حالا چین یکی از گزینه‌های مهم برای ایفای چنین نقشی است. این کشور در میانجیگری میان ایران و عربستان سعودی و زمینه‌سازی برای دستیابی به توافق پکن، تجربه‌ای موفق و قابل‌توجه داشته است. ازاین‌رو، پکن می‌تواند از ظرفیت دیپلماتیک خود برای تسهیل گفت‌و‌گو میان عربستان و انصارالله نیز استفاده کند.

وی عنوان کرد: اهمیت نقش چین را باید در منافع راهبردی این کشور نیز جست‌و‌جو کرد. چین به دلیل نیاز به جریان پایدار نفت و واردات انرژی از غرب آسیا، به برقراری ثبات و آرامش در این منطقه نیاز دارد. تداوم جنگ در یمن و افزایش تنش‌ها پیرامون گذرگاه‌های راهبردی انتقال انرژی می‌تواند با منافع اقتصادی و امنیتی پکن در تعارض قرار گیرد. ازاین‌رو، چین انگیزه لازم را برای حمایت از روند‌های دیپلماتیک و تلاش برای کاهش تنش‌ها در اختیار دارد.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل تاکید کرد: سلطنت عمان نیز از دیگر گزینه‌های مهم برای میانجیگری میان عربستان و انصارالله به شمار می‌رود. عمان در گذشته نقش مثبتی در تحولات منطقه ایفا کرده و از ظرفیت‌های دیپلماتیک مناسبی برای تسهیل گفت‌و‌گو میان طرف‌های درگیر برخوردار است. در نتیجه، چین و عمان می‌توانند با بهره‌گیری از موقعیت و ظرفیت‌های خود، در مسیر کاهش تنش‌ها و فراهم کردن زمینه مذاکره نقش‌آفرینی کنند.

وی در پایان گفت: در مجموع، تداوم تقابل نظامی، به‌ویژه در شرایطی که زیرساخت‌های راهبردی عربستان در معرض تهدید قرار دارند، لزوماً به تحقق اهداف ریاض منجر نخواهد شد. در مقابل، افزایش هزینه‌های جنگ و محدودیت‌های ناشی از ادامه درگیری می‌تواند ضرورت بازنگری در رویکرد عربستان را برجسته‌تر کند. در چنین شرایطی، میانجیگری چین و عمان می‌تواند فرصتی برای عبور از بن‌بست نظامی و حرکت به سوی راه‌حلی سیاسی فراهم آورد؛ راه‌حلی که تحقق آن، بیش از هر چیز، به پذیرش مذاکره، احترام متقابل و آمادگی طرف‌ها برای حل‌وفصل اختلافات از مسیر دیپلماسی وابسته است.