راه مقاومت با شهادت رهبر انقلاب متوقف نخواهد شد

آیین تشییع پیکر رهبر شهید ایران در حالی در تهران برگزار شد که پایتخت این روزها شاهد بزرگترین و حزن انگیزترین تجمع ایرانیان طی چند دهه اخیر است. ایرانیان با حضور در این آیین بار دیگر با تداوم مسیر آن شهید والامقام که با خونش «انسجام ملی» و «اقتدار» ایرانیان را مستحکم‌تر کرد، میثاق خواهند بست؛ بنابراین این وداع نه پایان راه بلکه آغازی دوباره برای پایمردی بر اصول انقلاب اسلامی است.

بنابراین این آیین آوردگاهی برای تجلی پایداری «گفتمانی» است که معمار کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) آن را پی‌ریزی کرد و رهبر شهید انقلاب در طی چند دهه آن گفتمان اصیل را با تکیه بر «سرمایه اجتماعی» نظام، در گذرگاه حوادث حفظ کرد؛ تا جایی که امروز این «سرمایه اجتماعی» به یک بازوی قدرتمند «بازدارنده» برای ایستادگی در برابر دشمنان بدل شده است. از این منظر آیین وداع، پیامی به ناظران بیرونی است مبنی بر اینکه «گفتمان انقلاب»، علی‌رغم تغییر چهره‌ها، همچنان زنده و پویاست.

محمد هاشمی رفسنجانی اظهار کرد:

برخی تحلیل‌گران بزرگترین میراث آیت الله شهید خامنه‌ای را شکست هیمنه آمریکا می‌دانند. دیدگاه شما در این زمینه چیست؟

هاشمی: در ادبیات سیاسی جمله‌ای وجود دارد مبنی بر اینکه «دشمن را کوچک نگیر». دلیل بیان چنین عبارتی این است که اگر انسان تصور کند دشمن کوچک است، شاید برخورد یا نحوه مبارزه متفاوت شود یا اصلا تصور کند نیازی به این کار (مقاومت) نیست. بنابراین ممکن است هیمنه آمریکا شکسته شده باشد اما به هر حال امکانات و تجهیزاتی دارد و می‌خواهد در صحنه باشد و سعی می‌کند پایگاه‌هایی را داشته باشد. پس در مجموع نباید دشمن را دست‌کم بگیریم بلکه باید نسبت به وی حساس بوده و با روشی اقدام کنیم که هم دشمن را شکست دهیم و هم در مبارزه پیروز شویم.

شهادت رهبر انقلاب در دفترشان نشان داد، ایشان همواره در صحنه بودند

نحوه شهادت رهبر انقلاب در دفتر کارشان به بسیاری از ادعاها و یاوه‌گویی‌ها پاسخ داد و شهید سیدعلی خامنه‌ای به عنوان نماد و الگوی «ایستادگی» در جهان تبدیل شد. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

هاشمی: من نیز همین تعبیر را دارم که شما دارید؛ به هر حال قبل از شهادت ایشان، از بسیاری از مقامات و در محافل سؤال می‌شد که ایشان کجا هستند و چه می‌کنند!؟ بعضی‌ها که دشمن بودند، سخنان دیگری می‌گفتند اما وقتی ایشان در دفتر کارشان به شهادت رسیدند، معلوم شد که همواره در صحنه بودند. در جنگ ۱۲ روزه نیز دوستان می‌گفتند ایشان در صحنه بودند و فرماندهی جنگ به عهده خودشان بود و آن را اداره می‌کردند و باعث پیروزی بر دشمن شدند.

شهادت رهبر انقلاب در دفتر کار، باعث شد تا بسیاری از تصوراتی که نسبت به ایشان بود، تغییر کند.اما دشمن یا افرادی سعی می‌کردند به گونه دیگری تعبیر بکنند که مثلاً ایشان در صحنه نیستند اما شهادتشان در دفتر کار، همانگونه که در سؤال شما هست، باعث شد تا بسیاری از تصوراتی که نسبت به ایشان بود، تغییر کند. ایشان در طول مدیریت ۳۷ ساله خود همواره با چالش‌های متعددی مواجه بودند و سعی می‌کردند به شکل‌های مختلف از این چالش‌ها عبور کنند.

ویژگی که به نظر شما، رهبر شهید را از سایر رهبران جهان و شخصیت‌های سیاسی متمایز می‌کند، چیست؟

هاشمی: در مکتب اسلام که اخلاق‌محور است، رهبران ویژگی‌های خاصی دارند اما در مکاتب دیگر این‌گونه نیست؛ فردی ممکن است قمارباز و مشروب‌خوار هم باشد اما بتواند رئیس دولتی شود. اما در اسلام این‌گونه نیست که فرد آلوده یا به اصطلاح بیمار یا فردی که رعایت اصول اخلاقی را نمی‌کند، به ریاست دولت برسد. تفاوت مسئولیت در جمهوری اسلامی با کشورهای دیگر این است که در جمهوری اسلامی، مسئولین باید دارای ویژگی‌ها و شرایطی باشند که صداقت، راستی، امانت‌داری، پاکی از جمله آنها است اما این شرایط در مکاتب دیگر کمتر دیده می‌شود.

خاطره مشترکی با رهبر شهیدمان دارید که برای این روزهای ما مناسب باشد؟

هاشمی: خاطره‌ای که از ایشان دارم و با توجه به شرایط فعلی قابل بیان می‌باشد، این است که بسیار در تلاش بودند و همت داشتند که زبان فارسی را تقویت کنند و کشورهای فارسی زبان را دور هم جمع کنند تا بستری ایجاد کنند که مقاصد و وظایفی که داشتیم با زبان فارسی انجام شود.

رهبر انقلاب گفتند: «هم‌زبانی از همدلی بهتر است»

به یاد دارم برای افتتاحیه سمیناری با محوریت زبان فارسی، رهبر انقلاب را دعوت کرده بودیم؛ در آنجا من صحبت مختصری با ایشان کردم و اظهار داشتم، «همدلی از هم‌زبانی بهتر است» اما ایشان فرمودند: «خیر، هم‌زبانی از همدلی بهتر است.» من در پاسخ عرض کردم، وقتی می‌گوییم «همدلی» این مسئله می‌تواند جهانی باشد اما همزبانی محدود است. ایشان در پاسخ من فرمودند: «باید طوری باشد که ما بتوانیم زبان فارسی را ترویج کرده و در دنیا - در بین سایر زبان‌ها - رایج کنیم و این مسئله برای انجام وظایف و مسئولیت‌ها مهم‌تر است».

رهبر انقلاب به تقویت زبان فارسی بسیار عنایت داشتند و در آن سمینار با توجه به رهنمودهای ایشان، در صدا و سیما «واحد ویرایش» تشکیل شد.

بنابراین ایشان به تقویت زبان فارسی بسیار عنایت داشتند و در آن سمینار با توجه به رهنمودهای ایشان، در صدا و سیما «واحد ویرایش» تشکیل شد. وظیفه «واحد ویرایش» این بود، در صدا و سیما متون صحیح نوشته شده و صحیح خوانده شود و فعالیت این واحد تاکنون نیز ادامه دارد.

این خاطره مربوط به چه دورانی است؟

هاشمی: زمانی که ایشان رئیس‌جمهور بودند و من در صدا و سیما مسئولیت مدیرعاملی را داشتم و از همان زمان این «واحد ویرایش» در سازمان شکل گرفت. آن سمینار هم در مسجد بلال یا سالن کنار مسجد بلال برگزار شد و موضوع بحث مساله زبان فارسی در صدا و سیما - یعنی نحوه صحیح نوشتن، صحیح خواندن و تقویت زبان بین کشورهایی بود که به زبان فارسی آشنا هستند یا تکلم می‌کنند - بود و نمایندگانی از آن کشورها نیز در آن سمینار حضور داشتند.

رهبر شهید تلاش می‌کرد، کشور را بر مبنای «جمهوریت» و «اسلامیت» اداره کند

به موضوع اهتمام رهبر شهید انقلاب به تقویت زبان فارسی اشاره کردید؛ علاوه بر این ایشان به عنوان یک رهبر دینی چه رهنمودها و رویه‌هایی برای تقویت پیوندهای «ایرانیت» و «اسلامیت» داشتند؟

هاشمی: دولت‌ها و حکومت‌ها معمولا مبتنی بر یک مکتب فکری هستند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی مکتبی که زیربنای فکری جامعه و در حقیقت حکومت قرار گرفت، مکتب اسلامی بود و از این جهت رئیس‌جمهور یا رهبر در نظام جمهوری اسلامی، پیوند ناگسستنی با مکتب اسلامی دارند. در اصل سوم قانون اساسی هم به این مسئله اشاره شده است که این دو رکن تفکیک ناپذیر هستند. بر این اساس ایشان نیز تلاش می‌کردند تا پیوندی محکم بین «جمهوریت» و «اسلامیت» برقرار کنند و کشور بر این مبنا اداره شود.

چه زمانی متوجه شهادت رهبر انقلاب شدید؟

هاشمی: همان روز که خبر حملات جنایتکارانه‌ آمریکا منتشر شد، نهم اسفند- خبرهایی در این باره مطرح شد اما فردای آن روز این خبر از رادیو اعلام شد؛ تقریباً شوکه شدیم. به هر حال خیلی سخت بود که باور کنیم. قبلاً وقتی از همکاران، عزیزان یا مسئولین کسی شهید می‌شد، می‌گفتیم «سر خُم می سلامت، شکند اگر سبویی» اما دیگر پس از شهادت ایشان نمی‌توانیم این را بگوییم.

پس از شهادت رهبر انقلاب وظیفه ما سنگین‌تر شده است

اکنون چه احساسی دارید؟

هاشمی: احساس می‌کنم وظیفه ما سنگین‌تر شده است و باید راه ایشان را ادامه بدهیم.

در دیدارهایی که با ایشان داشتید معمولا درباره چه مسائل و موضوعاتی بحث و گفت و گو می کردید؟

هاشمی: حرف و سخن که همیشه زیاد است اما بسته به شرایط، هنگامی که دو نفر یا چند نفر در کنار هم بنشینند از هر بابی سخن به میان می‌آید و صحبت‌هایی می‌شود. گفت و گوهای ما نیز بیشتر حول وظایف، مسئولیت‌ها، حل مشکلات مردم، خدمت به آنها، ترویج اسلام و زبان فارسی بود.

رهبر شهید برای اینکه بتوانند کشور را در برابر فشارهای دولت‌های غربی مقاوم نگه دارند، بر «خودکفایی اقتصادی» تاکید زیادی داشتند، در این چند دهه نیز «شعار سال» را بر مبنای اقتصاد مقاومتی نامگذاری کردند، ارزیابی خود را از این موضوع

هاشمی: با سخن شما موافقم، برای این که بتوانیم با دشمنان، جهان غرب یا جهان خارج مبارزه کنیم، یکی از موارد بسیار مهم و تاثیرگذار «بحث وضعیت اقتصادی» است. اگر وضعیت اقتصاد و معیشت مردم تقویت شود، کشور از نظر سیاسی و نظامی می‌تواند، مقاومت کند اما اگر از نظر اقتصادی ضعیف و محتاج به دیگران باشیم، در حوزه‌های دیگر هم مقاومت مشکل خواهد بود.

راهبرد رهبر انقلاب در انتخاب شعارهای سال چه بود؟

بر این اساس، ایشان چندین سال وقتی می‌خواستند شعار سال را انتخاب کنند، این شعار مبتنی بر اقتصاد اسلامی، تولید و توسعه اقتصاد بود تا این توانایی را برای مردم به وجود بیاورد که بتوانند در برابر دشمنان مقاومت کنند.

ایرنا:کدام ویژگی رهبر انقلاب از نظر شما خاص بود؟

هاشمی: طبیعی است که هر فردی ویژگی خاصی دارد و ایشان هم ویژگی‌های منحصر به فرد خود را داشتند از جمله اینکه نسبت به مردم احترام قائل بودند.