هزینه ۶۰۰ میلیون دلاری برای حفظ آمادگی نیروگاه‌های گازی

علی نیکبخت در همایش کاربران توربین‌های گازی و نیروگاه‌های سیکل ترکیبی اظهار کرد: امروز در این همایش گرد هم نیامده‌ایم که صرفاً یک رویداد فنی برگزار کنیم یا به تکرار مطالبات روزمره و گلایه‌های آشنا بپردازیم بلکه در مقطعی حساس از تاریخ انرژی کشور قرار داریم و باید درباره حقیقت تاب‌آوری ملی و مسئولیتی که بر دوش همه ماست سخن بگوییم.

وی با اشاره به ایستادگی صنعت برق در برابر چالش‌های مختلف افزود: صنعت برق ایران همواره در خط مقدم سخت‌ترین آزمون‌های تاریخ معاصر کشور قرار داشته است از حملات دشمن در دوران جنگ تا مواجهه با جنگ اقتصادی و تحریم‌ها. همچنین حافظه تاریخی صنعت برق هرگز روز‌های تلخ تجاوز نظامی به چهار نیروگاه برق کشور را فراموش نخواهد کرد. روز‌هایی که تأسیسات راهبردی کشور مستقیماً هدف موشک‌ها و گلوله‌های دشمن قرار گرفتند و تعدادی از همکاران غیور ما در همین سنگر‌ها به مقام شهادت رسیدند.

رئیس انجمن صنفی نیروگاه‌های کشور ادامه داد: در برابر روح بلند این شهیدان والامقام و ایثار جانبازان سرافراز سر تعظیم فرود می‌آوریم و تجدید میثاق می‌کنیم که پرچمی را که آنان در تاریک‌ترین روز‌ها برافراشته نگه داشتند، هرگز بر زمین نگذاریم.

وابستگی بیش از ۷۰ درصد ظرفیت نیروگاهی به توربین‌های گازی

نیکبخت با اشاره به شرایط دشوار فعالیت صنعت تولید برق کشور تصریح کرد: امروز صنعت تولید برق ایران در شرایطی دشوار به رسالت خود عمل می‌کند و با محدودیت‌هایی مواجه است که گلوگاه‌های فناوری، روابط بین‌المللی و زنجیره‌های تأمین را هدف قرار داده‌اند.

وی افزود: اگر شبکه برق کشور همچنان پابرجاست، چرخه صنایع زیربنایی به فعالیت خود ادامه می‌دهد و چراغ آسایش و امید در خانه‌های مردم روشن مانده است. این ثبات حاصل دانش، تجربه و ایستادگی مردان و زنانی است که با تعهد حرفه‌ای و فداکاری در این صنعت فعالیت می‌کنند به‌ویژه مهندسان، کارگران شریف، مدیران و پیشکسوتان و بازنشستگان صنعت برق که با دانش و جوانی خود پایه‌های این دارایی عظیم ملی را بنا نهادند.

رئیس انجمن صنفی نیروگاه‌های کشور با اشاره به ظرفیت نیروگاه‌های حرارتی گفت: امروز ظرفیت اسمی نیروگاه‌های حرارتی کشور به حدود ۷۸ هزار مگاوات رسیده است که از این میزان بیش از ۶۰ هزار مگاوات به‌طور مستقیم به ناوگان توربین‌های گازی، اعم از نیروگاه‌های گازی مستقل و نیروگاه‌های سیکل ترکیبی وابسته است. این بدان معناست که بیش از ۷۰ درصد امنیت تأمین برق کشور به عملکرد آنها وابسته است.

وی با تأکید بر ضرورت سرمایه‌گذاری مستمر برای نگهداری این ظرفیت اظهار کرد: صیانت از هر کیلووات ظرفیت توربین گازی بر اساس معیار‌های شناخته‌شده مهندسی نگهداری و تعمیرات، نیازمند سرمایه‌گذاری مستمر سالانه است. برآورد‌های کارشناسی نشان می‌دهد برای حفظ قابلیت اطمینان و ضریب آمادگی این ۶۰ هزار مگاوات، سالانه حداقل ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون دلار منابع ارزی واقعی و در دسترس مورد نیاز است که باید صرف تأمین قطعات یدکی، خدمات تخصصی و به‌ویژه قطعات مسیر داغ شود.

افزایش زمان تحویل تجهیزات و دشواری تأمین قطعات نیروگاه‌ها

نیکبخت با تشریح چالش‌های زنجیره تأمین نیروگاه‌های گازی گفت: در شرایط فعلی با دو مسئله اساسی مواجه هستیم نخست، افزایش تقاضای جهانی برای توربین‌های گازی به‌دلیل توسعه مراکز داده در جهان که ظرفیت تولید سازندگان را با فشار زیادی مواجه کرده و زمان تولید و تحویل تجهیزات را به‌شدت افزایش داده است.

وی ادامه داد: مسئله دوم دشواری تأمین مواد اولیه مورد نیاز، به‌ویژه در زنجیره تأمین سوپر آلیاژهاست. محدودیت‌های بین‌المللی و بدعهدی برخی سازندگان خارجی در حوزه تأمین مواد اولیه و ارائه خدمات، مشکلات زیادی در تأمین قطعات اصلی مورد نیاز برای نگهداری، تعمیرات و تعمیرات اساسی ناوگان توربین‌های گازی کشور ایجاد کرده است.

رئیس انجمن صنفی نیروگاه‌های کشور افزود: این شرایط موجب طولانی‌تر شدن فواصل تعمیرات، به‌تعویق افتادن تعویض قطعات اساسی و انجام ناقص برخی تعمیرات اساسی و بازسازی‌ها به‌دلیل محدودیت‌های فناوری در تأمین مواد و پوشش‌های مورد نیاز شده است.

وی هشدار داد: این تأخیر‌ها حد آستانه‌ای دارد و اگر این هشدار جدی گرفته نشود، ممکن است در آینده نزدیک با توقف ناگهانی بخش بزرگی از نیروگاه‌های کشور مواجه شویم؛ رخدادی که جبران آن می‌تواند بسیار دشوار باشد.

نیکبخت همچنین با اشاره به بحران سوخت در کشور گفت: استمرار ناترازی گاز و نبود امکان تأمین پایدار آن در طول سال، به‌ویژه در فصل سرد، منجر به شرایط نامطلوب برای عمر قطعات داغ توربین‌ها شده است.

چهار راهکار برای عبور از چالش‌های صنعت نیروگاهی

رئیس انجمن صنفی نیروگاه‌های کشور راهکار‌های پیشنهادی این انجمن برای عبور از شرایط فعلی را در چهار محور تشریح کرد و گفت: نخستین محور، تنوع‌بخشی به ظرفیت‌های تأمین و ساخت داخل با پرهیز از انحصار در کنار سازندگان اصلی تجهیزات است.

وی افزود: در این زمینه باید ظرفیت همه سازندگان توانمند داخلی و بین‌المللی، شرکت‌های دانش‌بنیان و کارگاه‌های تخصصی به‌صورت متوازن و شفاف مورد استفاده قرار گیرد. هیچ زنجیره تأمین مقتدری نباید به یک کانال واحد متکی باشد، زیرا تنوع در تأمین، ایمنی شبکه را تضمین می‌کند.

نیکبخت با اشاره به اهمیت حمایت از سازندگان داخلی و شرکت‌های دانش‌بنیان اظهار کرد: تجمیع نیاز‌ها و تسهیل سرمایه‌گذاری می‌تواند به ایجاد ظرفیت‌های جدید در این حوزه منجر شود و لازم است این موضوع در سیاست‌گذاری‌های صنعت برق مورد توجه قرار گیرد.

وی دومین راهکار را مهار فوری کمبود‌ها با استفاده از تجهیزات کارکرده باکیفیت دانست و گفت: در شرایطی که تحویل قطعات و تجهیزات نو در بازار‌های جهانی زمان‌بر است، استفاده هوشمندانه از تجهیزات کارکرده، کم‌کارکرد و باکیفیت، پس از ارزیابی‌های فنی و بازرسی‌های معتبر، یک ضرورت راهبردی محسوب می‌شود.

رئیس انجمن صنفی نیروگاه‌های کشور افزود: باید مسیر ورود، احیا و بازرسی این دارایی‌ها از طریق تسهیل مقررات و فرآیند‌های بازرگانی نیز مورد توجه قرار گیرد.

نیکبخت سومین محور را اولویت‌بخشی به طرح‌های ارتقای عملکرد و افزایش ظرفیت مفید نیروگاه‌های موجود عنوان کرد و گفت: بخش قابل‌توجهی از پایداری نیروگاه‌ها از طریق اقدامات مهندسی پیشرفته قابل دستیابی است.

وی ادامه داد: ارتقای سیستم‌های خنک‌کاری، استفاده از پوشش‌های مقاوم و سرامیکی و بهینه‌سازی روش‌های بازسازی، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند عمر مفید قطعات را افزایش دهند و زمینه دستیابی به افزایش تولید در کوتاه‌ترین زمان و با کمترین سرمایه‌گذاری را فراهم کنند.

رئیس انجمن صنفی نیروگاه‌های کشور چهارمین محور پیشنهادی را اصلاح ساختار اقتصادی و تأمین پایدار منابع مالی صنعت نیروگاهی دانست و اظهار کرد: بخش تولید برق به‌عنوان یکی از حلقه‌های اصلی چرخه تولید برق، در حال حاضر سهم کمتری از درآمد‌های صنعت برق را به خود اختصاص می‌دهد.

وی افزود: اگرچه سرمایه‌گذاری در بخش‌های انتقال و توزیع نیز ضروری و اجتناب‌ناپذیر است، اما با توجه به اهمیت بخش تولید و ضرورت نوسازی، احیا و به‌روزرسانی مستمر نیروگاه‌ها، لازم است سهم مناسبی از درآمد‌های صنعت برق به این بخش اختصاص یابد.

نیکبخت با تأکید بر ضرورت بازنگری در قرارداد‌های بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها گفت: قرارداد‌های بهره‌برداری و نگهداری باید متناسب با نوسانات نرخ ارز و تورم بازنگری شوند. همچنین ارز مورد نیاز برای تأمین قطعات یدکی و مصرفی، به‌ویژه قطعات حساس، نباید در فرآیند‌های معمول اداری و بروکراسی معطل بماند.

وی تأکید کرد: زنجیره تأمین قطعات نیروگاهی، بخشی از امنیت کشور است و نمی‌توان از نیروگاه‌ها انتظار آمادگی و عملکرد پایدار داشت، اما همچنان با قرارداد‌های فرسوده و ساختار‌هایی مواجه بود که بر اساس شرایط گذشته و پیش از شکل‌گیری بحران‌های فعلی طراحی شده‌اند.

رئیس انجمن صنفی نیروگاه‌های کشور خاطرنشان کرد: اقتصاد برق برای عبور از شرایط فعلی به شجاعت در تصمیم‌گیری نیاز دارد و تا زمانی که تسویه‌حساب‌ها و پرداخت مطالبات نیروگاه‌ها در اولویت ساختار بودجه‌ای قرار نگیرد، تاب‌آوری ناوگان نیروگاهی با دشواری مواجه خواهد بود.

وی افزود: نیروگاه‌ها در انتهای زنجیره تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری قرار دارند و در نهایت باید هرگونه کمبود و کاستی موجود در مسیر را با حفظ پایداری و تولید مستمر جبران کنند. امیدواریم اعضای انجمن بتوانند در کنار بخش‌های حاکمیتی، در زنجیره تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی کشور نقش مؤثرتری ایفا کنند.