هدف‌گذاری دولت برای افزایش بودجه پژوهش به یک‌ همت

نشست هم‌اندیشی نمایندگان مردم در مجلس و مسئولان استان کردستان در مجلس شورای اسلامی و مسئولان علمی این استان، به میزبانی معاونت علمی، برگزار شد.

در این نشست که امروز؛ سه‌شنبه ۱۴ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس‌جمهور، محمدرضا هرمزی‌نژاد رئیس بنیاد ملی علم ایران، سعید خدایگان قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان، رضا محمودی معاون امور حقوقی و پارلمانی معاونت علمی، علیرضا زندیان نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی و جمعی از مسئولان دانشگاهی استان کردستان برگزار شد، جایگاه تولید علم، فناوری و زیست‌بوم دانش‌بنیان کردستان، راهکار‌های توسعه زیست‌بوم فناوری و نوآوری، ارائه و تصویب حمایت از طرح‌های فناورانه، نوآورانه و زیرساختی، ترسیم نقشه راه توسعه پژوهش‌ها و روند تولید علم توسط دانشگاهیان و پژوهشگران استان کردستان، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

ارتقای حمایت‌های بنیاد ملی علم برای احیای پژوهش کشور

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در این نشست با تشریح وضعیت بنیاد علم گفت: در سال‌های منتهی به ۱۴۰۳، نه‌تنها در دانشگاه کردستان بلکه در کل کشور، با یک روند نزولی جدی در ارائه پروپوزال‌های پژوهشی مواجه بودیم. اما خوشبختانه، با حمایت ویژه معاونت علمی و تخصیص بودجه به روند تولید علم با یک نگاه جدی، روند تولید علم در کشور به مسیر رشد و جهش بازگشته است.

افشین ادامه داد: با اقداماتی که در بنیاد علم انجام شد و با حمایت‌هایی که توسط معاونت علمی صورت گرفت، تعداد پروپوزال‌ها در تمامی دانشگاه‌ها تقریباً سه برابر شد که نشان دهنده استقبال اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها از بنیاد ملی علم است و دانشگاه کردستان نیز همگام با نرخ رشد کشور حرکت کرد، به‌طوری‌که تعداد طرح‌های این استان، از حدود ۳۰ مورد به بازه‌ای بین ۹۰ تا ۱۱۳ طرح افزایش یافته است.

رئیس بنیاد ملی نخبگان، با اشاره به محدودیت‌های مالی بنیاد علم تصریح کرد: بودجه مصوب بنیاد علم حدود ۱۰۰ میلیارد تومان است که عدد بسیار ناچیزی است. طبیعتاً با چنین بودجه‌ای نمی‌توان انتظار تولید علم داشت. یکی از دلایل اصلی کاهش طرح‌های پژوهشی نیز همین کمبود منابع بوده است. معاونت علمی از محل بودجه خود و به منظور تقویت بنیه تولید علم کشور، در بودجه سال ۱۴۰۴ هدف‌گذاری کرد که بودجه بنیاد علم به یک‌هزار میلیارد تومان برسد، زیرا پژوهش برای ما یک اولویت راهبردی است.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، با اشاره به برنامه‌های دولت برای تولید علم گفت: با تخصیص بودجه یک‌همتی، انگیزه قابل توجهی در میان اعضای هیئت‌علمی کشور ایجاد شد و میزان تولیدات علمی افزایش یافت؛ ما آمادگی داریم در سال‌های آینده این بودجه را افزایش دهیم.

حمایت ویژه از ۲۰ دانشگاه برتر برای جهش علمی

رییس بنیاد ملی نخبگان، با بیان این‌که ۸۰ درصد از تولید علم کشور، توسط ۲۰ دانشگاه برتر صورت می‌گیرد، ادامه داد: در همین راستا، ۲۰ دانشگاه برتر کشور شامل ۱۱ دانشگاه وابسته به وزارت علوم و ۹ دانشگاه زیرمجموعه وزارت بهداشت که حدود ۸۰ درصد تولیدات علمی کشور را بر عهده دارند، به‌صورت مجزا و ویژه دیده شده‌اند و برای حمایت از این دانشگاه‌ها، بودجه‌ای حدود یک همت به‌طور جداگانه در نظر گرفته‌ایم.

افشین هدف از این اقدام را «ایجاد جهش علمی» دانست و خاطرنشان کرد: کشور در سال ۱۴۰۲ با یک رکود علمی بی‌سابقه مواجه شد و رشد علمی به منفی ۵.۷ درصد رسید که پس از انقلاب اسلامی، به‌جز دوران تعطیلی دانشگاه‌ها، سابقه نداشت. خوشبختانه این روند در سال ۱۴۰۳ مثبت شد و به حدود ۲ درصد رسید و انتظار داریم در سال ۱۴۰۴ وضعیت به مراتب بهتر شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور، با اشاره به شاخص‌های انتخاب دانشگاه‌ها گفت: مبنای ما در ارزیابی، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) بوده است؛ چرا که این پایگاه هم شاخص‌های بومی و هم شاخص‌های بین‌المللی مانند کیفیت، تعداد انتشارات و میزان استنادات را پوشش می‌دهد. به دنبال شاخص‌هایی هستیم که جهش علمی بین‌المللی را نشان دهند. امسال علاوه بر ارزیابی افراد، نهاد دانشگاه را نیز مدنظر قرار داده‌ایم و هر دانشگاهی از جمله دانشگاه کردستان بتواند عملکرد خود را ارتقا دهد، قطعاً در فهرست حمایت‌های ویژه قرار خواهد گرفت.

افشین با اشاره به ظرفیت‌های علمی و سرمایه انسانی کردستان، از جمله اعضای هیئت علمی و پزوهشگران توانمند این استان گفت: انتظار ما این است که دانشگاه کردستان در سال آینده حداقل ۱۰۰ میلیارد تومان پروژه از بنیاد علم دریافت کند. این هدف دست‌یافتنی است، زیرا جذب بودجه این دانشگاه از تقریبا یک میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۹ میلیارد تومان در سال جاری رسیده که نشان‌دهنده توانمندی بالای دانشگاه است.

وی با اشاره به برگزاری رویداد «شب علم» در استان کردستان گفت: استان‌های مختلفی میزبان این رویداد بنیاد ملی علم بوده‌اند، اما تاکنون چنین رویدادی در کردستان برگزار نشده است. برگزاری شب علم در کردستان، می‌تواند به ایجاد نشاط علمی و تقویت فضای مثبت علمی در استان کمک شایانی کند.

حمایت دولت از تلاش و پویایی دانشگاه‌ها

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر نقش سیاست‌گذاری دولت گفت: وظیفه دارم از «تلاش کردن» و «دویدن» حمایت کنم. هر جا که مسئولان و نخبگان استان طرحی برای حرکت و پیشرفت ارائه دهند، من از آن حرکت حمایت خواهم کرد.

وی تأکید کرد: حمایت ویژه از ۲۰ دانشگاه برتر به معنای نادیده گرفتن سایر دانشگاه‌ها نیست، بلکه این دانشگاه‌ها مأموریت ویژه‌ای دریافت کرده‌اند و سایر مراکز علمی نیز در چرخه حمایت باقی خواهند ماند.

«جذب و ماندگارسازی نخبگان بومی» اولویت معاونت علمی

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، با اشاره به آمار بنیاد ملی نخبگان گفت: حدود یک‌هزار نخبه در کردستان شناسایی شده‌اند، اما مشکل اصلی استان، ماندگاری پایین نخبگان است. بسیاری از نخبگان کردستانی به جای ماندن در استان، به شهر‌های بزرگ‌تری مانند تهران و اصفهان مهاجرت می‌کنند.

افشین با تأکید بر این‌که تأمین مسکن نخبگان باید در اولویت قرار گیرد و در این راستا، توافقات خوبی توسط معاونت علمی با استان‌ها صورت گرفته است، ادامه داد: کردستان نیز باید موضوع تأمین مسکن برای نخبگان را در اولویت قرار دهد و این موضوع با استاندار کردستان نیز مطرح می‌شود؛ همچنین لازم است امکانات ویژه‌ای در سطح استان برای نخبگان فراهم شود تا احساس نکنند با ماندن در کردستان، از حقوق خود محروم می‌شوند. این موضوع حق طبیعی نخبگان برای ماندن و خدمت در زادگاه خود است.

رییس بنیاد ملی نخبگان، با اشاره به وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان کردستان گفت: در حال حاضر ۵۴ شرکت دانش‌بنیان در این استان فعال هستند، در حالی که با توجه به جمعیت استان که سهم ۲ درصدی از جمعیت کل کشور را به خود اختصاص داده است، انتظار می‌رود حداقل ۲۰۰ شرکت دانش‌بنیان در کردستان فعالیت داشته باشند.

وی افزود: درآمد شرکت‌های دانش‌بنیان استان حدود ۴۱۱ میلیارد تومان است و درآمد محصولات صرفاً دانش‌بنیان به ۱۰۷ میلیارد تومان می‌رسد که تنها ۰.۰۳ درصد از درآمد دانش‌بنیان کشور را شامل می‌شود. همچنین این شرکت‌ها برای ۶۹۰ نفر اشتغال تمام‌وقت و ۱۳۵ نفر اشتغال پاره‌وقت ایجاد کرده‌اند.

عدالت علمی و سیاست‌گذاری در حوزه‌های راهبردی

افشین با اشاره به سیاست‌گذاری در علوم راهبردی مانند کوانتوم، هوش مصنوعی و سایر حوزه‌های تحول‌آفرین گفت: معیار حمایت معاونت علمی توان علمی است. در حال حاضر تعداد استادان و دانش‌آموختگان شاخص کشور در حوزه فناوری‌های تحول‌آفرین مانند کوانتوم، محدود است و اگر به تربیت، حمایت و هدایت نیروی انسانی متخصص در این حوزه‌ها توجه نکنیم، ناچار به واردات علم خواهیم شد.

وی با اشاره به اقدام جدی معاونت علمی در تربیت و حمایت نیروی انسانی متخصص در حوزه فناوری‌های تحول‌آفرین مانند کوانتوم، هوش مصنوعی و سایر حوزه‌ها به ویژه در دانشگاه‌ها افزود: سیاست ما این است که در یک بازه پنج‌ساله، تعداد استادان شاخص در این حوزه‌ها افزایش یابد و به همین منظور، گرنت‌های ویژه‌ای به دانشجویان دکتری فعال در این حوزه‌ها اختصاص می‌دهیم.

رییس بنیاد ملی نخبگان، در پایان تأکید کرد: محیط علمی، محیطی پویا و رقابتی است و متناسب با میزان فعالیت علمی، جایگاه علمی افراد ارتقا می‌یابد؛ این پویایی، نشانه سلامت نظام علمی است.