پس زدن مردم در قاب رسانه ملی

اظهارات اخیر محمدرضا شهبازی، مجری صداوسیما، فقط یک جمله تند یا یک واکنش احساسی نبود؛ این سخنان، بازتاب نوعی نگاه خطرناک به مردم و مطالبات آنان است. نگاهی که به جای شنیدن اعتراض و مطالبه، صورت مسئله را پاک می‌کند و در پاسخ به ساده‌ترین خواسته‌های شهروندان می‌گوید: «اگر ناراضی هستید، بروید جای دیگری زندگی کنید.»

ماجرا از کجا آغاز شد؟ از یک مقایسه ساده؛ اینکه مردم می‌بینند در کشور‌هایی مانند سوریه، افغانستان یا عراق، برخی امکانات اولیه ارتباطی و بانکی در دسترس است، اما در ایران همچنان محدودیت اینترنت، فیلترینگ گسترده و محرومیت از خدمات بین‌المللی پابرجاست. این مقایسه، نه «خیانت» است و نه «غرب‌زدگی»؛ بلکه واکنش طبیعی مردمی است که می‌پرسند چرا باید از این امکانات محروم باشند؟

پاسخ، اما چه بوده است؟ «پاشید برید همان‌جا زندگی کنید.»

این جمله، شاید در ظاهر یک طعنه رسانه‌ای باشد، اما در باطن حامل یک پیام نگران‌کننده است: هرکس انتقاد دارد، جایی در این کشور ندارد. این همان منطقی است که سال‌هاست بخشی از جامعه را از دایره «خودی» بودن خارج می‌کند؛ گاهی به خاطر سبک زندگی، گاهی به خاطر اعتراض، و حالا حتی به خاطر مطالبه اینترنت.

مسئله اینجاست که مردم ایران، کشورشان را با هیچ جای دیگری عوض نمی‌کنند؛ اتفاقاً اعتراض می‌کنند، چون ایران را دوست دارند و می‌خواهند کیفیت زندگی در کشور خودشان بهتر باشد. مطالبه اینترنت پایدار، دسترسی آزاد به پلتفرم‌ها، یا اتصال به نظام مالی جهانی، مطالبه «رفاه لوکس» نیست؛ بخشی از زندگی عادی در جهان امروز است. اینکه شهروند ایرانی از داشتن چیزی محروم باشد که حتی در کشور‌های جنگ‌زده یا فقیر منطقه وجود دارد، موضوعی نیست که بتوان با تمسخر و تحقیر از کنار آن گذشت.

تلخ‌تر آنجاست که این نوع ادبیات، دقیقاً در زمانی تکرار می‌شود که از «وحدت ملی» و ضرورت حفظ همبستگی اجتماعی سخن گفته می‌شود. مگر می‌توان مردم را تحقیر کرد و همزمان انتظار داشت احساس تعلق و همدلی تقویت شود؟ مگر می‌شود این چنین رفتار کرد و سپس از سرمایه اجتماعی سخن گفت؟

بسیاری از همین مردمی که امروز به خاطر اعتراض به وضعیت اینترنت یا محدودیت‌ها مورد تمسخر قرار می‌گیرند، در بزنگاه‌های حساس کنار کشور ایستاده‌اند؛ از بحران‌ها عبور کرده‌اند، هزینه داده‌اند و همچنان امید دارند آینده‌ای بهتر را در و برای ایران بسازند. پاسخ این مردم، نه تحقیر است و نه حواله دادن آنان به افغانستان و سوریه.

رسانه ملی نباید زبان بخشی از جامعه علیه بخش دیگر باشد. چنین رویکردی، نه نشانه اقتدار، بلکه نشانه ناتوانی در شنیدن جامعه است. مردم ایران، حق دارند زندگی بهتری بخواهند؛ حق دارند بپرسند؛ و حق دارند بدون ترس از تحقیر شدن، مطالباتشان را بیان کنند. پاسخ به این مطالبات «اگر نمی‌خواهید، بروید» نیست.