جشنواره خوارزمی؛ نماد بلوغ علمی دانشگاه‌های ایران/ضرورت حمایت دولت از نوآوران جدید

حسین سیمایی‌صراف در برنامه آیین معرفی و تقدیر از برگزیدگان جشنواره خوارزمی با بیان اینکه امروز در برابر یک دوراهی تاریخی قرار گرفته‌ایم، اظهار کرد: مسیر اول، مسیر تقلید و بهبود تدریجی است که ما را به بازیگرانی خوب در زمین دیگران تبدیل می‌کند؛ اما مسیر دوم، مسیر تخریب خلاق است؛ مسیری که پیش‌نیاز دستیابی به اقتصاد پیشرفته و رقابت‌پذیر است.

تخریب خلاق؛ پیش‌نیاز اقتصاد پیشرفته

وی با اشاره به اینکه موتور رشد اقتصادی بسیاری از کشور‌ها در دوره‌هایی مبتنی بر تقلید یا شکوفایی تدریجی بوده است، افزود: هیچ کشوری بدون تجربه طوفان تخریب خلاق به اقتصاد پیشرفته دست پیدا نکرده است و این برای ما یک پیام راهبردی دارد.

این مقام مسئول با بیان اینکه تخریب خلاق به معنای تعطیلی یا انتقام نیست، تصریح کرد: تخریب خلاق یعنی بیرون ریختن کهنه‌ها به دست خودمان، پیش از آنکه مستهلک و ازکارافتاده شوند. یعنی یک شرکت دانش‌بنیان یا یک فناور باید جرأت کند محصول دیروز خود را پیش از آنکه رقبا حذفش کنند، خودش از بازار کنار بگذارد.

سیمایی‌صراف ادامه داد: یک دانشگاه نیز باید جرأت کند از وابستگی به مسیر‌های عادت‌شده فاصله بگیرد، قواعد کهنه را بازنگری کند و خود را با اقتضائات زمانه هماهنگ سازد. تخریب خلاق مقدمه نوسازی است.

نوآوری؛ حاصل تعامل علوم مهندسی و انسانی

وزیر علوم با طرح این پرسش که آیا نوآوری صرفاً یک مسئله فنی و مهندسی است؟ گفت: توسعه، موضوعی انسانی است و انسان موجودی پیچیده و چندبعدی است؛ بنابراین نوآوری محصول تعامل پویا و متوازن علوم مهندسی با علوم انسانی، اقتصاد، روان‌شناسی و مدیریت است.

وی تأکید کرد: نمی‌توان در یک سیستم نوآوری با ذهنیتی صرفاً خطی یا فنی، محصولی خلق کرد که قرار است با پیچیدگی‌های رفتار انسان و بازار مواجه شود. از سوی دیگر، علوم انسانی نیز به تنهایی نمی‌تواند به خلق محصول بینجامد. نوآوری تنها محصول آزمایشگاه نیست، بلکه حاصل برخورد و تعامل ایده‌های متفاوت با یکدیگر است.

ضرورت حمایت دولت از نوآوران جدید

سیمایی‌صراف با اشاره به اینکه یکی از نکات خطیر در حوزه نوآوری، موقعیت برتر نوآوران پیشین است، اظهار کرد: نوآوران قبلی به دلیل حق تقدم و برتری بالفعل خود، ممکن است ناخواسته یا آگاهانه مانع تخریب خلاق شوند.

وی خاطرنشان کرد: دولت باید حامی فناوران و نوآوران جدید باشد تا در رقابت نابرابر حذف نشوند و زمینه برای شکل‌گیری نسل تازه‌ای از ایده‌ها و محصولات فراهم شود.

جشنواره خوارزمی؛ نماد بلوغ علمی دانشگاه‌های ایران

وزیر علوم در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه جشنواره خوارزمی نماد بلوغ علمی جامعه دانشگاهی ایران و نمایشی از ذهن خلاق ایرانی است که همچنان در پی فتح قله‌های دانایی است، گفت: از آذرماه و هم‌زمان با هفته پژوهش تاکنون، رویداد‌های متعدد علمی، فرهنگی و فناوری در دانشگاه‌های کشور برگزار شده و تقریباً هفته‌ای نبوده که شاهد برگزاری یک رویداد ملی در دانشگاه‌ها نباشیم.

وی افزود: هفته پژوهش اگرچه در تقویم یک هفته نام‌گذاری شده است، اما در عمل یک ماه فعالیت فشرده پژوهشی در دانشگاه‌ها جریان دارد که پشتوانه آن حداقل یک سال تلاش و تحقیق مستمر است.

سیمایی‌صراف با اشاره به برگزاری جشنواره فارابی در روز گذشته گفت: در این جشنواره، بیش از ۳۰ اثر برگزیده در حوزه علوم انسانی با حضور رئیس‌جمهور معرفی شدند و شاهد برگزاری مراسمی فاخر در تجلیل از پژوهشگران این حوزه بودیم.

وی همچنین اظهار کرد: واگذاری پروژه‌ها و مسئولیت‌های جدید از سوی دولت به دانشگاه‌ها نشان‌دهنده اعتماد روزافزون به نهاد دانشگاه است و در این دوره می‌توان از فعال‌تر شدن مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها سخن گفت.

به گفته وی، تعامل مستمر دانشگاه‌ها با نهاد ریاست‌جمهوری برای ارائه گزارش و دریافت مأموریت‌های علمی و فناورانه، نشانه‌ای از این اعتماد و مسئولیت‌پذیری است.

وزیر علوم ابراز امیدواری کرد که با تداوم این رویکرد، مسیر پیشرفت علمی و فناورانه کشور با شتاب بیشتری ادامه یابد.

وی با تأکید بر ضرورت عبور از مرز‌های علمی و تقویت نگاه میان‌رشته‌ای در میان نخبگان جوان، گفت: نوآوری یک دانش است و حل مسائل پیچیده امروز کشور تنها با تکیه بر تخصص عمیق کافی نیست، بلکه نیازمند وسعت دانش و نگاه چندبعدی است.

سیمایی‌صراف در ادامه سخنان خود در آیین جشنواره خوارزمی با خطاب قرار دادن برگزیدگان جوان اظهار کرد: به دوستان جوان برگزیده خوارزمی دوباره تأکید می‌کنم که از مرز‌ها نترسند؛ منظورم مرز‌های علمی است. نوآوری یک دانش است و نباید آن را صرفاً در چارچوب‌های محدود رشته‌ای محصور کرد.

ضرورت جمع میان عمق و وسعت دانش

وی با بیان اینکه تاریخ بزرگ ایران نشان می‌دهد مهندسان ما در عین مهندس بودن، فلسفه و ادبیات نیز می‌خواندند و پزشکان ما با اقتصاد آشنا بودند، افزود: امروز در جهان نیز این پرسش مطرح است که آیا صرفاً عمق در یک رشته کافی است یا وسعت دانش نیز اهمیت دارد.

این مقام مسئول تصریح کرد: بدون تردید باید در یک حوزه متخصص و عمیق بود، اما در عین حال باید به وسعت دانش نیز توجه کرد. معمولاً کسانی می‌توانند مسائل پیچیده را حل کنند که علاوه بر عمق، از عرض و گستره دانشی برخوردار باشند.

از بوروکراسی نترسید؛ به حل مسئله بیندیشید

سیمایی‌صراف در ادامه با اشاره به چالش‌های پیش‌روی جوانان نوآور گفت: دومین توصیه من این است که از دردسر‌ها نترسید؛ به‌ویژه در کشوری که با بروکراسی‌های سنگین و نظام مقرره‌گذاری گاه غیرکارآمد مواجه است. مسیر نوآوری بدون مانع نیست، اما نباید این موانع سبب توقف حرکت شود.

وی با تأکید بر اینکه مسئله اصلی، حل مسائل بنیادین کشور است، خاطرنشان کرد: نباید صرفاً به تولید مقاله یا ساخت یک دستگاه اکتفا کرد. مسئله اصلی، افزایش قدرت چانه‌زنی فناورانه ایران در زنجیره ارزش جهانی، کاهش وابستگی و خلق ارزش واقعی است.

حمایت وزارت علوم از زیست‌بوم نوآوری

وزیر علوم با بیان اینکه وزارت علوم مصمم است با حمایت از حلقه‌های واسط و از طریق پارک‌های علم و فناوری، مسیر خلاقیت و نوآوری را هموار کند، افزود: در این مسیر از حمایت‌های شخص رئیس‌جمهور و پیگیری‌ها و پشتیبانی‌های دکتر عارف همواره برخوردار بوده‌ایم.

وی تأکید کرد: امروز یک فرصت تاریخی برای دانشگاه‌ها فراهم شده است تا با تکیه بر این پشتوانه‌های قوی، نقش خود را در بهبود زندگی مردم، کاهش رنج‌ها و ارتقای کیفیت حکمرانی ایفا کنند.

سیمایی‌صراف در پایان با اشاره به مفهوم حکمرانی مطلوب گفت: حکمرانی خوب، حکمرانی مبتنی بر دانش و دانایی و مبتنی بر انسان‌محوری است و به تعبیر مقام معظم رهبری، دین و دانش باید توأمان در مسیر پیشرفت کشور مورد توجه قرار گیرد.