آینده‌نگری و تاب‌آوری باید به زبان مشترک مدیریت محیط‌زیست تبدیل شود

شینا انصاری در چهارمین همایش ملی «دانشگاه سبز» در دانشگاه تربیت مدرس، با تأکید بر ضرورت گذار از مدیریت سنتی به حکمرانی داده‌محور، دانشگاه‌ها را نقطه آغاز تحول در مسیر توسعه پایدار کشور دانست.

وی اظهار کرد: همایش دانشگاه سبز صرفاً یک رویداد علمی نیست، بلکه میدان گفت‌وگوی واقعی میان دانشگاه و نظام تصمیم‌سازی است، گفت‌وگویی که در صورت تداوم می‌تواند مسیر توسعه پایدار را از سطح ایده به مرحله اقدام عملی ارتقا دهد.

مدیریت آب و پساب نخستین محور حکمرانی پایدار

معاون رئیس جمهور، مدیریت آب و پساب را نخستین محور حکمرانی پایدار در دانشگاه‌ها دانست و گفت: در اقلیم ایران هیچ راهبرد سبزی بدون حکمرانی آب معنا ندارد، مدیریت مصرف باید از سطح توصیه‌های عمومی عبور کرده و به نظام حسابداری آب، ممیزی مصرف، کاهش نشتی و استفاده هدفمند از پساب تصفیه‌شده ارتقا یابد.

انصاری افزود: بسیاری از صرفه‌جویی‌ها با انضباط مدیریتی و پایش مستمر قابل تحقق است و این نقطه تلاقی دانش و مدیریت به شمار می‌رود.

دانشگاه سبز بدون اقتصاد چرخشی شکل نمی‌گیرد

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، پسماند را دومین حلقه این روایت دانست و گفت: دانشگاه‌ها در حوزه پسماند‌های عادی و همچنین پسماند‌های آزمایشگاهی مسئولیتی دوگانه دارند، دانشگاه سبز بدون اقتصاد چرخشی شکل نمی‌گیرد؛ باید پسماند را نه به عنوان هزینه، بلکه به عنوان جریانی قابل مدیریت و ارزش‌آفرین دید.

انصاری طراحی فضای سبز بر پایه منطق اکولوژیک، استفاده از گیاهان بومی، کاهش چمن‌کاری‌های پرمصرف و بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر را از دیگر ارکان دانشگاه سبز برشمرد.

وی افزود: نصب سامانه‌های خورشیدی و مدیریت داده‌محور مصرف انرژی، دانشگاه را به نمایشگاهی زنده برای آموزش و پژوهش کاربردی تبدیل می‌کند.

وی همچنین توسعه مسیر‌های پیاده و دوچرخه، حمل‌ونقل اشتراکی و کاهش خودرو‌های تک‌سرنشین را از مؤلفه‌های حمل‌ونقل سبز دانست و تأکید کرد: دانشگاه سبز باید در زندگی روزمره دانشجویان قابل لمس باشد.

انصاری با اشاره به نقش فناوری اطلاعات گفت: دیجیتال‌سازی به تنهایی کافی نیست؛ ایجاد سامانه‌های پایش آب، انرژی و پسماند، بهره‌گیری از حسگر‌ها و اینترنت اشیا و تصمیم‌گیری مبتنی بر شاخص‌ها لازمه بلوغ مدیریت سبز است.

وی افزود: توسعه کالبدی دانشگاه‌ها باید با ظرفیت‌های اقلیمی و محدودیت‌های محیط‌زیستی همخوان باشد، در غیر این صورت با هزینه‌های پنهان سنگینی در آینده روبه‌رو خواهیم شد.

تهیه برنامه اقدام دانشگاه سبز

انصاری گفت: تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد دانشگاه‌های موفق در مدیریت سبز دارای سه ویژگی کلیدی شاخص‌های قابل سنجش، نظام پاسخگویی و گزارش‌دهی مستمر، و مشارکت واقعی جامعه دانشگاهی هستند.

وی پیشنهاد داد هر دانشگاه «برنامه اقدام دانشگاه سبز» را با اهداف کمی و زمان‌بندی مشخص تدوین کند، برنامه‌ای که بر شاخص‌هایی همچون مصرف آب، شدت مصرف انرژی، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر، نرخ تفکیک و بازیافت پسماند و شاخص‌های حمل‌ونقل پایدار مبتنی باشد.

انصاری با تأکید بر رویکرد مشارکت‌محور سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: دانشگاه‌ها شرکای راهبردی این سازمان در پژوهش‌های کاربردی، اجرای پروژه‌های پایلوت، تدوین استاندارد‌ها و تربیت نیروی انسانی متخصص هستند.

در پایان این مراسم، چهارمین تندیس همایش ملی دانشگاه سبز از سوی رئیس دانشگاه تربیت مدرس به شینا انصاری اهدا شد.