جنگ ایران ذخایر موشک‌های پدافندی آمریکا را به‌شدت کاهش داده است

اندیشکده شورای آتلانتیک در تحلیلی نوشت: از زمان آغاز جنگ ایران در ماه فوریه (اسفند ۱۴۰۴)، بنا بر گزارش‌ها، تا سه‌پنجم ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت و نیمی از ذخایر موشک‌های پدافندی ارتفاع بالای تاد در آمریکا مصرف شده است.

کارشناسان بر این باورند که بازسازی کامل این ذخایر ممکن است سال‌ها زمان ببرد.

کاهش ذخایر موشک‌های پدافندی اکنون به یکی از عوامل موثر در بحث‌های کاخ سفید درباره سرعت و شرایط دستیابی دولت دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا به توافق با تهران تبدیل شده است. در عین حال، مقام‌های آمریکایی گزارش‌ها درباره کاهش شدید ذخایر مهمات را «گمراه‌کننده» خوانده‌اند.

این وضعیت تنها به جنگ ایران محدود نمی‌شود. متحدان، شرکا و رقبای آمریکا در سراسر جهان اکنون در حال بررسی این پرسش هستند که آیا واشنگتن در صورت وقوع بحران‌های هم‌زمان قادر خواهد بود به تعهدات نظامی خود عمل کند و آیا کمبود فعلی مهمات بر اعتبار بازدارندگی آمریکا در بلندمدت تاثیر خواهد گذاشت.

خاورمیانه؛ آزمونی مهم برای توان پایداری آمریکا

این اندیشکده با برجسته‌سازی اهمیت آسیای غربی در معادلات نظامی آمریکا نوشت: در خاورمیانه، پیامد‌های کمبود مهمات فوری‌تر است، زیرا آمریکا و متحدانش همزمان با ادامه حملات، به‌طور مستمر موشک‌های رهگیر مصرف می‌کنند.

از ماه فوریه، کشور‌های حاشیه خلیج فارس با هزاران حمله پهپادی و موشکی ایران مواجه شده‌اند و اتکای زیادی به سامانه‌های پدافندی ساخت آمریکا داشته‌اند. قطر، بحرین، کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی همگی از سامانه‌هایی مانند پاتریوت، استینگر و تاد استفاده می‌کنند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که عربستان سعودی ذخایر موشک‌های رهگیر پک-۳ خود را حدود ۸۶ درصد مصرف کرده است. حتی در صورت دستیابی واشنگتن و تهران به توافق، حملات همچنان می‌تواند به تقاضا برای موشک‌های رهگیر دامن بزند از جمله حمله پهپادی اخیر حوثی‌ها به پالایشگاه جازان عربستان.

ایران نیز با ترکیب موشک‌های پیشرفته و پهپاد‌های ارزان‌قیمت، تلاش کرده سامانه‌های پدافندی آمریکا و کشور‌های عربی را تحت فشار قرار دهد، زیرا مقابله با پهپاد‌های ارزان‌قیمت با موشک‌های گران‌قیمت، هزینه قابل‌توجهی برای مدافعان ایجاد می‌کند.

رژیم اسرائیل از این نظر شرایط متفاوتی دارد و سامانه‌های بومی مانند پیکان ۲، پیکان ۳ و فلاخن داوود را در اختیار دارد، اما آمریکا نیز در جریان حملات سال گذشته و ماه‌های نخست جنگ ایران از موشک‌های تاد برای دفاع از رژیم اسرائیل استفاده کرده است.

همزمان، کشور‌های عربی خلیج فارس در حال بررسی گزینه‌های جدید برای کاهش وابستگی خود به آمریکا هستند. توافق دفاعی مشترک میان عربستان، پاکستان و ترکیه که هفته گذشته امضا شد، نمونه‌ای از تلاش ریاض برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای است.

اروپا؛ رقابت برای بازسازی ذخایر

شورای آتلانتیک جنگ اوکراین را از عوامل تعیین‌کننده سرعت بازسازی ذخایر آمریکایی عنوان کرد و افزود: جنگ روسیه و اوکراین نیز پیش از جنگ ایران، ذخایر مهمات کشور‌های اروپایی را تحت فشار قرار داده بود. آلمان حدود یک‌سوم سامانه‌های پاتریوت خود را به اوکراین واگذار کرده و لهستان نیز پنج موشک رهگیر پک-۳ را در اختیار کی‌یف قرار داده است.

اوکراین همچنان به موشک‌های رهگیر پک-۳ و پک-۲ نیاز فوری دارد، زیرا روسیه حملات موشکی بالستیک خود علیه شهر‌ها و زیرساخت‌های حیاتی این کشور را ادامه می‌دهد.

با این حال، نیاز‌های اوکراین به پدافند هوایی محدود نمی‌شود و این کشور به توپخانه، موشک‌های دوربرد، خودرو‌های زرهی، توان هوایی و دریایی نیز نیاز دارد.

کاهش ذخایر آمریکا شرایط را برای کشور‌های اروپایی پیچیده‌تر کرده است. واشنگتن در ماه آوریل (فروردین‌ماه) به برخی متحدان اروپایی اطلاع داد که تحویل بخشی از مهمات آنها به دلیل جنگ ایران با تاخیر مواجه خواهد شد.

روسیه نیز تحولات مربوط به ذخایر آمریکا و اروپا را با دقت دنبال می‌کند. اگر ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا درباره احتمال آزمودن عزم ناتو از سوی مسکو در سال‌های آینده درست باشد، سرعت بازسازی ذخایر مهمات برای هر دو طرف اهمیت زیادی خواهد داشت.

شرق آسیا؛ مشکلی میان‌مدت که می‌تواند با بحران تایوان تشدید شود

در این گزارش به محتمل‌ترین نبرد ایالات متحده در آینده اشاره شد: سطح ذخایر موشکی آمریکا بار دیگر بحث‌ها درباره پیامد‌های احتمالی جنگ با چین را افزایش داده است. چنین درگیری به ترکیبی متفاوت از تسلیحات، به‌ویژه موشک‌های دریایی، دورایستا و هدایت‌شونده دقیق، نیاز خواهد داشت. با این حال، موشک‌های پاتریوت، تاد، اس‌ام-۳ و اس‌ام-۶ نیز در صورت حمله یا محاصره تایوان از سوی چین اهمیت خواهند داشت.

تایوان نیز همین حالا تحت تاثیر کمبود ذخایر آمریکا قرار گرفته است.  هونگ تسائو سرپرست وزارت نیروی دریایی آمریکا، در ماه مه (اردیبهشت‌ماه) گفت یک بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری برای تایوان، تا حدی به دلیل نیاز به حفظ مهمات برای جنگ ایران، متوقف شده است، هرچند وزارت خارجه آمریکا بعدا اعلام کرد این بسته در حال بررسی است و رسما متوقف نشده است.

ژاپن نیز در ماه آوریل ممنوعیت دیرینه صادرات تسلیحات مرگبار را لغو کرد تا توان صنایع دفاعی خود را افزایش دهد. با این حال، این کشور همچنان به فروش‌های نظامی آمریکا وابسته است و گزارش‌ها حاکی از آن است که تحویل ۴۰۰ موشک تاماهاوک به ژاپن، که قرار بود از سال ۲۰۲۸ آغاز شود، به دلیل نگرانی درباره ذخایر آمریکا به تاخیر افتاده است.

چین برای بهره‌برداری از فشار موجود، لزوما نیازی ندارد آمریکا به‌طور کامل با کمبود تسلیحات مواجه شود. پکن همچنان به تولید مهمات و تسلیحات پیشرفته ادامه می‌دهد و در صورت تداوم ابهام درباره زمان بازسازی ذخایر آمریکا، می‌تواند بر آسیب‌پذیری‌های واشنگتن تمرکز کرده و درباره قابل‌اعتماد بودن آمریکا به‌عنوان شریک امنیتی تردید ایجاد کند.

آفریقا و آمریکای لاتین؛ مساله‌ای برای اعتبار بلندمدت

نوسینده این تحلیل افزود: کشور‌های آفریقایی و آمریکای لاتین در حال حاضر در حاشیه بحث کمبود مهمات آمریکا قرار دارند، اما آنها نیز سرعت بازسازی ذخایر واشنگتن و میزان قابلیت اتکای این کشور به‌عنوان تامین‌کننده تسلیحات را زیر نظر خواهند داشت.

آمریکا همچنین تلاش کرده همکاری‌های خود با کشور‌های دارای منابع معدنی راهبردی را افزایش دهد. عناصری مانند نئودیمیم و ایتریم در تولید آهن‌ربا‌هایی استفاده می‌شوند که در ساخت برخی تسلیحات، از جمله موشک‌های پک-۳، کاربرد دارند. تقویت روابط با صادرکنندگان عناصر نادر نمی‌تواند کمبود کنونی مهمات را حل کند، اما در بلندمدت می‌تواند به افزایش تاب‌آوری زنجیره تامین دفاعی آمریکا کمک کند.

در نیمکره غربی نیز قرارداد‌های دفاعی جدید، از جمله قرارداد ۳.۴۲ میلیارد دلاری پرو برای خرید جنگنده‌های اف-۱۶ و بسته تسلیحاتی نزدیک به ۹۵۰ میلیون دلاری آرژانتین برای تجهیز جنگنده‌های اف-۱۶، برای اعتبار آمریکا در منطقه اهمیت دارند، به‌ویژه در شرایطی که چین در حال گسترش نفوذ اقتصادی و سیاسی خود در آمریکای لاتین است.

آزمون اصلی برای واشنگتن

در این گزارش آمده‌است: دولت ترامپ، در حالی که گزارش‌ها درباره کمبود جدی مهمات را رد می‌کند، اعلام کرده است که قصد دارد پایه صنعتی دفاعی آمریکا را به‌طور چشمگیری تقویت کند. اما تحقق این هدف به ایجاد ظرفیت تولیدی بستگی دارد که بتواند همزمان نیاز‌های جنگ‌های کنونی را تامین کند، به متحدان و شرکای آمریکا تسلیحات برساند و برای بحران بعدی نیز ذخایر کافی ایجاد کند.