هشت گرهِ کوری که در پاستور باز شد

عباس پازوکی طی یادداشتی درخصوص برگزاری جلسه ستاد ساماندهی فضای مجازی و مسائل مطرح شده در آن نوشت: 

روایت اول: هشت گرهِ کوری که توی پاستور باز شد

سلام. بگذارید یک راست ببرمتان وسط جلسه ستاد ساماندهی فضای مجازی؛ جایی که معمولاً اخبارش در چند جمله اتو کشیده و بی‌روحِ خبرگزاری‌ها خلاصه می‌شود. اما اگر قصه‌های پشت در‌های دولت را بدانیم، شاید متوجه شویم که نگاه دولت دکتر پزشکیان به این عرصه کلاً فرق دارد و علم و فناوری، راهبرد اصلی این دولت است.

جلسه با آن سکوت‌ها و تعارف‌های ملال‌آورِ اداری شروع نشد. از همان لحظه ورود، فضا بوی صراحت می‌داد. یک طرف میز، مسئولان ارشد اجرایی کشور نشسته بودند و طرف دیگر، حدود ۲۰ نفر از فعالان و بنیان‌گذاران اصلی کسب‌وکار‌های دیجیتال ایران؛ جوانانی غالباً دهه هفتادی و زیر سی‌سال، هوشمند، جسور، بلندپرواز، صریح و پر از ایده.

حرف‌ها بدون فرمول‌های رایج دیپلماتیک، مستقیم و عریان روی میز ریخته شد: ناپایداری‌های اعصاب‌خردکنِ شبکه اینترنت، قطع طولانی‌مدت اینترنت، صدمات فیلترینگ، دخالت نادرست و بی جای بعضا سیاسی در کار پلت فرم‌ها و کندی عذاب‌آور در تامین زیرساخت‌های هوش مصنوعی.

[.. در دقایقی از جلسه، بحث‌ها سر برخی محدودیت‌ها و ناهماهنگی‌های فرادستگاهی به اوج داغیِ خودش رسید. به دلیل طبقه‌بندی موضوعات، جزئیات را مجاز نیستم بنویسم....].

اما قشنگی داستان از جایی شروع شد که مدیران ارشد دولت مشتاقانه همراهی کردند. تیم وزارت ارتباطات از شخص وزیر تا معاونانش که انصافاً دل‌سوزانه پیگیرند، به جای دفاع متعصبانه از وضعیت موجود، کاملاً در نقش «همراه» مردم و بخش خصوصی ظاهر شدند.

اما وقتی دکتر عارف رشته کلام را به دست گرفت، جنس گفت‌و‌گو‌ها کلاً چرخید. اینجا دیگر خبری از دادن گزارش‌های زرد و بی‌خاصیت به مسئول بالادستی نبود؛ چون طرف حسابشان کسی بود که خودش سال‌ها در دانشگاه شریف همین چیز‌ها را تدریس کرده، بنیان‌گذار انجمن رمز ایران است و گره‌های فنی این حوزه را به خوبی می‌شناسد. همین تسلط علمی باعث شد جلسه‌ای که می‌توانست ساعت‌ها صرفِ «تعریف بدیهیات» شود، در یک لحظه به «کارگاه حل مسئله» تبدیل شود.

فضای صادقانه جلسه حتی روی بقیه وزرا و مسئولان دولتی هم اثر گذاشت؛ رئیس‌کل بانک مرکزی با صراحتِ تمام، عملکرد و رویکرد‌های گذشته بانک مرکزی را نقد کرد و وعده همراهی داد، و وزیر راه و شهرسازی هم قول داد یک جلسه اختصاصی برای گره‌گشایی از فعالان حوزه لجستیک هوشمند بگذارد.

بخش خصوصی ۸ پیشنهاد و درخواستِ کاملاً کلیدی و گره‌گشا آورده بود؛ هشت مطلبی که اگر قفلشان باز می‌شد، نفس تازه‌ای به روح اقتصاد دیجیتال کشور می‌دمید. معاون اول با اشاره به راهبرد امام شهید انقلاب در حوزه علم و فناوری و نگاه دکتر پزشکیان مبنی بر اینکه «فن‌آوری ویترین دولت نیست، بلکه تنها راه عبور کشور از مشکلات و موتور جهش در ایرانِ پساجنگ است»، تمام‌قد پشت این هشت پیشنهاد ایستاد.

و، اما این ۸ بند مصوب چه بود که بچه‌های استارتاپی را شگفت‌زده کرد؟

۱. اینترنت: پایان دادن به محدودیت‌های سلیقه‌ای و بازگشت به اینترنت پایدار و بی‌دردسر.

۲. مقرره نویسی با مشورت مردم: ممنوع شدن تصویب هر مقرره یا محدودیتی در این حوزه، بدون مشورت با خودِ کسب‌وکارها.

۳. پایان ناهماهنگی: ایجاد یک فرماندهی واحد تا سازمان‌های مختلف با قوانین ضدونقیض، چوب جلو چرخ فعالان دیجیتال نگذارند.

۴. به‌رسمیت شناختن بازار رمزارزها: پایان بلاتکلیفی صرافی‌ها و فعالان ارز دیجیتال؛ با مشخص شدن وظایف بانک مرکزی و وزارت اقتصاد تا این بازار دوباره قفل نشود.

۵. باز شدن درگاه‌های پرداخت: رفع مسدودی حساب‌ها و درگاه‌های بانکیِ کسب‌وکار‌های اینترنتی و صرافی‌های آنلاین.

۶. کم شدن گیر‌های اداری: استفاده از نظارت‌های هوشمندِ سیستمی به جای بازرسی‌های فرساینده و کاغذبازی‌های اداری.

۷. باز شدن قفلِ طلای آنلاین، سلامت و لجستیک هوشمند: شکستن انحصار‌ها و آسان‌تر شدن کار پلتفرم‌های خرید آنلاین طلا، خدمات پزشکی و دارو از راه دور و لجستیک.

۸. دولت رقیب مردم نیست: ممنوعیت ورود شرکت‌های دولتی و نهاد‌های حاکمیتی به رقابت ناعادلانه با بخش خصوصی.

اما به عنوان کسی که از نزدیک شاهد این ماجرا بوده، می‌گویم: قصه همین‌جا تمام نمی‌شود!

در حکمرانی، «تصویب روی کاغذ» تازه خان اول بازی است. غول مرحله آخر، بدنه سنگین اداری و مرحله اجراست. معاون اول حالا پیگیر لحظه‌به‌لحظه اجرایی‌شدن این مصوبات است.

اینکه این ۸ مصوبه در پیچ‌ومهر‌های اداری چطور پیش می‌روند و چه زمانی به بار می‌نشینند را، قدم‌به‌قدم همین‌جا برایتان روایت خواهم کرد.