اگر توسعه فناوری با اخلاق و معنا همراه نباشد، خود فناوری به مسئله تبدیل خواهد شد

حسین افشین، امروز در آیین اختتامیه رویداد ملی طبا «طراحی برای آینده» که در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه برگزار شد، اظهار کرد: فناوری در شرایط کنونی دیگر در حاشیه توسعه قرار ندارد، بلکه به متن قدرت و بنیان شکل‌گیری تمدن‌ها تبدیل شده است؛ از این‌رو هر فرد یا نهادی که قصد اظهارنظر درباره آینده جامعه را دارد چه در حوزه علمیه، چه در دانشگاه و چه در ساختار اجرایی کشور ناگزیر است نسبت و جایگاه خود را با مقوله فناوری به‌صورت شفاف تبیین کند.

وی گفت: جهان در حال بازتعریف قواعد قدرت است؛ در مقاطعی زمین، سپس منابع طبیعی و پس از آن صنعت و کارخانه شاخص قدرت محسوب می‌شد، اما امروز قدرت در توان تبدیل دانش به محصول و خلق فناوری معنا می‌شود. کشور‌هایی که از این توانمندی برخوردار نباشند، حتی با وجود منابع گسترده و بازار بزرگ، در نهایت به مصرف‌کننده تبدیل خواهند شد و تجربه تاریخی نشان داده است که مصرف‌کننده همواره در موقعیت آسیب‌پذیر قرار دارد.

افشین با اشاره به اهمیت این رویداد، تصریح کرد: برگزاری چنین همایشی نشان می‌دهد حوزه علمیه صرفاً در پی حضور در آینده نیست، بلکه به دنبال ایفای نقش در ساختن آینده است. طلبه امروز تنها مخاطب فناوری نیست، بلکه می‌تواند در جایگاه تولیدکننده ایده‌های فناورانه قرار گیرد؛ چراکه فناوری صرفاً محصول آزمایشگاه و مهندسی نیست، بلکه حاصل حل مسئله است و حوزه‌های علمیه در طول تاریخ با مسئله‌شناسی و ارائه پاسخ به مسائل نوپدید زیسته‌اند.

وی افزود: فقه پاسخ به مسائل نوپدید، اصول روش‌شناسی، کلام چارچوب‌بخش معنا و اخلاق تنظیم‌کننده رفتار و اراده است و این ظرفیت‌ها در صورت ترجمه صحیح می‌توانند به محصولات و خدمات مورد نیاز جامعه تبدیل شوند.

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه چالش امروز صرفاً علمی یا اقتصادی نیست، بلکه ماهیتی تمدنی دارد، گفت: فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی، زیست‌فناوری، داده‌های کلان، پلتفرم‌ها و امنیت سایبری در حال بازتعریف مفاهیمی همچون حریم خصوصی، حقیقت، تربیت، خانواده و عدالت هستند. این موضوعات صرفاً دانشگاهی نیستند، بلکه به متن زندگی اجتماعی مربوط‌اند و در این عرصه، حوزه علمیه می‌تواند نقشی متمایز ایفا کند.

وی تأکید کرد: اگر توسعه فناوری در کشور با اخلاق و معنا همراه نباشد، خود فناوری به مسئله تبدیل خواهد شد. هدف صرفاً افزایش سرعت یا هوشمندی نیست، بلکه حرکت به سوی فناوری عادلانه‌تر و عقلانی‌تر است و این نقطه‌ای است که ایده‌های برخاسته از بستر‌های دینی و اجتماعی می‌توانند اثرگذار باشند.

افشین با اشاره به ضرورت عملیاتی بودن ایده‌ها، گفت: برای آنکه این همایش به یک رویداد اثرگذار تبدیل شود، ایده‌ها باید از سطح کلی‌گویی عبور کرده و به پیشنهاد‌های مشخص، قابل اجرا و دارای خروجی عینی تبدیل شوند. علاوه بر آن، هر ایده باید قابلیت آزمون در مقیاس کوچک را داشته باشد و در قالب تیم‌های منسجم شکل گیرد؛ زیرا ایده بدون تیم اجرایی، به نتیجه نخواهد رسید.

وی ادامه گفت: ایجاد شبکه‌ای میان طلاب، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و نهاد‌های اجرایی از الزامات موفقیت این مسیر است. همچنین مسیر حمایت از ایده‌ها باید شفاف باشد و معاونت علمی آمادگی دارد از طرح‌های قابل اجرا، از مرحله نمونه‌سازی اولیه تا اتصال به شتاب‌دهنده‌ها، مراکز رشد و شبکه شرکت‌های دانش‌بنیان و در نهایت ورود به بازار حمایت کند.

معاون علمی رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: حمایت صرفاً از ایده‌های خام در دستور کار نیست، بلکه تمرکز بر ایده‌های قابل اجرا و دارای ظرفیت تبدیل به راه‌حل است؛ چراکه هدف، برگزاری همایشی مبتنی بر سخنرانی صرف نیست، بلکه شکل‌دهی به خط تولید راه‌حل برای مسائل کشور است.

وی گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری به فناوری نیاز داریم که جامعه را آرام‌تر، عادلانه‌تر و انسانی‌تر کند. فناوری علاوه بر رقابت‌پذیری و ارتقای توان پردازشی، باید در جهت بهبود کیفیت زندگی مردم حرکت کند. هر ایده‌ای که بتواند به تحکیم خانواده، ارتقای تربیت، افزایش اعتماد اجتماعی یا تسهیل و تعمیق خدمات دینی منجر شود، در راستای مأموریت توسعه کشور قرار دارد.

افشین در پایان با تأکید بر جایگاه تاریخی حوزه علمیه، گفت: حوزه‌های علمیه همواره از ارکان تولید معنا در تاریخ ایران بوده‌اند، اما تمدن آینده علاوه بر معنا، به معنای قابل اجرا نیاز دارد؛ معنایی که بتواند به نظام اجتماعی، خدمت عمومی، ابزار و محصول تبدیل شود و این رویداد می‌تواند بستری برای تحقق این ترجمه از معنا به راه‌حل باشد.